Khánh Phạm
Writer
Trong thời loạn Tam Quốc, Từ Thứ là một mưu sĩ nổi danh nhờ trí tuệ sắc bén và tầm nhìn chiến lược. Thế nhưng, điều khiến hậu thế nhắc đến ông nhiều không kém chính là lựa chọn rời bỏ Lưu Bị, một quyết định luôn gây tranh luận. Bề ngoài, nguyên nhân rất rõ ràng: mẹ của Từ Thứ bị Tào Tháo bắt giữ, buộc ông phải rời đi để cứu mẹ. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, sự ra đi ấy dường như không chỉ gói gọn trong hai chữ “hiếu thảo”.
Từ Thứ xuất thân nghèo khó, thuở nhỏ sống bằng nghề chăn trâu, cày ruộng, cuộc đời nhiều cơ cực. Năm 189, ông vì một vụ trả thù mà bị quan lại địa phương bắt giam. Trước tra khảo và đe dọa đến tính mạng, Từ Thứ vẫn cắn răng chịu đựng, quyết không khai báo. Đúng lúc hiểm nghèo, bạn bè kịp thời cứu ông thoát chết. Trải nghiệm sinh tử ấy khiến Từ Thứ hiểu rằng chỉ có học vấn và trí tuệ mới giúp mình đổi đời, từ đó ông quyết tâm dùi mài kinh sử.
Vài năm sau, Từ Thứ đến Kinh Châu nương nhờ, kết giao với Gia Cát Lượng và dần bước vào con đường mưu lược. Khi theo phò Lưu Bị, ông hết lòng hiến kế, góp phần ổn định thế lực non yếu của Lưu Bị lúc bấy giờ. Không chỉ vậy, chính Từ Thứ là người hết sức tiến cử Gia Cát Lượng, đưa “Ngọa Long” ra khỏi lều tranh, mở ra cục diện mới cho Lưu Bị.
Năm 208, biến cố lớn xảy ra. Tào Tháo dùng mẹ của Từ Thứ làm con tin, ép ông rời khỏi Lưu Bị. Trước lựa chọn nghiệt ngã giữa trung và hiếu, Từ Thứ không do dự. Ông hiểu rằng nếu mẹ vì mình mà chết, cả đời này ông cũng không thể thanh thản. Khi từ biệt Lưu Bị, Từ Thứ nói rằng tâm trí đã loạn, không còn đủ tỉnh táo để phò tá, xin được rời đi. Lưu Bị đau lòng nhưng vẫn tôn trọng quyết định ấy.
Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở đó. Sau khi Gia Cát Lượng trở thành trụ cột, mọi chiến lược lớn nhỏ của Lưu Bị hầu như đều xoay quanh Gia Cát Lượng. Vai trò của Từ Thứ vì thế dần mờ nhạt. Là người thông minh, Từ Thứ khó có thể không nhận ra vị trí của mình ngày càng bị thay thế. Sự tin tưởng tuyệt đối mà Lưu Bị dành cho Gia Cát Lượng, vô hình trung khiến những đề xuất của Từ Thứ ít được chú ý hơn trước.
Sau khi mẹ qua đời, Từ Thứ không quay lại với Lưu Bị, dù về lý mà nói ông đã không còn bị ràng buộc. Quyết định này khiến nhiều người tin rằng, ngoài chữ hiếu, còn có nỗi thất vọng âm thầm. Ông hiểu rằng thời của mình bên cạnh Lưu Bị đã qua, và dù trở lại cũng khó có cơ hội phát huy sở học như trước.
Nhìn lại, sự ra đi của Từ Thứ là kết quả của nhiều yếu tố chồng chéo. Chữ hiếu là nguyên nhân trực tiếp và rõ ràng nhất. Nhưng cảm giác bị lu mờ, sự thay đổi cán cân tin tưởng trong nội bộ Lưu Bị cũng là nguyên nhân sâu xa. Trung và hiếu đều là giá trị tối thượng trong xã hội xưa, nhưng khi hai điều ấy xung đột, con người buộc phải lựa chọn.
