Yu Ki San
Writer
Ngày 11/2/2026 vừa qua, bầu trời đảo Hải Nam đã chứng kiến một cột mốc lịch sử trong tham vọng chinh phục không gian của Trung Quốc. Tại Trung tâm Phóng Vũ trụ Văn Xương, Cơ quan Vũ trụ Có người lái Trung Quốc (CMSA) đã thực hiện thành công rực rỡ bài kiểm tra quan trọng nhất đối với hệ thống thoát hiểm của tàu vũ trụ thế hệ mới Mộng Châu (Mengzhou) và khả năng tái sử dụng tầng đẩy của siêu tên lửa Trường Chinh 10 (Long March 10). Thành công này không chỉ khẳng định năng lực kỹ thuật của Bắc Kinh mà còn là lời tuyên bố đanh thép về việc hiện thực hóa mục tiêu đưa phi hành gia nước này đặt chân lên Mặt Trăng trước năm 2030.
Vượt qua áp suất động Max-Q: Bài kiểm tra sinh tử
Cuộc thử nghiệm được thiết kế để mô phỏng kịch bản nguy hiểm nhất trong quá trình phóng: sự cố xảy ra tại điểm áp suất động tối đa (Max-Q). Đây là khoảnh khắc tên lửa chịu áp lực cơ học lớn nhất từ khí quyển, và nếu có bất kỳ sai sót nào, phi hành đoàn cần được tách khỏi tên lửa ngay lập tức để bảo toàn tính mạng.
Đúng theo kịch bản, tổ hợp tên lửa Trường Chinh 10 mang theo tàu Mộng Châu đã rời bệ phóng và bay vút lên bầu trời. Chỉ một phút sau khi cất cánh, tại độ cao khoảng 10 km, khi các chỉ số chạm ngưỡng Max-Q, hệ thống thoát hiểm đã được kích hoạt. Tàu Mộng Châu tự động tách rời khỏi thân tên lửa đẩy một cách dứt khoát và chính xác. Ngay sau đó, ở độ cao 8 km, hệ thống dù khổng lồ gồm ba chiếc với tổng diện tích hơn 2.400 m2 đã bung mở đồng loạt. Lực hãm từ những chiếc dù này đã giúp con tàu giảm tốc độ đột ngột từ 80 m/s xuống dưới 10 m/s, đảm bảo một cú hạ cánh êm ái xuống vùng biển được chỉ định ngoài khơi đảo Hải Nam. Văn phòng Kỹ thuật Vũ trụ Có người lái Trung Quốc xác nhận mọi thông số đều khớp hoàn hảo với thiết kế ban đầu.
Trường Chinh 10: "Quái vật" đẩy 2.700 tấn và công nghệ tái sử dụng
Bên cạnh màn thoát hiểm của tàu Mộng Châu, sự chú ý của giới quan sát quốc tế đổ dồn vào màn trình diễn của tên lửa Trường Chinh 10. Đây là lần đầu tiên "gã khổng lồ" cao hơn 90 mét này thực hiện chuyến bay thử nghiệm ở độ cao thấp. Với cấu trúc ba tầng rưỡi và khả năng tạo ra lực đẩy cất cánh khủng khiếp lên tới 2.700 tấn, Trường Chinh 10 hiện là phương tiện phóng duy nhất của Trung Quốc đủ sức đưa cả tàu chở người và tàu đổ bộ tới quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng.
Đáng chú ý hơn cả là khả năng tái sử dụng – công nghệ vốn được xem là "chén thánh" để giảm chi phí du hành vũ trụ mà SpaceX của Mỹ đang dẫn đầu. Trong cuộc thử nghiệm ngày 11/2, tầng đầu tiên của Trường Chinh 10 sau khi hoàn thành nhiệm vụ đẩy đã thực hiện quy trình tự điều chỉnh và hạ cánh thẳng đứng xuống biển một cách ngoạn mục. Thành công này đánh dấu bước tiến vượt bậc của Trung Quốc trong việc làm chủ công nghệ thu hồi tên lửa, mở đường cho các sứ mệnh không gian bền vững và tiết kiệm chi phí trong tương lai.
Cuộc đua song mã: Artemis vs. Mộng Châu
Sự kiện ngày 11/2 diễn ra trong bối cảnh cuộc đua trở lại Mặt Trăng giữa hai cường quốc hàng không vũ trụ đang bước vào giai đoạn quyết liệt nhất. Trong khi Trung Quốc đang tăng tốc với lộ trình 2030 rõ ràng và những bước đi chắc chắn, thì phía bên kia bán cầu, NASA cũng đang chạy đua với thời gian. Cơ quan này đặt mục tiêu đưa phi hành gia trở lại bề mặt chị Hằng vào năm 2028 thông qua sứ mệnh Artemis 3, sử dụng phiên bản cải tiến của tàu Starship do SpaceX chế tạo.
Tuy nhiên, áp lực đang đè nặng lên vai người Mỹ khi lịch trình của họ phụ thuộc quá nhiều vào các đối tác tư nhân và những rào cản kỹ thuật chưa được giải quyết triệt để. Mọi ánh mắt hiện đang đổ dồn vào sứ mệnh Artemis 2 – chuyến bay đưa phi hành đoàn bay vòng quanh Mặt Trăng dự kiến sẽ được NASA triển khai vào tháng sau (tháng 3/2026). Nếu Artemis 2 gặp bất kỳ trục trặc nào, cán cân trong cuộc đua này hoàn toàn có thể nghiêng về phía Trung Quốc, khi họ vừa chứng minh được sự ổn định và an toàn của hệ thống Mộng Châu - Trường Chinh 10.
