Trung Quốc muốn dẫn đầu công nghệ thế giới, Mỹ có phải lo lắng?

[Bùi Minh Nhật]

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ và môi trường quốc tế ngày càng bất ổn, Chủ tịch Trung Quốc Xi Jinping đang đặt cược tương lai của đất nước vào một chiến lược lớn: biến Trung Quốc thành siêu cường công nghệ hàng đầu thế giới.

Theo kế hoạch phát triển 5 năm mới được thông qua tại kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc ở Bắc Kinh, Trung Quốc sẽ tập trung thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cấp ngành công nghiệp và đạt được mức độ “tự chủ công nghệ” cao hơn.

Mục tiêu của Bắc Kinh là thúc đẩy hàng loạt lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, robot, hàng không vũ trụ và công nghệ lượng tử những ngành được xem là nền tảng cho sức mạnh kinh tế và quân sự trong tương lai.

Giới phân tích cho rằng đây là lần đầu tiên Trung Quốc đặt mục tiêu không chỉ bắt kịp phương Tây mà còn muốn dẫn đầu trong nhiều công nghệ cốt lõi.

Trung Quốc tăng tốc để trở thành siêu cường công nghệ​

Kế hoạch 5 năm mới được xây dựng bởi nhóm cố vấn thân cận của ông Xi và được xem như định hướng chiến lược cho sự phát triển của Trung Quốc trong nửa thập kỷ tới.

Theo tài liệu chính sách, Bắc Kinh đặt mục tiêu đạt được những “đột phá mới trong đổi mới sáng tạo gốc” và giành lợi thế chiến lược trong khoa học công nghệ.

Chính phủ Trung Quốc cũng cam kết tăng mạnh chi tiêu cho khoa học và công nghệ. Ngân sách dành cho lĩnh vực này dự kiến tăng khoảng 10% mỗi năm, trong khi tổng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) sẽ tăng ít nhất 7% mỗi năm.

Hiện nay, Trung Quốc đã trở thành một trong những quốc gia đầu tư mạnh nhất thế giới cho nghiên cứu khoa học, đặc biệt trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, robot và điện toán lượng tử.

Riêng lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được nhắc tới hơn 50 lần trong kế hoạch phát triển mới. Bắc Kinh đặt mục tiêu mở rộng quy mô ngành công nghiệp AI lên hơn 10 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 1.450 tỷ USD) vào năm 2030.

Ngoài chatbot và các mô hình ngôn ngữ lớn, Trung Quốc còn muốn phát triển các hệ thống AI có khả năng tự động thực hiện nhiều nhiệm vụ phức tạp, cũng như xây dựng các cụm siêu máy tính quy mô lớn để phục vụ nghiên cứu AI.

Tham vọng tự chủ công nghệ trước sức ép từ Mỹ​

Một trong những động lực lớn phía sau chiến lược công nghệ của Trung Quốc là mong muốn giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây, đặc biệt là trong lĩnh vực bán dẫn.

Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mà Mỹ áp đặt trong những năm gần đây đã gây sức ép lớn lên ngành công nghiệp chip của Trung Quốc, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều lĩnh vực quan trọng như trí tuệ nhân tạo và điện toán hiệu năng cao.

Vì vậy, kế hoạch mới của Bắc Kinh nhấn mạnh việc phải đạt được “đột phá quyết định” trong các công nghệ cốt lõi, đặc biệt là chip bán dẫn tiên tiến.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng Trung Quốc khó có thể nhanh chóng sản xuất được những con chip ngang tầm với các sản phẩm tiên tiến của các công ty Mỹ như Nvidia trong vòng 5 năm tới.

Thay vào đó, Trung Quốc có thể tập trung vào những mắt xích khác trong chuỗi cung ứng bán dẫn hoặc các công nghệ bán dẫn mới chưa hoàn toàn trưởng thành, nhằm tìm kiếm lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Chiến lược công nghệ này cũng phản ánh thực tế rằng nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt nhiều thách thức, bao gồm khủng hoảng bất động sản kéo dài, nhu cầu tiêu dùng yếu và áp lực từ thương mại quốc tế.

Trong bối cảnh đó, Bắc Kinh đang cố gắng xây dựng một nền tảng tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng lực công nghệ nội địa, thay vì phụ thuộc vào môi trường kinh tế toàn cầu.(yahoo)