Mẫn Nhi
Admin xinh gái
Theo The Verge, CEO Tim Cook gần đây cho rằng việc tăng giá là “không thể tránh khỏi” và mô tả cấu trúc giá hiện tại của Apple là “không bền vững”. Một số sản phẩm đã bị điều chỉnh mạnh: MacBook Pro 16 inch tăng thêm 300 USD, iPad Air 11 inch từ 599 USD lên 749 USD, còn HomePod Mini cũng tăng thêm 30 USD lên 129 USD.. Lý do lần này không phải lạm phát đơn thuần, không phải đứt gãy chuỗi cung ứng như thời đại dịch, mà là AI.
Nói cách khác, người dùng phổ thông – những người chỉ muốn mua một chiếc laptop, máy tính bảng hay loa thông minh để làm việc, học tập, giải trí – đang bị kéo vào hóa đơn của một cuộc đua công nghệ mà họ không hề đăng ký tham gia.
Apple quy trách nhiệm cho ngành AI. Và về mặt kinh tế, lý do này không phải hoàn toàn vô lý. Cơn sốt AI đang khiến nhu cầu bộ nhớ, đặc biệt là các loại bộ nhớ hiệu năng cao phục vụ trung tâm dữ liệu, tăng vọt. Các nhà sản xuất chip nhớ có xu hướng ưu tiên khách hàng trung tâm dữ liệu vì biên lợi nhuận hấp dẫn hơn nhiều so với thị trường thiết bị tiêu dùng. Khi nguồn cung bị hút về phía máy chủ AI, RAM, NAND và các linh kiện liên quan cho PC, laptop, máy chơi game hay thiết bị cá nhân đều chịu áp lực tăng giá.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: tại sao người dùng cuối lại phải gánh phần chi phí đó?
Apple không phải một công ty đang vật lộn để sống sót. Đây là một trong những doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới, liên tục ghi nhận kết quả kinh doanh khổng lồ, sở hữu hệ sinh thái phần cứng – phần mềm – dịch vụ mà rất ít đối thủ có thể sánh được. Nếu là một hãng nhỏ, biên lợi nhuận mỏng, việc tăng giá vì chi phí linh kiện có thể dễ thông cảm hơn. Nhưng với Apple, lý do này khó nuốt hơn nhiều.
Bởi Apple từ lâu không bán sản phẩm theo kiểu “giá linh kiện cộng thêm một chút lợi nhuận”. Hãng bán trải nghiệm, thương hiệu, hệ sinh thái và cả cảm giác cao cấp. Người dùng Apple vốn đã quen với việc trả nhiều tiền hơn cho RAM, bộ nhớ trong, phụ kiện và dịch vụ. Một chiếc iPhone hay MacBook không hề rẻ, và phần “premium” đó chính là thứ Apple đã thu đều đặn suốt nhiều năm.
Vậy mà đến khi chi phí bộ nhớ tăng vì Big Tech lao vào xây trung tâm dữ liệu AI, Apple lại chuyển chi phí ấy sang người mua. Đây mới là điểm gây khó chịu: lợi nhuận thì công ty hưởng, câu chuyện tăng trưởng thì kể với nhà đầu tư, còn chi phí của cuộc đua AI lại đẩy về phía người dùng.
Càng mỉa mai hơn khi chính người dùng phổ thông chưa chắc đã cần những thứ mà ngành công nghệ đang cố nhét vào mọi sản phẩm. Trong vài năm qua, AI được quảng bá như tương lai tất yếu của điện thoại, máy tính, ứng dụng văn phòng, trình duyệt, tìm kiếm và gần như mọi dịch vụ số. Nhưng không phải ai cũng muốn điện thoại phải “AI hơn”, laptop phải “AI hơn”, hay mọi thao tác cơ bản đều đi kèm một trợ lý thông minh nào đó.
Người dùng cần máy chạy ổn định, pin tốt, màn hình đẹp, hiệu năng bền, bộ nhớ đủ dùng và mức giá hợp lý. Thứ họ nhận được lại là một thị trường phần cứng ngày càng đắt đỏ vì các công ty công nghệ đang tranh nhau GPU, RAM, SSD và điện năng để nuôi những mô hình AI khổng lồ.