Giới chuyên gia vũ trụ nhận định, với tốc độ phát triển thần tốc và tỷ lệ thành công cao trong các thử nghiệm gần đây, Trung Quốc đang nắm trong tay cơ hội rất lớn để không chỉ bắt kịp mà còn có thể vượt qua Mỹ trong việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất.
Vượt qua áp suất động Max-Q: Bài kiểm tra sinh tử
Cuộc thử nghiệm được thiết kế để mô phỏng kịch bản nguy hiểm nhất trong quá trình phóng: sự cố xảy ra tại điểm áp suất động tối đa (Max-Q). Đây là khoảnh khắc tên lửa chịu áp lực cơ học lớn nhất từ khí quyển, và nếu có bất kỳ sai sót nào, phi hành đoàn cần được tách khỏi tên lửa ngay lập tức để bảo toàn tính mạng.
Đúng theo kịch bản, tổ hợp tên lửa Trường Chinh 10 mang theo tàu Mộng Châu đã rời bệ phóng và bay vút lên bầu trời. Chỉ một phút sau khi cất cánh, tại độ cao khoảng 10 km, khi các chỉ số chạm ngưỡng Max-Q, hệ thống thoát hiểm đã được kích hoạt. Tàu Mộng Châu tự động tách rời khỏi thân tên lửa đẩy một cách dứt khoát và chính xác. Ngay sau đó, ở độ cao 8 km, hệ thống dù khổng lồ gồm ba chiếc với tổng diện tích hơn 2.400 m2 đã bung mở đồng loạt. Lực hãm từ những chiếc dù này đã giúp con tàu giảm tốc độ đột ngột từ 80 m/s xuống dưới 10 m/s, đảm bảo một cú hạ cánh êm ái xuống vùng biển được chỉ định ngoài khơi đảo Hải Nam. Văn phòng Kỹ thuật Vũ trụ Có người lái Trung Quốc xác nhận mọi thông số đều khớp hoàn hảo với thiết kế ban đầu.
Trường Chinh 10: "Quái vật" đẩy 2.700 tấn và công nghệ tái sử dụng
Bên cạnh màn thoát hiểm của tàu Mộng Châu, sự chú ý của giới quan sát quốc tế đổ dồn vào màn trình diễn của tên lửa Trường Chinh 10. Đây là lần đầu tiên "gã khổng lồ" cao hơn 90 mét này thực hiện chuyến bay thử nghiệm ở độ cao thấp. Với cấu trúc ba tầng rưỡi và khả năng tạo ra lực đẩy cất cánh khủng khiếp lên tới 2.700 tấn, Trường Chinh 10 hiện là phương tiện phóng duy nhất của Trung Quốc đủ sức đưa cả tàu chở người và tàu đổ bộ tới quỹ đạo chuyển tiếp Mặt Trăng.
Đáng chú ý hơn cả là khả năng tái sử dụng – công nghệ vốn được xem là "chén thánh" để giảm chi phí du hành vũ trụ mà SpaceX của Mỹ đang dẫn đầu. Trong cuộc thử nghiệm ngày 11/2, tầng đầu tiên của Trường Chinh 10 sau khi hoàn thành nhiệm vụ đẩy đã thực hiện quy trình tự điều chỉnh và hạ cánh thẳng đứng xuống biển một cách ngoạn mục. Thành công này đánh dấu bước tiến vượt bậc của Trung Quốc trong việc làm chủ công nghệ thu hồi tên lửa, mở đường cho các sứ mệnh không gian bền vững và tiết kiệm chi phí trong tương lai.
Cuộc đua song mã: Artemis vs. Mộng Châu
Sự kiện ngày 11/2 diễn ra trong bối cảnh cuộc đua trở lại Mặt Trăng giữa hai cường quốc hàng không vũ trụ đang bước vào giai đoạn quyết liệt nhất. Trong khi Trung Quốc đang tăng tốc với lộ trình 2030 rõ ràng và những bước đi chắc chắn, thì phía bên kia bán cầu, NASA cũng đang chạy đua với thời gian. Cơ quan này đặt mục tiêu đưa phi hành gia trở lại bề mặt chị Hằng vào năm 2028 thông qua sứ mệnh Artemis 3, sử dụng phiên bản cải tiến của tàu Starship do SpaceX chế tạo.
Tuy nhiên, áp lực đang đè nặng lên vai người Mỹ khi lịch trình của họ phụ thuộc quá nhiều vào các đối tác tư nhân và những rào cản kỹ thuật chưa được giải quyết triệt để. Mọi ánh mắt hiện đang đổ dồn vào sứ mệnh Artemis 2 – chuyến bay đưa phi hành đoàn bay vòng quanh Mặt Trăng dự kiến sẽ được NASA triển khai vào tháng sau (tháng 3/2026). Nếu Artemis 2 gặp bất kỳ trục trặc nào, cán cân trong cuộc đua này hoàn toàn có thể nghiêng về phía Trung Quốc, khi họ vừa chứng minh được sự ổn định và an toàn của hệ thống Mộng Châu - Trường Chinh 10.
Giới chuyên gia vũ trụ nhận định, với tốc độ phát triển thần tốc và tỷ lệ thành công cao trong các thử nghiệm gần đây, Trung Quốc đang nắm trong tay cơ hội rất lớn để không chỉ bắt kịp mà còn có thể vượt qua Mỹ trong việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất.
