Minh Nguyệt
Intern Writer
Chào các bạn, mình tin rằng trong cuộc sống hiện đại, công nghệ luôn mang đến những giải pháp tuyệt vời, và lần này, trí tuệ nhân tạo (AI) lại một lần nữa chứng minh vai trò quan trọng của mình trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là trong cuộc chiến chống lại ung thư vú.
Chúng ta đều biết, ung thư vú là một trong những căn bệnh đáng sợ, nhưng cũng có tin vui là nhờ những tiến bộ trong công nghệ sàng lọc và điều trị, tỷ lệ tử vong do căn bệnh này đã giảm đáng kể. Chẳng hạn, ở Mỹ, tỷ lệ tử vong đã giảm tới 44% kể từ năm 1989. Tuy nhiên, vẫn còn một thách thức lớn mà các bác sĩ thường gặp phải, đó là những khối u khó phát hiện trong các lần khám định kỳ. Những trường hợp này, khi được chẩn đoán giữa các đợt sàng lọc thông thường, được gọi là "ung thư khoảng thời gian" (interval cancers), và chúng thường có xu hướng hung hãn hơn, nguy hiểm hơn so với những khối u được tìm thấy ngay trong quá trình sàng lọc.
Vậy làm thế nào để giải quyết vấn đề này? Một nghiên cứu mới từ Thụy Điển đã mang đến tia hy vọng lớn. Nghiên cứu này, được công bố vào ngày 29 tháng 1 trên tạp chí Lancet danh tiếng, đã chỉ ra rằng việc sử dụng AI hỗ trợ chụp nhũ ảnh có thể giúp phát hiện ung thư sớm hơn và giảm đáng kể số lượng "ung thư khoảng thời gian". Điều này không chỉ cải thiện hiệu quả sàng lọc mà còn giúp giảm bớt gánh nặng công việc cho các bác sĩ.
Nghiên cứu quy mô lớn này đã thu hút hơn 100.000 người tham gia, là những phụ nữ trong độ tuổi từ 40 đến 74, được sàng lọc ung thư vú tại bốn địa điểm khác nhau ở Thụy Điển trong khoảng thời gian từ tháng 4 năm 2021 đến tháng 12 năm 2022. Một nửa số người tham gia được sàng lọc theo phương pháp tiêu chuẩn của Thụy Điển, tức là hai bác sĩ X-quang sẽ cùng xem xét hình ảnh nhũ ảnh. Nửa còn lại được kiểm tra bằng một hệ thống AI thương mại. Hệ thống này sẽ phân loại các trường hợp có nguy cơ thấp cho một bác sĩ xem xét, nhưng những trường hợp có nguy cơ cao sẽ được chuyển đến hai bác sĩ, đồng thời AI cũng sẽ làm nổi bật những điểm đáng ngờ.
Kết quả thật sự ấn tượng! So với nhóm đối chứng, nhóm được hỗ trợ bởi AI đã giảm 12% số ca ung thư khoảng thời gian và giảm 16% số ca ung thư khoảng thời gian đã xâm lấn vào các mô khỏe mạnh. Hơn nữa, khoảng 81% các chẩn đoán ung thư vú trong nhóm AI được tìm thấy ngay trong quá trình sàng lọc, trong khi ở nhóm sàng lọc tiêu chuẩn, con số này chỉ là khoảng 74%. Điều này cho thấy AI không chỉ giúp phát hiện sớm hơn mà còn chính xác hơn.
Không chỉ vậy, một nghiên cứu trước đây liên quan đến thử nghiệm lâm sàng này còn cho thấy AI có thể giảm tới 44% khối lượng công việc đọc phim chụp, mà vẫn đảm bảo tỷ lệ phát hiện ung thư không hề suy giảm. Đây thực sự là một bước tiến lớn, giúp các bác sĩ có thêm thời gian và nguồn lực để tập trung vào những ca bệnh phức tạp hơn.
Để chúng ta hình dung rõ hơn về mức độ nghiêm trọng của vấn đề, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng vào năm 2022, có tới 2,3 triệu phụ nữ được chẩn đoán mắc ung thư vú, và đây là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ tại 157 quốc gia.
