Ngọc Yến
Writer
Những hình ảnh nhân viên startup AI Trung Quốc Kimi tổ chức tiệc ăn mừng cuối tuần qua sau các thành công gần đây phản ánh bầu không khí sôi động chưa từng có của ngành trí tuệ nhân tạo. Nhưng phía sau sự hào hứng đó là một câu hỏi lớn: Vì sao AI lại bùng nổ mạnh mẽ chỉ trong vài năm qua?
Theo các phân tích, AI không phải là công nghệ mới. Lĩnh vực này đã được nghiên cứu gần 70 năm, nhưng chỉ thực sự bứt phá từ khoảng năm 2022 khi ba yếu tố cùng hội tụ.
Đầu tiên là đột phá về thuật toán. Sau khi kiến trúc Transformer ra đời năm 2017, các mô hình AI ngày càng lớn và bắt đầu xuất hiện những khả năng mới như suy luận, tóm tắt và giải quyết vấn đề phức tạp, thay vì chỉ xử lý ngôn ngữ đơn thuần.
Thứ hai là sự bùng nổ của năng lực tính toán. GPU của Nvidia cùng điện toán đám mây giúp việc huấn luyện AI trở nên nhanh và rẻ hơn rất nhiều. Thay vì phải đầu tư các trung tâm dữ liệu khổng lồ, nhiều công ty có thể thuê tài nguyên điện toán theo nhu cầu để phát triển mô hình AI.
Yếu tố cuối cùng là dòng vốn đầu tư khổng lồ. Sau khi thị trường Internet di động dần bão hòa, giới đầu tư chuyển sang AI với kỳ vọng đây sẽ là nền tảng công nghệ tiếp theo có thể thay đổi hầu hết ngành nghề, từ đó tạo nên cuộc đua chưa từng có giữa OpenAI, Anthropic, Google, Meta và hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc như Kimi, Tongyi, Doubao hay Ernie.
Nhìn chung AI không chỉ là một công cụ tìm kiếm thông minh hơn mà đang thay đổi cách con người tiếp cận tri thức. Thay vì tự tìm kiếm và tổng hợp thông tin, người dùng ngày càng có xu hướng giao phần lớn quá trình phân tích và soạn thảo cho AI. Điều này giúp tăng năng suất nhưng cũng đặt ra lo ngại về việc con người phụ thuộc quá nhiều vào máy móc và suy giảm khả năng tư duy độc lập.
Cuộc đua AI hiện nay vẫn đối mặt nhiều thách thức. Không ít doanh nghiệp đang đốt hàng tỷ USD để phát triển các mô hình có khả năng tương đồng nhưng chưa tìm được mô hình kinh doanh bền vững. Bên cạnh đó là những vấn đề về việc làm, khoảng cách công nghệ, bản quyền, đạo đức và trách nhiệm khi AI ngày càng được ứng dụng trong y tế, giáo dục và pháp luật.
AI sẽ tiếp tục phát triển với tốc độ rất nhanh. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ còn việc AI mang lại lợi ích hay rủi ro cho xã hội sẽ phụ thuộc vào cách con người quản lý và sử dụng nó.
Ấy là chân lý nhiều người vẫn đang nói đến khi phân tích về cái hay, dở của AI. Có điều nhiều khi thực tế bị lạm dụng quá, không kiểm soát được sẽ có thể biến con người thành thụ động quá.
Theo các phân tích, AI không phải là công nghệ mới. Lĩnh vực này đã được nghiên cứu gần 70 năm, nhưng chỉ thực sự bứt phá từ khoảng năm 2022 khi ba yếu tố cùng hội tụ.
Đầu tiên là đột phá về thuật toán. Sau khi kiến trúc Transformer ra đời năm 2017, các mô hình AI ngày càng lớn và bắt đầu xuất hiện những khả năng mới như suy luận, tóm tắt và giải quyết vấn đề phức tạp, thay vì chỉ xử lý ngôn ngữ đơn thuần.
Thứ hai là sự bùng nổ của năng lực tính toán. GPU của Nvidia cùng điện toán đám mây giúp việc huấn luyện AI trở nên nhanh và rẻ hơn rất nhiều. Thay vì phải đầu tư các trung tâm dữ liệu khổng lồ, nhiều công ty có thể thuê tài nguyên điện toán theo nhu cầu để phát triển mô hình AI.
Yếu tố cuối cùng là dòng vốn đầu tư khổng lồ. Sau khi thị trường Internet di động dần bão hòa, giới đầu tư chuyển sang AI với kỳ vọng đây sẽ là nền tảng công nghệ tiếp theo có thể thay đổi hầu hết ngành nghề, từ đó tạo nên cuộc đua chưa từng có giữa OpenAI, Anthropic, Google, Meta và hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc như Kimi, Tongyi, Doubao hay Ernie.
Nhìn chung AI không chỉ là một công cụ tìm kiếm thông minh hơn mà đang thay đổi cách con người tiếp cận tri thức. Thay vì tự tìm kiếm và tổng hợp thông tin, người dùng ngày càng có xu hướng giao phần lớn quá trình phân tích và soạn thảo cho AI. Điều này giúp tăng năng suất nhưng cũng đặt ra lo ngại về việc con người phụ thuộc quá nhiều vào máy móc và suy giảm khả năng tư duy độc lập.
Cuộc đua AI hiện nay vẫn đối mặt nhiều thách thức. Không ít doanh nghiệp đang đốt hàng tỷ USD để phát triển các mô hình có khả năng tương đồng nhưng chưa tìm được mô hình kinh doanh bền vững. Bên cạnh đó là những vấn đề về việc làm, khoảng cách công nghệ, bản quyền, đạo đức và trách nhiệm khi AI ngày càng được ứng dụng trong y tế, giáo dục và pháp luật.
AI sẽ tiếp tục phát triển với tốc độ rất nhanh. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ còn việc AI mang lại lợi ích hay rủi ro cho xã hội sẽ phụ thuộc vào cách con người quản lý và sử dụng nó.
Ấy là chân lý nhiều người vẫn đang nói đến khi phân tích về cái hay, dở của AI. Có điều nhiều khi thực tế bị lạm dụng quá, không kiểm soát được sẽ có thể biến con người thành thụ động quá.