Apple không đơn độc trong làn sóng này. Xbox đã tăng giá, thị trường PC chịu ảnh hưởng, nhiều thiết bị tiêu dùng khác cũng bị cuốn vào tình trạng thiếu hụt bộ nhớ. Nhưng Apple là cái tên nổi bật nhất vì hãng luôn định vị mình là công ty kiểm soát trải nghiệm tốt hơn phần còn lại của ngành. Nếu Apple muốn người dùng tin vào triết lý đó, hãng cũng phải chịu trách nhiệm nhiều hơn thay vì chỉ nói rằng giá tăng là điều không thể tránh.
Lập luận “chi phí đầu vào tăng nên giá bán tăng” nghe có vẻ hợp lý. Nhưng với Apple, câu hỏi không chỉ là chi phí linh kiện tăng bao nhiêu. Câu hỏi đúng hơn là: một công ty có biên lợi nhuận cao, sức mạnh thương hiệu khổng lồ và lượng tiền mặt dồi dào có thực sự không còn cách nào khác ngoài việc bắt khách hàng trả thêm?
Câu trả lời có lẽ nằm ở Phố Wall nhiều hơn là trong dây chuyền sản xuất. Apple không chỉ cần bán sản phẩm có lãi. Apple cần duy trì câu chuyện tăng trưởng, giữ biên lợi nhuận đẹp, làm hài lòng cổ đông và chứng minh rằng ngay cả khi chi phí AI làm đảo lộn chuỗi cung ứng, hãng vẫn có thể bảo vệ lợi nhuận.
Nói thẳng ra, người dùng đang bị biến thành tấm đệm giảm xóc cho cuộc đua AI của Big Tech.
Các tập đoàn công nghệ có thể gọi đây là “kinh tế học cơ bản”. Nhưng từ góc nhìn người mua, nó giống một kiểu chuyển rủi ro rất quen thuộc: khi thị trường thuận lợi, doanh nghiệp giữ phần thắng; khi chi phí tăng, người dùng trả thêm tiền. Và lần này, số tiền đó đến từ một cuộc chạy đua AI mà nhiều người thậm chí còn chưa thấy lợi ích rõ ràng trong đời sống hằng ngày.
AI có thể là tương lai của ngành công nghệ. Nhưng nếu tương lai đó đồng nghĩa với việc điện thoại, laptop, máy chơi game và thiết bị gia đình ngày càng đắt chỉ để các ông lớn tiếp tục đốt tiền cho trung tâm dữ liệu, người dùng hoàn toàn có quyền hỏi lại: tại sao chúng tôi phải trả tiền cho giấc mơ AI của các người?
Nói cách khác, người dùng phổ thông – những người chỉ muốn mua một chiếc laptop, máy tính bảng hay loa thông minh để làm việc, học tập, giải trí – đang bị kéo vào hóa đơn của một cuộc đua công nghệ mà họ không hề đăng ký tham gia.
Apple quy trách nhiệm cho ngành AI. Và về mặt kinh tế, lý do này không phải hoàn toàn vô lý. Cơn sốt AI đang khiến nhu cầu bộ nhớ, đặc biệt là các loại bộ nhớ hiệu năng cao phục vụ trung tâm dữ liệu, tăng vọt. Các nhà sản xuất chip nhớ có xu hướng ưu tiên khách hàng trung tâm dữ liệu vì biên lợi nhuận hấp dẫn hơn nhiều so với thị trường thiết bị tiêu dùng. Khi nguồn cung bị hút về phía máy chủ AI, RAM, NAND và các linh kiện liên quan cho PC, laptop, máy chơi game hay thiết bị cá nhân đều chịu áp lực tăng giá.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: tại sao người dùng cuối lại phải gánh phần chi phí đó?
Apple không phải một công ty đang vật lộn để sống sót. Đây là một trong những doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới, liên tục ghi nhận kết quả kinh doanh khổng lồ, sở hữu hệ sinh thái phần cứng – phần mềm – dịch vụ mà rất ít đối thủ có thể sánh được. Nếu là một hãng nhỏ, biên lợi nhuận mỏng, việc tăng giá vì chi phí linh kiện có thể dễ thông cảm hơn. Nhưng với Apple, lý do này khó nuốt hơn nhiều.
