Hoàng Anh
Writer
Trong một báo cáo tài chính gây chấn động Phố Wall dịp đầu năm 2026, tập đoàn công nghệ giá trị nhất hành tinh vừa công bố những con số doanh thu kỷ lục, đánh dấu một mùa mua sắm cuối năm thành công rực rỡ. Tuy nhiên, đằng sau những con số tài chính hào nhoáng đó, giới quan sát và các nhà phân tích chiến lược đang nhìn thấy những vết nứt tiềm tàng trong nền móng của đế chế này, khi họ vẫn đang loay hoay tìm chỗ đứng trong cuộc đua định hình lại tương lai công nghệ mang tên Trí tuệ nhân tạo (AI).
Thắng lợi tài chính từ chiến lược "quay về cơ bản"
Apple vừa trải qua một quý kinh doanh lịch sử với tốc độ tăng trưởng doanh số iPhone mạnh mẽ nhất kể từ năm 2021 đến nay. Động lực chính cho thành công này đến từ dòng sản phẩm iPhone 17 Pro, một thiết bị được đánh giá là hội tụ đầy đủ những yếu tố thực dụng mà người dùng khao khát: thiết kế mới mẻ, hiệu năng xử lý vượt trội, thời lượng pin được cải thiện đáng kể và các tùy chọn màu sắc bắt mắt. Theo báo cáo công bố tuần qua, doanh thu từ mảng iPhone đã chạm mốc 85 tỷ USD, một con số khổng lồ cho thấy sức hút không hề suy giảm của thương hiệu "Táo khuyết".
Điểm khác biệt trong lần ra mắt này là Apple đã chọn một cách tiếp cận an toàn và thực tế hơn hẳn. Rút kinh nghiệm sâu sắc từ sai lầm truyền thông năm 2024 khi vội vã gắn nhãn "sẵn sàng cho AI" cho iPhone 16 dù nền tảng Apple Intelligence chưa hoàn thiện, lần này hãng không đưa ra những tuyên bố đao to búa lớn về công nghệ tương lai. Thay vào đó, họ tập trung vào trải nghiệm cốt lõi. Sự thành công của iPhone 17 cũng được hưởng lợi lớn từ nhu cầu nâng cấp bị dồn nén của thị trường. Một lượng lớn người dùng đã trì hoãn việc đổi máy từ năm 2020 – thời điểm bắt đầu chu kỳ siêu tăng trưởng 5G – nay đã đồng loạt quyết định xuống tiền, khiến Apple thậm chí còn gặp khó khăn trong việc đáp ứng nguồn cung sau 4 tháng ra mắt.
Sự tự mãn nguy hiểm và khoảng trống AI
Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng sự tăng trưởng ấn tượng này lại tiềm ẩn một nguy cơ hiện hữu: nó có thể trở thành "liều thuốc an thần" khiến ban lãnh đạo Apple ngủ quên trên chiến thắng và tiếp tục trì hoãn việc giải quyết vấn đề cốt tử về AI. Mặc dù vẫn giữ ngôi vương trên thị trường điện thoại thông minh, nhưng thực tế phũ phàng là nhà sản xuất iPhone đang tụt lại khá xa so với các đối thủ sừng sỏ trong cuộc đua AI tạo sinh (Generative AI).
Một số luồng ý kiến bảo thủ cho rằng Apple không nhất thiết phải dẫn đầu về AI vì công ty chưa từng sở hữu công cụ tìm kiếm hay nắm giữ "chìa khóa của Internet" như Google. Thế nhưng, lập luận này đang bị xem là một sai lầm chiến lược nghiêm trọng. Trong suốt 25 năm qua, đế chế Apple được xây dựng vững chắc trên nền tảng Internet di động; đó là yếu tố cốt lõi vận hành nên iPhone, iPad, hệ điều hành iOS và đặc biệt là kho ứng dụng App Store. Do đó, AI không chỉ là một tính năng bổ trợ mà sẽ đóng vai trò là lớp nền tảng tiếp theo của Internet trong tương lai gần.
Mối đe dọa hiện hữu đối với mô hình App Store
Sự chuyển dịch của công nghệ trong thời gian tới sẽ không còn xoay quanh mô hình ứng dụng (app-centric) như hiện nay. Người dùng sẽ ngày càng kỳ vọng vào các phương thức tương tác tự nhiên hơn như giọng nói, yêu cầu phản hồi tức thì và sử dụng các tác nhân AI (AI agents) để thay thế các thao tác thủ công rườm rà. Khi viễn cảnh đó trở thành hiện thực, hệ sinh thái App Store – "con gà đẻ trứng vàng" của Apple – có nguy cơ trở nên lỗi thời, kéo theo sự sụt giảm của nguồn doanh thu dịch vụ khổng lồ.
Trong bối cảnh đầy biến động đó, giới lãnh đạo thượng tầng của Apple đang bị đánh giá là chưa đưa ra được một tầm nhìn đủ táo bạo và quyết liệt. CEO Tim Cook vẫn chưa thể hiện được một chiến lược AI rõ ràng để trấn an các nhà đầu tư dài hạn. Hơn nữa, các quyết định nhân sự trong quá khứ cũng đang bị đặt dấu hỏi, điển hình là việc bổ nhiệm John Giannandrea dẫn dắt nhóm AI từ năm 2018 được xem là thiếu hiệu quả. Sau khi ông rời vai trò này, người kế nhiệm Craig Federighi đã phải tìm đến các giải pháp ngắn hạn như hợp tác với Gemini của Google thay vì tự chủ hoàn toàn công nghệ lõi. Quý kinh doanh kỷ lục là một tín hiệu đáng mừng, nhưng nó không thể che lấp thực tế rằng Apple đang đứng trước ngã ba đường: hoặc tìm ra con đường dẫn đầu trong kỷ nguyên điện toán mới, hoặc chấp nhận rủi ro trở thành kẻ bám đuổi vĩ đại.