Từ Thứ chọn mẹ, chọn lặng lẽ rút lui khỏi ván cờ quyền lực. Chính sự lựa chọn đầy day dứt ấy đã khiến ông trở thành một nhân vật đặc biệt trong lịch sử Tam Quốc, không phải vì công danh hiển hách, mà vì bi kịch rất con người giữa nghĩa và tình.
Từ Thứ xuất thân nghèo khó, thuở nhỏ sống bằng nghề chăn trâu, cày ruộng, cuộc đời nhiều cơ cực. Năm 189, ông vì một vụ trả thù mà bị quan lại địa phương bắt giam. Trước tra khảo và đe dọa đến tính mạng, Từ Thứ vẫn cắn răng chịu đựng, quyết không khai báo. Đúng lúc hiểm nghèo, bạn bè kịp thời cứu ông thoát chết. Trải nghiệm sinh tử ấy khiến Từ Thứ hiểu rằng chỉ có học vấn và trí tuệ mới giúp mình đổi đời, từ đó ông quyết tâm dùi mài kinh sử.
Vài năm sau, Từ Thứ đến Kinh Châu nương nhờ, kết giao với Gia Cát Lượng và dần bước vào con đường mưu lược. Khi theo phò Lưu Bị, ông hết lòng hiến kế, góp phần ổn định thế lực non yếu của Lưu Bị lúc bấy giờ. Không chỉ vậy, chính Từ Thứ là người hết sức tiến cử Gia Cát Lượng, đưa “Ngọa Long” ra khỏi lều tranh, mở ra cục diện mới cho Lưu Bị.
Năm 208, biến cố lớn xảy ra. Tào Tháo dùng mẹ của Từ Thứ làm con tin, ép ông rời khỏi Lưu Bị. Trước lựa chọn nghiệt ngã giữa trung và hiếu, Từ Thứ không do dự. Ông hiểu rằng nếu mẹ vì mình mà chết, cả đời này ông cũng không thể thanh thản. Khi từ biệt Lưu Bị, Từ Thứ nói rằng tâm trí đã loạn, không còn đủ tỉnh táo để phò tá, xin được rời đi. Lưu Bị đau lòng nhưng vẫn tôn trọng quyết định ấy.
Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở đó. Sau khi Gia Cát Lượng trở thành trụ cột, mọi chiến lược lớn nhỏ của Lưu Bị hầu như đều xoay quanh Gia Cát Lượng. Vai trò của Từ Thứ vì thế dần mờ nhạt. Là người thông minh, Từ Thứ khó có thể không nhận ra vị trí của mình ngày càng bị thay thế. Sự tin tưởng tuyệt đối mà Lưu Bị dành cho Gia Cát Lượng, vô hình trung khiến những đề xuất của Từ Thứ ít được chú ý hơn trước.
Sau khi mẹ qua đời, Từ Thứ không quay lại với Lưu Bị, dù về lý mà nói ông đã không còn bị ràng buộc. Quyết định này khiến nhiều người tin rằng, ngoài chữ hiếu, còn có nỗi thất vọng âm thầm. Ông hiểu rằng thời của mình bên cạnh Lưu Bị đã qua, và dù trở lại cũng khó có cơ hội phát huy sở học như trước.
Nhìn lại, sự ra đi của Từ Thứ là kết quả của nhiều yếu tố chồng chéo. Chữ hiếu là nguyên nhân trực tiếp và rõ ràng nhất. Nhưng cảm giác bị lu mờ, sự thay đổi cán cân tin tưởng trong nội bộ Lưu Bị cũng là nguyên nhân sâu xa. Trung và hiếu đều là giá trị tối thượng trong xã hội xưa, nhưng khi hai điều ấy xung đột, con người buộc phải lựa chọn.
Từ Thứ chọn mẹ, chọn lặng lẽ rút lui khỏi ván cờ quyền lực. Chính sự lựa chọn đầy day dứt ấy đã khiến ông trở thành một nhân vật đặc biệt trong lịch sử Tam Quốc, không phải vì công danh hiển hách, mà vì bi kịch rất con người giữa nghĩa và tình.
