Thế Việt
Writer
Cuộc chiến giành thị phần và niềm tin người dùng giữa các ứng dụng nhắn tin hàng đầu thế giới vừa leo thang lên một nấc thang mới. Ngày 26/1, trên nền tảng mạng xã hội X, ông Pavel Durov, người sáng lập và CEO của Telegram, đã đưa ra những lời lẽ chỉ trích gay gắt nhắm thẳng vào đối thủ WhatsApp. Vị tỷ phú công nghệ này không ngần ngại khẳng định rằng chỉ những người "mất não" mới còn tin tưởng vào tính bảo mật của WhatsApp trong năm 2026, đồng thời cáo buộc ứng dụng của Meta chứa đựng nhiều lỗ hổng nghiêm trọng trong cách triển khai mã hóa.
Pavel Durov, người sáng lập và CEO của Telegram
Nghi vấn về "Cửa hậu" và cáo buộc từ đơn kiện tập thể
Phát ngôn gây sốc của Pavel Durov không phải là một sự bộc phát ngẫu nhiên mà xuất hiện ngay sau khi Meta, công ty mẹ của WhatsApp, vướng vào một vụ kiện tập thể quy mô quốc tế. Tuần trước, một nhóm nguyên đơn đến từ nhiều quốc gia bao gồm Australia, Brazil và Ấn Độ đã chính thức đệ đơn lên tòa án liên bang Mỹ. Nội dung đơn kiện cáo buộc Meta đã tuyên bố sai sự thật về quyền riêng tư và cơ chế bảo mật của nền tảng nhắn tin tỷ dân này.
Tâm điểm của vụ kiện là cam kết "mã hóa đầu cuối mặc định" (End-to-End Encryption) mà WhatsApp luôn tự hào quảng bá. Theo nguyên tắc của mã hóa đầu cuối sử dụng giao thức Signal, chỉ những người trong cuộc trò chuyện mới có thể đọc, nghe hoặc chia sẻ nội dung tin nhắn. Tuy nhiên, các nguyên đơn dẫn nguồn tin từ những người tố giác nội bộ (whistleblowers) ẩn danh, khẳng định thực tế hoàn toàn trái ngược. Họ cáo buộc Meta và WhatsApp vẫn âm thầm lưu trữ, phân tích và có khả năng truy cập vào hầu hết các nội dung liên lạc vốn được dán nhãn là riêng tư của người dùng.
Dựa trên cơ sở này, Pavel Durov cho biết đội ngũ của ông đã phân tích kỹ lưỡng cách WhatsApp triển khai các thuật toán mã hóa và phát hiện ra nhiều điểm bất thường. Ông lập luận rằng những lỗ hổng bảo mật được phát hiện thường xuyên trên WhatsApp trong nhiều năm qua không phải là lỗi kỹ thuật ngẫu nhiên, mà nhiều khả năng là các "cửa hậu" (backdoors) được cố tình cài cắm để phục vụ mục đích giám sát.
Phản ứng từ Meta và sự tham gia của Elon Musk
Trước những cáo buộc nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín cốt lõi của nền tảng, Meta đã nhanh chóng đưa ra phản hồi. Ông Andy Stone, người phát ngôn của tập đoàn, đã phủ nhận toàn bộ các thông tin trong đơn kiện. Ông khẳng định mọi tuyên bố cho rằng tin nhắn WhatsApp không được mã hóa đều là sai sự thật và vô lý, đồng thời gọi vụ kiện là một sản phẩm hư cấu hoàn toàn vô căn cứ.
Tuy nhiên, làn sóng chỉ trích không chỉ dừng lại ở Pavel Durov. Tỷ phú Elon Musk, chủ sở hữu mạng xã hội X, cũng đã tham gia vào cuộc tranh luận vào ngày 27/1. Musk đồng tình với quan điểm rằng WhatsApp không an toàn, thậm chí ông còn bày tỏ sự nghi ngờ đối với cả giao thức Signal – vốn được coi là tiêu chuẩn vàng về bảo mật hiện nay. Thay vào đó, vị tỷ phú này kêu gọi người dùng chuyển sang sử dụng tính năng nhắn tin trên nền tảng X (X Chat).
Thách thức pháp lý của chính Telegram
Mặc dù mạnh mẽ chỉ trích đối thủ là "công cụ giám sát", bản thân Pavel Durov và Telegram cũng đang phải đối mặt với những áp lực pháp lý nặng nề, đặc biệt là tại thị trường Châu Âu. Vào tháng 9/2024, giới chức Pháp đã cáo buộc chính sách kiểm duyệt lỏng lẻo của Telegram đã vô tình tạo điều kiện cho các hoạt động tội phạm phát triển trên nền tảng này.
Để đáp ứng các yêu cầu pháp lý và tránh nguy cơ bị cấm vận, Telegram sau đó đã buộc phải cập nhật chính sách quyền riêng tư. Theo quy định mới, nền tảng này nêu rõ rằng địa chỉ IP và số điện thoại của những người dùng vi phạm quy tắc nghiêm trọng có thể sẽ được cung cấp cho các cơ quan chức năng khi có yêu cầu pháp lý hợp lệ. Động thái này cho thấy ranh giới giữa bảo mật tuyệt đối và tuân thủ pháp luật đang ngày càng trở nên mong manh đối với tất cả các ứng dụng nhắn tin.
Dưới góc nhìn địa chính trị, giới chức Nga cũng nhiều lần lên tiếng chỉ trích cả WhatsApp lẫn Telegram vì "tiêu chuẩn kép" trong việc tuân thủ các yêu cầu về dữ liệu. Một số nhà lập pháp tại Moscow thậm chí còn mô tả hoạt động của WhatsApp tại nước này là một sự xâm phạm an ninh quốc gia đã được hợp pháp hóa, phản ánh sự nghi kỵ ngày càng tăng của các chính phủ đối với quyền lực của các gã khổng lồ công nghệ Mỹ.
Pavel Durov, người sáng lập và CEO của Telegram
Nghi vấn về "Cửa hậu" và cáo buộc từ đơn kiện tập thể
Phát ngôn gây sốc của Pavel Durov không phải là một sự bộc phát ngẫu nhiên mà xuất hiện ngay sau khi Meta, công ty mẹ của WhatsApp, vướng vào một vụ kiện tập thể quy mô quốc tế. Tuần trước, một nhóm nguyên đơn đến từ nhiều quốc gia bao gồm Australia, Brazil và Ấn Độ đã chính thức đệ đơn lên tòa án liên bang Mỹ. Nội dung đơn kiện cáo buộc Meta đã tuyên bố sai sự thật về quyền riêng tư và cơ chế bảo mật của nền tảng nhắn tin tỷ dân này.
Tâm điểm của vụ kiện là cam kết "mã hóa đầu cuối mặc định" (End-to-End Encryption) mà WhatsApp luôn tự hào quảng bá. Theo nguyên tắc của mã hóa đầu cuối sử dụng giao thức Signal, chỉ những người trong cuộc trò chuyện mới có thể đọc, nghe hoặc chia sẻ nội dung tin nhắn. Tuy nhiên, các nguyên đơn dẫn nguồn tin từ những người tố giác nội bộ (whistleblowers) ẩn danh, khẳng định thực tế hoàn toàn trái ngược. Họ cáo buộc Meta và WhatsApp vẫn âm thầm lưu trữ, phân tích và có khả năng truy cập vào hầu hết các nội dung liên lạc vốn được dán nhãn là riêng tư của người dùng.
Dựa trên cơ sở này, Pavel Durov cho biết đội ngũ của ông đã phân tích kỹ lưỡng cách WhatsApp triển khai các thuật toán mã hóa và phát hiện ra nhiều điểm bất thường. Ông lập luận rằng những lỗ hổng bảo mật được phát hiện thường xuyên trên WhatsApp trong nhiều năm qua không phải là lỗi kỹ thuật ngẫu nhiên, mà nhiều khả năng là các "cửa hậu" (backdoors) được cố tình cài cắm để phục vụ mục đích giám sát.
Phản ứng từ Meta và sự tham gia của Elon Musk
Trước những cáo buộc nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín cốt lõi của nền tảng, Meta đã nhanh chóng đưa ra phản hồi. Ông Andy Stone, người phát ngôn của tập đoàn, đã phủ nhận toàn bộ các thông tin trong đơn kiện. Ông khẳng định mọi tuyên bố cho rằng tin nhắn WhatsApp không được mã hóa đều là sai sự thật và vô lý, đồng thời gọi vụ kiện là một sản phẩm hư cấu hoàn toàn vô căn cứ.
Tuy nhiên, làn sóng chỉ trích không chỉ dừng lại ở Pavel Durov. Tỷ phú Elon Musk, chủ sở hữu mạng xã hội X, cũng đã tham gia vào cuộc tranh luận vào ngày 27/1. Musk đồng tình với quan điểm rằng WhatsApp không an toàn, thậm chí ông còn bày tỏ sự nghi ngờ đối với cả giao thức Signal – vốn được coi là tiêu chuẩn vàng về bảo mật hiện nay. Thay vào đó, vị tỷ phú này kêu gọi người dùng chuyển sang sử dụng tính năng nhắn tin trên nền tảng X (X Chat).
Thách thức pháp lý của chính Telegram
Mặc dù mạnh mẽ chỉ trích đối thủ là "công cụ giám sát", bản thân Pavel Durov và Telegram cũng đang phải đối mặt với những áp lực pháp lý nặng nề, đặc biệt là tại thị trường Châu Âu. Vào tháng 9/2024, giới chức Pháp đã cáo buộc chính sách kiểm duyệt lỏng lẻo của Telegram đã vô tình tạo điều kiện cho các hoạt động tội phạm phát triển trên nền tảng này.
Để đáp ứng các yêu cầu pháp lý và tránh nguy cơ bị cấm vận, Telegram sau đó đã buộc phải cập nhật chính sách quyền riêng tư. Theo quy định mới, nền tảng này nêu rõ rằng địa chỉ IP và số điện thoại của những người dùng vi phạm quy tắc nghiêm trọng có thể sẽ được cung cấp cho các cơ quan chức năng khi có yêu cầu pháp lý hợp lệ. Động thái này cho thấy ranh giới giữa bảo mật tuyệt đối và tuân thủ pháp luật đang ngày càng trở nên mong manh đối với tất cả các ứng dụng nhắn tin.
Dưới góc nhìn địa chính trị, giới chức Nga cũng nhiều lần lên tiếng chỉ trích cả WhatsApp lẫn Telegram vì "tiêu chuẩn kép" trong việc tuân thủ các yêu cầu về dữ liệu. Một số nhà lập pháp tại Moscow thậm chí còn mô tả hoạt động của WhatsApp tại nước này là một sự xâm phạm an ninh quốc gia đã được hợp pháp hóa, phản ánh sự nghi kỵ ngày càng tăng của các chính phủ đối với quyền lực của các gã khổng lồ công nghệ Mỹ.