Thắng lợi tài chính từ chiến lược "quay về cơ bản"
Apple vừa trải qua một quý kinh doanh lịch sử với tốc độ tăng trưởng doanh số iPhone mạnh mẽ nhất kể từ năm 2021 đến nay. Động lực chính cho thành công này đến từ dòng sản phẩm iPhone 17 Pro, một thiết bị được đánh giá là hội tụ đầy đủ những yếu tố thực dụng mà người dùng khao khát: thiết kế mới mẻ, hiệu năng xử lý vượt trội, thời lượng pin được cải thiện đáng kể và các tùy chọn màu sắc bắt mắt. Theo báo cáo công bố tuần qua, doanh thu từ mảng iPhone đã chạm mốc 85 tỷ USD, một con số khổng lồ cho thấy sức hút không hề suy giảm của thương hiệu "Táo khuyết".
Điểm khác biệt trong lần ra mắt này là Apple đã chọn một cách tiếp cận an toàn và thực tế hơn hẳn. Rút kinh nghiệm sâu sắc từ sai lầm truyền thông năm 2024 khi vội vã gắn nhãn "sẵn sàng cho AI" cho iPhone 16 dù nền tảng Apple Intelligence chưa hoàn thiện, lần này hãng không đưa ra những tuyên bố đao to búa lớn về công nghệ tương lai. Thay vào đó, họ tập trung vào trải nghiệm cốt lõi. Sự thành công của iPhone 17 cũng được hưởng lợi lớn từ nhu cầu nâng cấp bị dồn nén của thị trường. Một lượng lớn người dùng đã trì hoãn việc đổi máy từ năm 2020 – thời điểm bắt đầu chu kỳ siêu tăng trưởng 5G – nay đã đồng loạt quyết định xuống tiền, khiến Apple thậm chí còn gặp khó khăn trong việc đáp ứng nguồn cung sau 4 tháng ra mắt.
Sự tự mãn nguy hiểm và khoảng trống AI
Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng sự tăng trưởng ấn tượng này lại tiềm ẩn một nguy cơ hiện hữu: nó có thể trở thành "liều thuốc an thần" khiến ban lãnh đạo Apple ngủ quên trên chiến thắng và tiếp tục trì hoãn việc giải quyết vấn đề cốt tử về AI. Mặc dù vẫn giữ ngôi vương trên thị trường điện thoại thông minh, nhưng thực tế phũ phàng là nhà sản xuất iPhone đang tụt lại khá xa so với các đối thủ sừng sỏ trong cuộc đua AI tạo sinh (Generative AI).
Một số luồng ý kiến bảo thủ cho rằng Apple không nhất thiết phải dẫn đầu về AI vì công ty chưa từng sở hữu công cụ tìm kiếm hay nắm giữ "chìa khóa của Internet" như Google. Thế nhưng, lập luận này đang bị xem là một sai lầm chiến lược nghiêm trọng. Trong suốt 25 năm qua, đế chế Apple được xây dựng vững chắc trên nền tảng Internet di động; đó là yếu tố cốt lõi vận hành nên iPhone, iPad, hệ điều hành iOS và đặc biệt là kho ứng dụng App Store. Do đó, AI không chỉ là một tính năng bổ trợ mà sẽ đóng vai trò là lớp nền tảng tiếp theo của Internet trong tương lai gần.
Mối đe dọa hiện hữu đối với mô hình App Store
Sự chuyển dịch của công nghệ trong thời gian tới sẽ không còn xoay quanh mô hình ứng dụng (app-centric) như hiện nay. Người dùng sẽ ngày càng kỳ vọng vào các phương thức tương tác tự nhiên hơn như giọng nói, yêu cầu phản hồi tức thì và sử dụng các tác nhân AI (AI agents) để thay thế các thao tác thủ công rườm rà. Khi viễn cảnh đó trở thành hiện thực, hệ sinh thái App Store – "con gà đẻ trứng vàng" của Apple – có nguy cơ trở nên lỗi thời, kéo theo sự sụt giảm của nguồn doanh thu dịch vụ khổng lồ.
Trong bối cảnh đầy biến động đó, giới lãnh đạo thượng tầng của Apple đang bị đánh giá là chưa đưa ra được một tầm nhìn đủ táo bạo và quyết liệt. CEO Tim Cook vẫn chưa thể hiện được một chiến lược AI rõ ràng để trấn an các nhà đầu tư dài hạn. Hơn nữa, các quyết định nhân sự trong quá khứ cũng đang bị đặt dấu hỏi, điển hình là việc bổ nhiệm John Giannandrea dẫn dắt nhóm AI từ năm 2018 được xem là thiếu hiệu quả. Sau khi ông rời vai trò này, người kế nhiệm Craig Federighi đã phải tìm đến các giải pháp ngắn hạn như hợp tác với Gemini của Google thay vì tự chủ hoàn toàn công nghệ lõi. Quý kinh doanh kỷ lục là một tín hiệu đáng mừng, nhưng nó không thể che lấp thực tế rằng Apple đang đứng trước ngã ba đường: hoặc tìm ra con đường dẫn đầu trong kỷ nguyên điện toán mới, hoặc chấp nhận rủi ro trở thành kẻ bám đuổi vĩ đại.