Bởi Apple từ lâu không bán sản phẩm theo kiểu “giá linh kiện cộng thêm một chút lợi nhuận”. Hãng bán trải nghiệm, thương hiệu, hệ sinh thái và cả cảm giác cao cấp. Người dùng Apple vốn đã quen với việc trả nhiều tiền hơn cho RAM, bộ nhớ trong, phụ kiện và dịch vụ. Một chiếc iPhone hay MacBook không hề rẻ, và phần “premium” đó chính là thứ Apple đã thu đều đặn suốt nhiều năm.
Vậy mà đến khi chi phí bộ nhớ tăng vì Big Tech lao vào xây trung tâm dữ liệu AI, Apple lại chuyển chi phí ấy sang người mua. Đây mới là điểm gây khó chịu: lợi nhuận thì công ty hưởng, câu chuyện tăng trưởng thì kể với nhà đầu tư, còn chi phí của cuộc đua AI lại đẩy về phía người dùng.
Càng mỉa mai hơn khi chính người dùng phổ thông chưa chắc đã cần những thứ mà ngành công nghệ đang cố nhét vào mọi sản phẩm. Trong vài năm qua, AI được quảng bá như tương lai tất yếu của điện thoại, máy tính, ứng dụng văn phòng, trình duyệt, tìm kiếm và gần như mọi dịch vụ số. Nhưng không phải ai cũng muốn điện thoại phải “AI hơn”, laptop phải “AI hơn”, hay mọi thao tác cơ bản đều đi kèm một trợ lý thông minh nào đó.
Người dùng cần máy chạy ổn định, pin tốt, màn hình đẹp, hiệu năng bền, bộ nhớ đủ dùng và mức giá hợp lý. Thứ họ nhận được lại là một thị trường phần cứng ngày càng đắt đỏ vì các công ty công nghệ đang tranh nhau GPU, RAM, SSD và điện năng để nuôi những mô hình AI khổng lồ.
Apple không đơn độc trong làn sóng này. Xbox đã tăng giá, thị trường PC chịu ảnh hưởng, nhiều thiết bị tiêu dùng khác cũng bị cuốn vào tình trạng thiếu hụt bộ nhớ. Nhưng Apple là cái tên nổi bật nhất vì hãng luôn định vị mình là công ty kiểm soát trải nghiệm tốt hơn phần còn lại của ngành. Nếu Apple muốn người dùng tin vào triết lý đó, hãng cũng phải chịu trách nhiệm nhiều hơn thay vì chỉ nói rằng giá tăng là điều không thể tránh.
Lập luận “chi phí đầu vào tăng nên giá bán tăng” nghe có vẻ hợp lý. Nhưng với Apple, câu hỏi không chỉ là chi phí linh kiện tăng bao nhiêu. Câu hỏi đúng hơn là: một công ty có biên lợi nhuận cao, sức mạnh thương hiệu khổng lồ và lượng tiền mặt dồi dào có thực sự không còn cách nào khác ngoài việc bắt khách hàng trả thêm?
Câu trả lời có lẽ nằm ở Phố Wall nhiều hơn là trong dây chuyền sản xuất. Apple không chỉ cần bán sản phẩm có lãi. Apple cần duy trì câu chuyện tăng trưởng, giữ biên lợi nhuận đẹp, làm hài lòng cổ đông và chứng minh rằng ngay cả khi chi phí AI làm đảo lộn chuỗi cung ứng, hãng vẫn có thể bảo vệ lợi nhuận.
Nói thẳng ra, người dùng đang bị biến thành tấm đệm giảm xóc cho cuộc đua AI của Big Tech.
Các tập đoàn công nghệ có thể gọi đây là “kinh tế học cơ bản”. Nhưng từ góc nhìn người mua, nó giống một kiểu chuyển rủi ro rất quen thuộc: khi thị trường thuận lợi, doanh nghiệp giữ phần thắng; khi chi phí tăng, người dùng trả thêm tiền. Và lần này, số tiền đó đến từ một cuộc chạy đua AI mà nhiều người thậm chí còn chưa thấy lợi ích rõ ràng trong đời sống hằng ngày.
AI có thể là tương lai của ngành công nghệ. Nhưng nếu tương lai đó đồng nghĩa với việc điện thoại, laptop, máy chơi game và thiết bị gia đình ngày càng đắt chỉ để các ông lớn tiếp tục đốt tiền cho trung tâm dữ liệu, người dùng hoàn toàn có quyền hỏi lại: tại sao chúng tôi phải trả tiền cho giấc mơ AI của các người?
