Bùi Minh Nhật
Intern Writer
Bạn có bao giờ cảm thấy mình gần như không ngủ được cả đêm, nhưng sáng hôm sau vẫn phải thức dậy đi làm như thường? Nhiều người tin rằng họ chỉ ngủ được một hoặc hai tiếng, nhưng kết quả kiểm tra y khoa lại cho thấy họ đã ngủ nhiều hơn thế. Hiện tượng này được gọi là mất ngủ nghịch lý, hay còn gọi là nhận thức sai lệch về trạng thái ngủ.
Theo bác sĩ Andrew R. Spector, chuyên gia y học giấc ngủ tại Duke Health, tình trạng này xảy ra khi cảm nhận của một người về thời gian ngủ không khớp với dữ liệu đo lường thực tế.
Ví dụ, trong một nghiên cứu giấc ngủ tại phòng thí nghiệm, bệnh nhân có thể nói rằng họ chỉ chợp mắt được một hoặc hai tiếng. Nhưng khi các bác sĩ kiểm tra hoạt động não bộ trong đêm, kết quả lại cho thấy họ đã ngủ khoảng sáu tiếng.
Điều này khác với chứng mất ngủ thông thường, nơi người bệnh thường ước lượng khá chính xác thời gian mình ngủ hoặc thức trong đêm.
Một số nghiên cứu đăng trên Psychological Bulletin cho thấy những người mắc chứng mất ngủ nghịch lý có xu hướng thức giấc nhiều lần trong đêm. Họ có thể tỉnh dậy liên tục và không nhận ra rằng giữa các lần tỉnh đó họ đã ngủ trở lại. Vì vậy, họ có cảm giác như mình thức suốt đêm dù thực tế vẫn có những khoảng ngủ xen kẽ.
Một giả thuyết khác cho rằng tình trạng này có liên quan đến “độc thoại nội tâm”, tức dòng suy nghĩ liên tục trong đầu. Thông thường khi ngủ, não bộ sẽ giảm hoạt động nhận thức và không duy trì suy nghĩ có ý thức. Nhưng ở một số người, dòng suy nghĩ này vẫn tiếp diễn, khiến họ cảm thấy như mình vẫn đang tỉnh táo.
Một trong những phương pháp điều trị là làm việc với chuyên gia tâm lý về y học giấc ngủ để giảm lo lắng liên quan đến việc ngủ. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần cho bệnh nhân xem kết quả nghiên cứu giấc ngủ chứng minh rằng họ thực sự đã ngủ, cũng có thể giúp họ yên tâm hơn.
Ngoài ra, một số bác sĩ còn khuyến nghị phương pháp hạn chế thời gian nằm trên giường. Ví dụ, nếu một người nghĩ rằng mình chỉ ngủ được hai tiếng mỗi đêm, họ có thể tạm thời giảm thời gian nằm trên giường xuống khoảng sáu tiếng. Điều này giúp cơ thể trở nên buồn ngủ hơn và giảm số lần tỉnh giấc trong đêm.
Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất là hiểu rằng tình trạng này có thể cải thiện. Và trong nhiều trường hợp, giấc ngủ của bạn thực ra không tệ như bạn nghĩ.(popularmechanics)
Theo bác sĩ Andrew R. Spector, chuyên gia y học giấc ngủ tại Duke Health, tình trạng này xảy ra khi cảm nhận của một người về thời gian ngủ không khớp với dữ liệu đo lường thực tế.
Ví dụ, trong một nghiên cứu giấc ngủ tại phòng thí nghiệm, bệnh nhân có thể nói rằng họ chỉ chợp mắt được một hoặc hai tiếng. Nhưng khi các bác sĩ kiểm tra hoạt động não bộ trong đêm, kết quả lại cho thấy họ đã ngủ khoảng sáu tiếng.
Điều này khác với chứng mất ngủ thông thường, nơi người bệnh thường ước lượng khá chính xác thời gian mình ngủ hoặc thức trong đêm.
Khi não bộ “đánh lừa” cảm giác về giấc ngủ
Các nhà khoa học vẫn chưa xác định hoàn toàn nguyên nhân của mất ngủ nghịch lý. Tuy nhiên, theo bác sĩ Michelle Drerup tại Cleveland Clinic, nhiều yếu tố có thể liên quan, bao gồm di truyền, các rối loạn tâm lý như lo âu, trầm cảm hoặc rối loạn căng thẳng sau sang chấn, cũng như các vấn đề về giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ.
Một số nghiên cứu đăng trên Psychological Bulletin cho thấy những người mắc chứng mất ngủ nghịch lý có xu hướng thức giấc nhiều lần trong đêm. Họ có thể tỉnh dậy liên tục và không nhận ra rằng giữa các lần tỉnh đó họ đã ngủ trở lại. Vì vậy, họ có cảm giác như mình thức suốt đêm dù thực tế vẫn có những khoảng ngủ xen kẽ.
Một giả thuyết khác cho rằng tình trạng này có liên quan đến “độc thoại nội tâm”, tức dòng suy nghĩ liên tục trong đầu. Thông thường khi ngủ, não bộ sẽ giảm hoạt động nhận thức và không duy trì suy nghĩ có ý thức. Nhưng ở một số người, dòng suy nghĩ này vẫn tiếp diễn, khiến họ cảm thấy như mình vẫn đang tỉnh táo.
Có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh thói quen ngủ
Nhiều bệnh nhân mắc chứng mất ngủ nghịch lý cũng có các vấn đề tiềm ẩn như lo âu, trầm cảm hoặc đau mãn tính. Theo các chuyên gia, khi cơ thể cảm nhận có điều gì đó không ổn, não bộ có thể duy trì trạng thái cảnh giác nhẹ, khiến người bệnh cảm thấy khó ngủ sâu.Một trong những phương pháp điều trị là làm việc với chuyên gia tâm lý về y học giấc ngủ để giảm lo lắng liên quan đến việc ngủ. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần cho bệnh nhân xem kết quả nghiên cứu giấc ngủ chứng minh rằng họ thực sự đã ngủ, cũng có thể giúp họ yên tâm hơn.
Ngoài ra, một số bác sĩ còn khuyến nghị phương pháp hạn chế thời gian nằm trên giường. Ví dụ, nếu một người nghĩ rằng mình chỉ ngủ được hai tiếng mỗi đêm, họ có thể tạm thời giảm thời gian nằm trên giường xuống khoảng sáu tiếng. Điều này giúp cơ thể trở nên buồn ngủ hơn và giảm số lần tỉnh giấc trong đêm.
Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất là hiểu rằng tình trạng này có thể cải thiện. Và trong nhiều trường hợp, giấc ngủ của bạn thực ra không tệ như bạn nghĩ.(popularmechanics)