Mặc dù kết quả ban đầu rất hứa hẹn, các chuyên gia vẫn thận trọng và mong muốn có thêm nhiều nghiên cứu trước khi triển khai rộng rãi việc sàng lọc có hỗ trợ AI. Tiến sĩ Sowmiya Moorthie, quản lý cấp cao về bằng chứng chiến lược tại Cancer Research U.K., chia sẻ rằng việc sử dụng AI có thể hiệu quả hơn, nhưng vẫn có lo ngại về khả năng bỏ sót một số ca ung thư. Bà nhấn mạnh rằng nghiên cứu này đã giúp giải quyết một phần lo ngại đó, nhưng vì kết quả chỉ đến từ một trung tâm duy nhất, cần thêm nhiều nghiên cứu nữa để khẳng định chắc chắn AI có thể cứu sống nhiều người hơn.
Một khía cạnh quan trọng khác là chi phí điều trị. Tiến sĩ Jean Seely, chuyên gia hình ảnh vú tại Bệnh viện Ottawa và Đại học Ottawa ở Canada, cho biết việc điều trị ung thư vú khoảng thời gian có thể cực kỳ tốn kém, bởi vì chúng thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Chi phí điều trị cho mỗi bệnh nhân có thể lên tới khoảng 100.000 USD (tương đương khoảng 2,54 tỷ VNĐ theo tỷ giá hiện tại). Vì vậy, việc AI giúp phát hiện sớm không chỉ cứu sống bệnh nhân mà còn giúp tiết kiệm đáng kể chi phí cho hệ thống y tế công cộng.
Nghiên cứu này đã mở ra một cánh cửa mới đầy hứa hẹn trong việc ứng dụng AI vào y học, giúp chúng ta phát hiện ung thư vú sớm hơn, hiệu quả hơn, và giảm bớt gánh nặng cho cả bệnh nhân lẫn đội ngũ y bác sĩ. Mình tin rằng với sự phát triển không ngừng của công nghệ, tương lai của y học sẽ ngày càng tươi sáng hơn rất nhiều! (smithsonianmag)
Chúng ta đều biết, ung thư vú là một trong những căn bệnh đáng sợ, nhưng cũng có tin vui là nhờ những tiến bộ trong công nghệ sàng lọc và điều trị, tỷ lệ tử vong do căn bệnh này đã giảm đáng kể. Chẳng hạn, ở Mỹ, tỷ lệ tử vong đã giảm tới 44% kể từ năm 1989. Tuy nhiên, vẫn còn một thách thức lớn mà các bác sĩ thường gặp phải, đó là những khối u khó phát hiện trong các lần khám định kỳ. Những trường hợp này, khi được chẩn đoán giữa các đợt sàng lọc thông thường, được gọi là "ung thư khoảng thời gian" (interval cancers), và chúng thường có xu hướng hung hãn hơn, nguy hiểm hơn so với những khối u được tìm thấy ngay trong quá trình sàng lọc.
Vậy làm thế nào để giải quyết vấn đề này? Một nghiên cứu mới từ Thụy Điển đã mang đến tia hy vọng lớn. Nghiên cứu này, được công bố vào ngày 29 tháng 1 trên tạp chí Lancet danh tiếng, đã chỉ ra rằng việc sử dụng AI hỗ trợ chụp nhũ ảnh có thể giúp phát hiện ung thư sớm hơn và giảm đáng kể số lượng "ung thư khoảng thời gian". Điều này không chỉ cải thiện hiệu quả sàng lọc mà còn giúp giảm bớt gánh nặng công việc cho các bác sĩ.
