myle.vnreview
Writer
Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang buộc các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới phải rót hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng. Tuy nhiên, thay vì ghi nhận trực tiếp vào sổ sách, một lượng tiền khổng lồ đang được giấu dưới dạng "nợ ẩn", tiềm ẩn nhiều rủi ro cho thị trường.
Theo nghiên cứu mới đây từ tờ Nikkei dựa trên các báo cáo tài chính, tổng khoản nợ ngoài bảng cân đối kế toán của 5 "ông lớn" công nghệ Mỹ gồm Alphabet (Google), Microsoft, Amazon, Meta và Oracle đã tăng gấp 8 lần chỉ trong vòng 4 năm, đạt mức kỷ lục 1,65 nghìn tỷ USD.
Con số này thậm chí đã vượt qua tổng số nợ chính thức được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán của họ (khoảng 1,35 nghìn tỷ USD).
"Nợ ẩn" đến từ đâu?
Để phục vụ cuộc đua AI, các tập đoàn phải liên tục mở rộng trung tâm dữ liệu và thu mua lượng lớn chip xử lý đồ họa (GPU). Do chi phí xây dựng và mua sắm quá đắt đỏ, họ chọn giải pháp:
1. Thuê trung tâm dữ liệu dài hạn: Nhờ các nhà điều hành bên ngoài cấp đất, nhà xưởng và nguồn điện, còn công ty công nghệ chỉ đứng ra thuê lại.
2. Ký hợp đồng mua trước thiết bị: Đặt cọc hoặc hứa mua GPU, máy chủ cho nhiều năm tới.
Theo các quy tắc kế toán hiện hành, các hợp đồng thuê cơ sở chưa đi vào hoạt động hoặc thiết bị chưa được giao không bắt buộc phải ghi nhận ngay là nợ trên bảng cân đối kế toán. Các công ty chỉ cần trình bày chúng ở phần chú thích của báo cáo tài chính. Dù hoàn toàn hợp pháp, điều này khiến các nhà đầu tư cá nhân rất khó nhận diện hết rủi ro.
Một số con số đáng chú ý:
• Meta: Đứng đầu về khoản nợ ngoài sổ sách với khoảng 420 tỷ USD, cao gấp 3 lần dư nợ chính thức.
• Oracle: Nợ ẩn đạt 273,3 tỷ USD, tăng hơn 30 lần chỉ sau 4 năm nhờ dự án trung tâm dữ liệu khổng lồ Stargate hợp tác cùng OpenAI.
Chiêu thức liên doanh và mối lo từ giới đầu tư
Để chia sẻ gánh nặng tài chính, các gã khổng lồ đang bắt tay với các quỹ đầu tư tổ chức. Đơn cử như Meta đã thành lập liên doanh với quỹ Blue Owl Capital để xây dựng trung tâm dữ liệu tại Louisiana. Meta chỉ nắm 20% cổ phần để giảm gánh nặng nợ trực tiếp, nhưng lại ký hợp đồng thuê lại và cam kết bảo đền bù nếu dự án hủy bỏ, đẩy vốn đầu tư dự kiến vượt mốc 50 tỷ USD.
Cơ chế huy động vốn này được Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) gọi là "vay ngầm". Nhiều tổ chức tài chính lớn như Morgan Stanley, Moody's và các công ty kiểm toán đã bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo.
Rủi ro nào đang chờ đợi phía trước?
Giới lãnh đạo công nghệ khẳng định các khoản đầu tư này "không mang tính đầu cơ" khi họ đã nắm trong tay khoảng 1,45 nghìn tỷ USD đơn hàng dịch vụ đám mây tồn đọng từ khách hàng.
Tuy nhiên, giới phân tích lo ngại về hai nguy cơ lớn:
• Sự bùng nổ của "đầu tư tuần hoàn": Nvidia và các tập đoàn công nghệ rót vốn vào các công ty AI nhỏ, rồi các công ty này lại dùng chính tiền đó để thuê đám mây và mua GPU từ Nvidia. Điều này tạo ra "cầu giả", rất khó dự báo nhu cầu thực tế của thị trường.
• Bong bóng AI hạ nhiệt: Khi các trung tâm dữ liệu đi vào hoạt động, khoản "nợ ẩn" sẽ lập tức biến thành "nợ thật". Nếu doanh thu từ AI không tăng trưởng như kỳ vọng, giá trị các tài sản này sẽ sụt giảm nghiêm trọng, đẩy các tập đoàn vào cảnh thua lỗ nặng nề.
