MinhSec
Writer
Chiến dịch quân sự gần đây của Mỹ tại Venezuela, dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, đã làm dấy lên nhiều tranh luận về vai trò của an ninh mạng trong tác chiến hiện đại. Dù các quan chức Mỹ ám chỉ rằng chiến dịch có sự hỗ trợ từ nhiều “năng lực chuyên môn”, mức độ mà các hoạt động mạng thực sự góp phần vào kết quả cuối cùng vẫn chưa được xác nhận rõ ràng.
Trong cuộc họp báo ngày 3/1, Tổng thống Donald Trump đề cập đến việc khu vực tác chiến, bao gồm Caracas, rơi vào tình trạng mất điện, cho rằng điều này đạt được nhờ “một số chuyên môn nhất định”. Phát biểu này nhanh chóng khiến nhiều ý kiến suy đoán rằng Mỹ đã sử dụng các biện pháp tấn công mạng để làm tê liệt hạ tầng điện và viễn thông của Venezuela.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc mất điện và gián đoạn Internet không nhất thiết đồng nghĩa với tấn công mạng. Tổ chức giám sát Internet NetBlocks ghi nhận tình trạng suy giảm kết nối tại Caracas trùng với thời điểm diễn ra chiến dịch, nhưng theo giám đốc Alp Toker, dữ liệu đo từ xa không cho thấy dấu hiệu rõ ràng của một cuộc tấn công mạng có chủ đích. Thay vào đó, các tác động vật lý như nổ hoặc phá hủy cơ sở hạ tầng có thể là nguyên nhân trực tiếp gây ra sự cố.
Theo các tuyên bố chính thức, nhiều cơ quan từng tham gia hoạt động mạng trước đây đã góp mặt trong chiến dịch, bao gồm CIA, NSA và Bộ Tư lệnh Không gian mạng Hoa Kỳ. Tuy nhiên, vai trò cụ thể của từng cơ quan không được công bố chi tiết, phản ánh đặc điểm quen thuộc của các chiến dịch liên ngành hiện đại: hiệu quả đạt được thông qua sự phối hợp của nhiều công cụ, thay vì chỉ một hình thức tấn công đơn lẻ.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng cơ sở hạ tầng số của Venezuela thiếu khả năng phục hồi, khiến quốc gia này dễ bị gián đoạn bởi cả tác động vật lý lẫn kỹ thuật số. Nhiều hệ thống điện và viễn thông được xây dựng từ trước, sử dụng công nghệ phổ biến và thiếu đầu tư bảo trì trong thời gian dài. Trong môi trường như vậy, chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể lan rộng và gây ra mất kết nối trên diện rộng.
Lịch sử cho thấy Mỹ từng sử dụng năng lực không gian mạng trong nhiều chiến dịch khác nhau, từ việc làm gián đoạn chương trình hạt nhân Iran bằng phần mềm độc hại, đến các hoạt động phá vỡ hệ thống tuyên truyền và thông tin của các đối thủ. Tuy nhiên, các hoạt động này thường được giữ kín, khiến việc xác định vai trò cụ thể của an ninh mạng trong từng chiến dịch trở nên khó khăn.
Trong trường hợp Venezuela, vẫn chưa thể kết luận liệu công nghệ mạng có phải là yếu tố then chốt dẫn đến tình trạng mất điện ở Caracas hay không. Dẫu vậy, giới chuyên gia đồng thuận rằng an ninh mạng sẽ tiếp tục đóng vai trò ngày càng quan trọng trong các chiến dịch quân sự tương lai, đặc biệt khi các quốc gia ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng kỹ thuật số.
Chiến dịch này, dù chưa làm sáng tỏ mọi chi tiết, cho thấy chiến tranh hiện đại không còn giới hạn trong không gian vật lý. Không gian mạng đang dần trở thành một mặt trận song song, nơi các lỗ hổng hạ tầng và khả năng phối hợp công nghệ có thể quyết định cục diện nhanh không kém gì vũ lực truyền thống.