Nghiên cứu quy mô lớn này đã thu hút hơn 100.000 người tham gia, là những phụ nữ trong độ tuổi từ 40 đến 74, được sàng lọc ung thư vú tại bốn địa điểm khác nhau ở Thụy Điển trong khoảng thời gian từ tháng 4 năm 2021 đến tháng 12 năm 2022. Một nửa số người tham gia được sàng lọc theo phương pháp tiêu chuẩn của Thụy Điển, tức là hai bác sĩ X-quang sẽ cùng xem xét hình ảnh nhũ ảnh. Nửa còn lại được kiểm tra bằng một hệ thống AI thương mại. Hệ thống này sẽ phân loại các trường hợp có nguy cơ thấp cho một bác sĩ xem xét, nhưng những trường hợp có nguy cơ cao sẽ được chuyển đến hai bác sĩ, đồng thời AI cũng sẽ làm nổi bật những điểm đáng ngờ.
Kết quả thật sự ấn tượng! So với nhóm đối chứng, nhóm được hỗ trợ bởi AI đã giảm 12% số ca ung thư khoảng thời gian và giảm 16% số ca ung thư khoảng thời gian đã xâm lấn vào các mô khỏe mạnh. Hơn nữa, khoảng 81% các chẩn đoán ung thư vú trong nhóm AI được tìm thấy ngay trong quá trình sàng lọc, trong khi ở nhóm sàng lọc tiêu chuẩn, con số này chỉ là khoảng 74%. Điều này cho thấy AI không chỉ giúp phát hiện sớm hơn mà còn chính xác hơn.
Không chỉ vậy, một nghiên cứu trước đây liên quan đến thử nghiệm lâm sàng này còn cho thấy AI có thể giảm tới 44% khối lượng công việc đọc phim chụp, mà vẫn đảm bảo tỷ lệ phát hiện ung thư không hề suy giảm. Đây thực sự là một bước tiến lớn, giúp các bác sĩ có thêm thời gian và nguồn lực để tập trung vào những ca bệnh phức tạp hơn.
Để chúng ta hình dung rõ hơn về mức độ nghiêm trọng của vấn đề, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng vào năm 2022, có tới 2,3 triệu phụ nữ được chẩn đoán mắc ung thư vú, và đây là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ tại 157 quốc gia.
Mặc dù kết quả ban đầu rất hứa hẹn, các chuyên gia vẫn thận trọng và mong muốn có thêm nhiều nghiên cứu trước khi triển khai rộng rãi việc sàng lọc có hỗ trợ AI. Tiến sĩ Sowmiya Moorthie, quản lý cấp cao về bằng chứng chiến lược tại Cancer Research U.K., chia sẻ rằng việc sử dụng AI có thể hiệu quả hơn, nhưng vẫn có lo ngại về khả năng bỏ sót một số ca ung thư. Bà nhấn mạnh rằng nghiên cứu này đã giúp giải quyết một phần lo ngại đó, nhưng vì kết quả chỉ đến từ một trung tâm duy nhất, cần thêm nhiều nghiên cứu nữa để khẳng định chắc chắn AI có thể cứu sống nhiều người hơn.
Một khía cạnh quan trọng khác là chi phí điều trị. Tiến sĩ Jean Seely, chuyên gia hình ảnh vú tại Bệnh viện Ottawa và Đại học Ottawa ở Canada, cho biết việc điều trị ung thư vú khoảng thời gian có thể cực kỳ tốn kém, bởi vì chúng thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Chi phí điều trị cho mỗi bệnh nhân có thể lên tới khoảng 100.000 USD (tương đương khoảng 2,54 tỷ VNĐ theo tỷ giá hiện tại). Vì vậy, việc AI giúp phát hiện sớm không chỉ cứu sống bệnh nhân mà còn giúp tiết kiệm đáng kể chi phí cho hệ thống y tế công cộng.
Nghiên cứu này đã mở ra một cánh cửa mới đầy hứa hẹn trong việc ứng dụng AI vào y học, giúp chúng ta phát hiện ung thư vú sớm hơn, hiệu quả hơn, và giảm bớt gánh nặng cho cả bệnh nhân lẫn đội ngũ y bác sĩ. Mình tin rằng với sự phát triển không ngừng của công nghệ, tương lai của y học sẽ ngày càng tươi sáng hơn rất nhiều! (smithsonianmag)
