AI tổng quan của Google Search thường xuyên "nói dối" người dùng, đừng tin quá!

[Mẫn Nhi]

Tính năng tóm tắt bằng AI (Google AI Overviews) mà Google tích hợp trực tiếp vào trang kết quả tìm kiếm đang gặp vấn đề nghiêm trọng về độ tin cậy. Một báo cáo độc lập mới đây cho thấy, cứ 10 lần tìm kiếm thì có ít nhất 1 lần AI đưa ra thông tin sai lệch hoặc dẫn nguồn không đúng.

Báo cáo được thực hiện bởi startup AI Oumi vào tháng 10/2025 và tháng 2/2026, sử dụng benchmark SimpleQA. Kết quả cho thấy dù Google đã cải tiến mô hình từ Gemini 2 lên Gemini 3, nhưng chất lượng tóm tắt vẫn chưa đạt mức độ tin cậy cao như kỳ vọng.

Những con số đáng báo động​

• Tỷ lệ lỗi: Khoảng 10% số truy vấn tạo ra ít nhất một tóm tắt chứa thông tin sai sự thật.
• Vấn đề trích dẫn nguồn: Ngay cả khi nội dung tóm tắt là đúng, có tới 50% trường hợp nguồn được trích dẫn lại không hỗ trợ cho thông tin mà AI đưa ra.
• Cải tiến theo thời gian:
  • Gemini 2 (tháng 10/2025): Độ chính xác khoảng 85%.
  • Gemini 3 (tháng 2/2026): Tăng lên 91%.
  • Tuy nhiên, tỷ lệ dẫn link sai lại tăng mạnh từ 37% lên hơn 56%.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng AI Overviews của Google thường xuyên trích dẫn nội dung từ Facebook và Reddit – hai nền tảng chứa rất nhiều thông tin chưa được kiểm chứng, góp phần làm giảm chất lượng tổng thể.

Ví dụ điển hình về “ảo giác” của AI​

Một nhà báo của BBC đã cố tình đăng một bài viết chứa thông tin sai lệch. Chỉ sau 24 giờ, Google AI Overviews đã đọc, tóm tắt và lan truyền đúng những thông tin giả mạo đó cho người dùng. Đây là minh chứng rõ nét cho hiện tượng “hallucination” (ảo giác) của AI – khi mô hình tự bịa đặt hoặc lặp lại thông tin xấu một cách nhanh chóng.

Thông tin người sáng lập VnReview này không hề chính xác chút nào...​

Google phản ứng ra sao?​

Google đã nhanh chóng bác bỏ kết quả báo cáo. Theo gã khổng lồ tìm kiếm, benchmark SimpleQA mà Oumi sử dụng không phản ánh đúng hành vi tìm kiếm thực tế của người dùng. Ngoài ra, Google cho rằng Oumi sử dụng chính AI để đánh giá kết quả tóm tắt của AI nên dễ dẫn đến sai sót.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng lập luận này của Google lại vô tình làm giảm thêm niềm tin vào chính công nghệ AI mà họ đang đẩy mạnh.

Tác động thực tế​

Vấn đề không chỉ dừng lại ở việc người dùng nhận thông tin sai. Nhiều nhà xuất bản (publisher) đã ghi nhận traffic sụt giảm mạnh vì người dùng không còn click vào website gốc nữa mà chỉ đọc tóm tắt AI. Một số tòa soạn còn phải cắt giảm nhân sự do mất traffic và doanh thu.

Hiện tại, Google vẫn đang tiếp tục mở rộng sử dụng AI để tóm tắt tin tức trên cả Google Search lẫn Discover.