Vì sao giá dầu thế giới giảm, nhưng giá xăng trong nước vẫn tăng?

[Mẫn Nhi]

Bạn thắc mắc tại sao giá dầu giảm xăng vẫn tăng? Khám phá lý do thực sự đằng sau sự khác biệt giữa dầu thô và giá xăng thành phẩm Singapore Platts ngay.

Chắc hẳn không ít lần anh em lướt Facebook, đọc báo thấy tin giá dầu thô thế giới lao dốc nhưng khi ra trạm xăng lại thấy bảng giá báo tăng hoặc đứng yên. Vậy tại sao giá dầu giảm xăng vẫn tăng? Câu trả lời không nằm ở sự vô lý của nhà điều hành, mà đến từ cơ chế vận hành phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu và các quy định quản lý trong nước.

Dầu thô và xăng thành phẩm là hai mặt hàng hoàn toàn khác nhau​

Sai lầm phổ biến nhất của nhiều người là đánh đồng giá dầu thô (WTI của Mỹ hay Brent của London) với giá xăng chúng ta đổ vào xe. Thực tế, dầu thô chỉ là nguyên liệu đầu vào. Để có xăng A95 hay E5, dầu thô phải trải qua quá trình lọc hóa dầu phức tạp.

Tại sao giá dầu giảm xăng vẫn tăng? Đó là vì giá bán lẻ xăng dầu trong nước được tính dựa trên giá xăng dầu thành phẩm tại thị trường Singapore (Platts), chứ không phải giá dầu thô. Có những thời điểm giá dầu thô giảm do dư cung, nhưng các nhà máy lọc dầu gặp sự cố hoặc chi phí vận hành tăng cao, khiến giá xăng thành phẩm vẫn neo ở mức rất cao.

Tại sao giá xăng Việt Nam lại phụ thuộc vào thị trường Singapore?​

Singapore hiện là trung tâm giao dịch xăng dầu lớn nhất khu vực châu Á. Hầu hết các doanh nghiệp đầu mối của Việt Nam đều nhập khẩu hoặc tham chiếu giá từ thị trường này để đảm bảo tính cạnh tranh và sát với thực tế khu vực. Khi giá xăng thành phẩm tại Singapore tăng (do nhu cầu đi lại tăng cao hoặc nguồn cung khu vực thắt chặt), giá xăng trong nước buộc phải điều chỉnh theo để bù đắp chi phí nhập khẩu. Dữ liệu thực tế cho thấy, có giai đoạn giá thành phẩm thế giới tăng từ 1,7% đến 17%, buộc cơ quan quản lý phải tăng giá bán lẻ dù giá dầu thô trên sàn chứng khoán có thể đang giảm nhẹ.

Chi phí vận chuyển, thuế phí và các biến số 'ẩn'​

Bên cạnh giá nhập khẩu, giá xăng anh em trả tại cây xăng còn gánh thêm rất nhiều loại thuế và phí như: thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, VAT và chi phí định mức của doanh nghiệp. Ngoài ra, chi phí vận tải biển và bảo hiểm kho bãi cũng biến động không ngừng. Trong nhiều trường hợp, giá dầu thô thế giới giảm không đủ để bù đắp cho sự gia tăng của chi phí vận chuyển và rủi ro chuỗi cung ứng, dẫn đến tình trạng nghịch lý mà chúng ta thường thấy trên các mặt báo.

Chu kỳ điều hành và độ trễ của giá bán lẻ​

Giá xăng trong nước không thay đổi theo từng phút như bảng điện tử chứng khoán. Theo quy định hiện hành, giá xăng dầu được điều chỉnh định kỳ (thường là 7 ngày một lần). Điều này tạo ra một 'độ trễ' nhất định. Nếu giá dầu giảm vào ngày hôm nay, phải đợi đến kỳ điều hành tiếp theo, mức giảm đó mới có thể được phản ánh vào giá bán lẻ. Ngược lại, nếu trong chu kỳ đó giá xăng thành phẩm thế giới liên tục tăng, thì dù ngày hôm sau giá dầu thô có sập sâu, giá xăng trong nước vẫn có thể tăng trong phiên điều chỉnh tới.

Kết luận​

Hy vọng qua bài viết này, anh em đã hiểu rõ hơn tại sao giá dầu giảm xăng vẫn tăng. Sự lệch pha này chủ yếu do sự khác biệt giữa nguyên liệu thô và thành phẩm, cùng với các yếu tố về thuế phí và chu kỳ điều hành. Đừng quên theo dõi các kỳ điều chỉnh giá để có kế hoạch chi tiêu hợp lý nhé. Anh em nghĩ sao về cách tính giá xăng hiện nay? Comment bên dưới thảo luận nhé!

Câu hỏi thường gặp​

Q: Giá Platts Singapore là gì?

Đây là mức giá tham chiếu cho các mặt hàng xăng dầu đã qua chế biến tại thị trường Singapore, được các cơ quan quản lý Việt Nam dùng làm căn cứ chính để điều chỉnh giá xăng lẻ.

Q: Tại sao không dùng giá dầu Brent để tính giá xăng?

Vì dầu Brent là dầu thô chưa qua chế biến. Chi phí để biến dầu thô thành xăng bao gồm tiền công lọc dầu, phụ gia và hao hụt, vốn không biến động cùng chiều hoàn toàn với giá dầu thô.

Q: Thuế phí chiếm bao nhiêu phần trăm trong giá xăng?

Tùy thời điểm, các loại thuế và phí có thể chiếm từ 30% đến 40% giá trị mỗi lít xăng anh em mua tại trạm.