Trong cuộc họp báo ngày 3/1, Tổng thống Donald Trump đề cập đến việc khu vực tác chiến, bao gồm Caracas, rơi vào tình trạng mất điện, cho rằng điều này đạt được nhờ “một số chuyên môn nhất định”. Phát biểu này nhanh chóng khiến nhiều ý kiến suy đoán rằng Mỹ đã sử dụng các biện pháp tấn công mạng để làm tê liệt hạ tầng điện và viễn thông của Venezuela.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc mất điện và gián đoạn Internet không nhất thiết đồng nghĩa với tấn công mạng. Tổ chức giám sát Internet NetBlocks ghi nhận tình trạng suy giảm kết nối tại Caracas trùng với thời điểm diễn ra chiến dịch, nhưng theo giám đốc Alp Toker, dữ liệu đo từ xa không cho thấy dấu hiệu rõ ràng của một cuộc tấn công mạng có chủ đích. Thay vào đó, các tác động vật lý như nổ hoặc phá hủy cơ sở hạ tầng có thể là nguyên nhân trực tiếp gây ra sự cố.
“Hiệu ứng xếp lớp” và vai trò của an ninh mạng trong chiến tranh hiện đại
Dù chưa có bằng chứng xác thực về một cuộc tấn công mạng, nhiều chuyên gia cho rằng chiến dịch tại Venezuela nhiều khả năng sử dụng cách tiếp cận đa tầng, kết hợp giữa tác chiến truyền thống, chiến tranh điện tử và các năng lực không gian mạng.Theo các tuyên bố chính thức, nhiều cơ quan từng tham gia hoạt động mạng trước đây đã góp mặt trong chiến dịch, bao gồm CIA, NSA và Bộ Tư lệnh Không gian mạng Hoa Kỳ. Tuy nhiên, vai trò cụ thể của từng cơ quan không được công bố chi tiết, phản ánh đặc điểm quen thuộc của các chiến dịch liên ngành hiện đại: hiệu quả đạt được thông qua sự phối hợp của nhiều công cụ, thay vì chỉ một hình thức tấn công đơn lẻ.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng cơ sở hạ tầng số của Venezuela thiếu khả năng phục hồi, khiến quốc gia này dễ bị gián đoạn bởi cả tác động vật lý lẫn kỹ thuật số. Nhiều hệ thống điện và viễn thông được xây dựng từ trước, sử dụng công nghệ phổ biến và thiếu đầu tư bảo trì trong thời gian dài. Trong môi trường như vậy, chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể lan rộng và gây ra mất kết nối trên diện rộng.
Lịch sử cho thấy Mỹ từng sử dụng năng lực không gian mạng trong nhiều chiến dịch khác nhau, từ việc làm gián đoạn chương trình hạt nhân Iran bằng phần mềm độc hại, đến các hoạt động phá vỡ hệ thống tuyên truyền và thông tin của các đối thủ. Tuy nhiên, các hoạt động này thường được giữ kín, khiến việc xác định vai trò cụ thể của an ninh mạng trong từng chiến dịch trở nên khó khăn.
Trong trường hợp Venezuela, vẫn chưa thể kết luận liệu công nghệ mạng có phải là yếu tố then chốt dẫn đến tình trạng mất điện ở Caracas hay không. Dẫu vậy, giới chuyên gia đồng thuận rằng an ninh mạng sẽ tiếp tục đóng vai trò ngày càng quan trọng trong các chiến dịch quân sự tương lai, đặc biệt khi các quốc gia ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng kỹ thuật số.
Chiến dịch này, dù chưa làm sáng tỏ mọi chi tiết, cho thấy chiến tranh hiện đại không còn giới hạn trong không gian vật lý. Không gian mạng đang dần trở thành một mặt trận song song, nơi các lỗ hổng hạ tầng và khả năng phối hợp công nghệ có thể quyết định cục diện nhanh không kém gì vũ lực truyền thống.
Nguồn: darkreading.com
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview