Bí mật công khai của Nvidia

[Thoại Viết Hoàng]

Tại MWC 2026 ở Barcelona, một khái niệm nổi lên như chủ đề trung tâm của toàn bộ triển lãm: AI-RAN, tức tích hợp trí tuệ nhân tạo trực tiếp vào mạng truy cập vô tuyến. Đây không đơn thuần là một tính năng mới, mà được giới phân tích đánh giá là bước ngoặt tái cấu trúc quyền lực trong toàn bộ chuỗi ngành viễn thông.

Nvidia tham gia hơn 90 buổi trình diễn tại MWC26, dù không có gian hàng riêng. Tại hội nghị GTC trước đó, họ đưa ra tầm nhìn "AI Grid", tức tận dụng hạ tầng mạng sẵn có của các nhà mạng để đưa sức mạnh tính toán AI đến gần người dùng hơn, phục vụ các ứng dụng cần độ trễ thấp ở quy mô lớn.
Lộ trình của Nvidia khá rõ ràng: từ việc thành lập "Liên minh AI-RAN" năm 2024 đến khoản đầu tư 1 tỷ USD vào Nokia năm 2025, họ muốn biến mạng truy cập vô tuyến từ đường truyền kết nối đơn thuần thành một nhà máy suy luận AI phân tán. Mục tiêu xa hơn là định vị các nhà mạng như "nhà cung cấp token", tức bán sức mạnh tính toán AI thay vì chỉ bán băng thông.

Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn khoảng cách xa so với kỳ vọng. Remy Pascal, trưởng bộ phận nghiên cứu hạ tầng di động tại Omdia, nhận xét thẳng thắn: "Các nền tảng RAN dựa trên Nvidia vẫn chưa sẵn sàng cho triển khai quy mô lớn. Giải pháp thương mại đầu tiên dự kiến sớm nhất vào năm 2027."

Ba hướng đi khác nhau của các nhà sản xuất thiết bị​

Trước sức ép từ Nvidia, các nhà cung cấp lớn đang chọn những chiến lược riêng biệt.

Nokia chọn hợp tác toàn diện, lên kế hoạch chuyển đổi phần mềm băng tần cơ sở sang kiến trúc CUDA của Nvidia. Tại MWC26, Nokia xác nhận đã kiểm chứng thành công giải pháp AI-RAN với các nhà mạng ở Mỹ, châu Âu và châu Á, và sẽ ra mắt sản phẩm thương mại năm 2027.

Ericsson chọn con đường cân bằng, vừa phát triển chip riêng tích hợp bộ tăng tốc mạng thần kinh, vừa duy trì khả năng tương thích với hệ sinh thái Nvidia thông qua phần mềm "RAN di động" độc lập với phần cứng. Tại MWC26, Ericsson trình diễn thành công Cloud RAN chạy trên hạ tầng Nvidia cùng T-Mobile.

Huawei và ZTE chọn hướng tự lực. Huawei ra mắt RAN Agent với khả năng tự vận hành mạng đơn miền, trong khi ZTE giới thiệu AIR MAX dựa trên kiến trúc điện toán dị cấu ASIC AI kết hợp xPU, giúp giảm tiêu thụ điện năng 35 đến 40%. ZTE nhấn mạnh rằng "AI Native không đồng nghĩa với GPU". Một phần lý do là các nhà sản xuất Trung Quốc bị hạn chế tiếp cận GPU cao cấp của Nvidia do căng thẳng địa chính trị, nhưng dù vậy, thị trường Trung Quốc vẫn liên tục dẫn đầu toàn cầu về chứng nhận mạng tự thông minh cấp L4 của TM Forum.

Giới phân tích cho rằng về dài hạn, kiến trúc hỗn hợp GPU và ASIC nhiều khả năng sẽ là lựa chọn phổ biến hơn, thay vì một nền tảng thống trị toàn bộ.

Bẫy phụ thuộc và bài toán tài chính​

Điểm gây lo ngại nhất với các nhà mạng không phải là công nghệ, mà là nguy cơ bị ràng buộc sâu hơn vào một nhà cung cấp duy nhất. Nếu Nokia và Ericsson đều chuyển toàn bộ phần mềm băng tần cơ sở sang CUDA, sức ảnh hưởng của Nvidia trong hạ tầng viễn thông toàn cầu sẽ lớn hơn bất kỳ công ty nào từng đạt được trong lĩnh vực này.

Về tài chính, bức tranh cũng chưa rõ ràng. Các nhà mạng có ngân sách đầu tư vốn hạn chế hơn nhiều so với các công ty đám mây lớn, trong khi AI-RAN trong ngắn hạn có thể không giảm chi phí vận hành mà còn làm tăng thêm. Đây là khác biệt căn bản so với các làn sóng công nghệ trước như Cloud RAN hay vRAN, vốn được định vị chủ yếu như công cụ cắt giảm chi phí.

AI-RAN đang đặt các nhà mạng trước một lựa chọn chiến lược phức tạp: hoặc nắm bắt cơ hội chuyển đổi mô hình kinh doanh sang cung cấp sức mạnh tính toán AI, hoặc trở thành người cung cấp hạ tầng giá rẻ cho các tập đoàn chip và đám mây lớn.
Con đường hướng tới 6G, theo đó, không chỉ là cuộc đua công nghệ mà còn là cuộc đàm phán về quyền kiểm soát. Như nhà phân tích Dimitris Mavrakis tóm tắt: sự phát triển AI-RAN trong tương lai sẽ là sự kết hợp giữa lợi ích thương mại và chiến lược quốc gia, chứ không đơn thuần do thị trường thúc đẩy.