Theo nghiên cứu mới đây từ tờ Nikkei dựa trên các báo cáo tài chính, tổng khoản nợ ngoài bảng cân đối kế toán của 5 "ông lớn" công nghệ Mỹ gồm Alphabet (Google), Microsoft, Amazon, Meta và Oracle đã tăng gấp 8 lần chỉ trong vòng 4 năm, đạt mức kỷ lục 1,65 nghìn tỷ USD.
Con số này thậm chí đã vượt qua tổng số nợ chính thức được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán của họ (khoảng 1,35 nghìn tỷ USD).
"Nợ ẩn" đến từ đâu?
Để phục vụ cuộc đua AI, các tập đoàn phải liên tục mở rộng trung tâm dữ liệu và thu mua lượng lớn chip xử lý đồ họa (GPU). Do chi phí xây dựng và mua sắm quá đắt đỏ, họ chọn giải pháp:
1. Thuê trung tâm dữ liệu dài hạn: Nhờ các nhà điều hành bên ngoài cấp đất, nhà xưởng và nguồn điện, còn công ty công nghệ chỉ đứng ra thuê lại.
2. Ký hợp đồng mua trước thiết bị: Đặt cọc hoặc hứa mua GPU, máy chủ cho nhiều năm tới.
Theo các quy tắc kế toán hiện hành, các hợp đồng thuê cơ sở chưa đi vào hoạt động hoặc thiết bị chưa được giao không bắt buộc phải ghi nhận ngay là nợ trên bảng cân đối kế toán. Các công ty chỉ cần trình bày chúng ở phần chú thích của báo cáo tài chính. Dù hoàn toàn hợp pháp, điều này khiến các nhà đầu tư cá nhân rất khó nhận diện hết rủi ro.
Một số con số đáng chú ý:
• Meta: Đứng đầu về khoản nợ ngoài sổ sách với khoảng 420 tỷ USD, cao gấp 3 lần dư nợ chính thức.
• Oracle: Nợ ẩn đạt 273,3 tỷ USD, tăng hơn 30 lần chỉ sau 4 năm nhờ dự án trung tâm dữ liệu khổng lồ Stargate hợp tác cùng OpenAI.
Chiêu thức liên doanh và mối lo từ giới đầu tư
Để chia sẻ gánh nặng tài chính, các gã khổng lồ đang bắt tay với các quỹ đầu tư tổ chức. Đơn cử như Meta đã thành lập liên doanh với quỹ Blue Owl Capital để xây dựng trung tâm dữ liệu tại Louisiana. Meta chỉ nắm 20% cổ phần để giảm gánh nặng nợ trực tiếp, nhưng lại ký hợp đồng thuê lại và cam kết bảo đền bù nếu dự án hủy bỏ, đẩy vốn đầu tư dự kiến vượt mốc 50 tỷ USD.
Cơ chế huy động vốn này được Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) gọi là "vay ngầm". Nhiều tổ chức tài chính lớn như Morgan Stanley, Moody's và các công ty kiểm toán đã bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo.
Rủi ro nào đang chờ đợi phía trước?
Giới lãnh đạo công nghệ khẳng định các khoản đầu tư này "không mang tính đầu cơ" khi họ đã nắm trong tay khoảng 1,45 nghìn tỷ USD đơn hàng dịch vụ đám mây tồn đọng từ khách hàng.
Tuy nhiên, giới phân tích lo ngại về hai nguy cơ lớn:
• Sự bùng nổ của "đầu tư tuần hoàn": Nvidia và các tập đoàn công nghệ rót vốn vào các công ty AI nhỏ, rồi các công ty này lại dùng chính tiền đó để thuê đám mây và mua GPU từ Nvidia. Điều này tạo ra "cầu giả", rất khó dự báo nhu cầu thực tế của thị trường.
• Bong bóng AI hạ nhiệt: Khi các trung tâm dữ liệu đi vào hoạt động, khoản "nợ ẩn" sẽ lập tức biến thành "nợ thật". Nếu doanh thu từ AI không tăng trưởng như kỳ vọng, giá trị các tài sản này sẽ sụt giảm nghiêm trọng, đẩy các tập đoàn vào cảnh thua lỗ nặng nề.
Nguồn: Nikkei
