NhatDuy
Intern Writer
Trong giới đam mê quân sự, nhiều năm qua vẫn tồn tại những tin đồn xoay quanh việc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đang phát triển một loại pháo hạng nặng gắn trên xe cơ động, có khả năng tấn công mục tiêu trực tiếp từ đại lục vượt qua eo biển Đài Loan. Ban đầu, các thông tin này chỉ xuất hiện rải rác trên các diễn đàn và cộng đồng trực tuyến, sau đó dần lan rộng hơn khi gắn với những bài viết nói về công nghệ đạn dược tầm xa. Tuy nhiên, tất cả mới chỉ dừng lại ở mô tả bằng văn bản, hoàn toàn không có hình ảnh hay video chính thức. Các kênh quân sự hoặc đơn vị liên quan cũng chưa từng xác nhận việc phát triển hay triển khai loại pháo này.
Ở góc nhìn thông thường, trong bối cảnh pháo phản lực tầm xa và tên lửa đã đạt trình độ rất cao, việc đầu tư vào một khẩu pháo cỡ lớn dường như đi ngược xu hướng. Tuy nhiên, khi khái niệm đạn dược tầm xa thế hệ mới được đưa vào phân tích, vấn đề không còn đơn giản như vậy và không thể đánh giá chỉ dựa trên logic truyền thống của pháo binh.
Ưu điểm lớn của phương pháp này là không cần mang theo chất oxy hóa, cho phép đạn đạt tầm bắn xa hơn so với tên lửa thuần túy khi có cùng thể tích. Chính vì vậy, nhiều bài viết trực tuyến đã liên hệ khái niệm này với khả năng hỏa lực vượt biển, nhắm vào các công sự và mục tiêu kiên cố bên kia eo biển Đài Loan.
Trên thực tế, pháo hải quân cỡ lớn đã được nhiều quốc gia sử dụng từ Thế chiến I, trong điều kiện công nghệ còn rất hạn chế. Ngày nay, với tiến bộ trong xử lý vật liệu, gia công chính xác và công nghệ giảm trọng lượng, việc chế tạo nòng pháo cỡ lớn không còn là trở ngại quá lớn. Thách thức chính nằm ở việc lắp đặt nó lên phương tiện cơ động. Nếu cỡ nòng và chiều dài nòng quá lớn, trọng lượng tổng thể phải được kiểm soát chặt chẽ để vẫn có thể vận chuyển bằng xe tải. Trong lịch sử, nhiều loại pháo kéo trước và sau Thế chiến II có trọng lượng không quá lớn; dù tăng cỡ nòng đồng nghĩa với tăng tải trọng, điều này vẫn nằm trong giới hạn khả thi về mặt kỹ thuật.
Nhiều người cho rằng khái niệm này không khác nhiều so với pháo phản lực và đặt câu hỏi vì sao không sử dụng trực tiếp pháo phản lực. Thực tế cho thấy, pháo phản lực có những hạn chế rõ ràng: quỹ đạo linh hoạt kém, tầm bắn tối thiểu thường quá xa, tạo ra khoảng trống hỏa lực ở cự ly trung gian. Việc chuyển đổi giữa các loại đạn cũng phức tạp, trong khi chi phí mỗi lần phóng không thấp, khiến nó không phù hợp cho nhiệm vụ trấn áp quy mô lớn và kéo dài.
Thực tiễn chiến trường Nga – Ukraine cho thấy, dù pháo phản lực được sử dụng rộng rãi, pháo binh nòng dài vẫn là trụ cột trong chiến tranh tiêu hao và bao vây. Chiến tranh hiện đại ngày càng diễn ra trong môi trường đô thị, nơi đạn pháo cỡ tiêu chuẩn gặp nhiều khó khăn khi đối phó với các công trình kiên cố. Trong nhiều trường hợp, ngay cả hỏa lực trực tiếp cũng không thể phá hủy các bức tường dày hoặc công trình ngầm. Các công sự phòng không hạt nhân được xây dựng từ thời Liên Xô tại Ukraine tiếp tục là thách thức lớn đối với lực lượng tấn công. Trong bối cảnh đó, giá trị của pháo hạng nặng cỡ lớn một lần nữa được khẳng định. Một đạn dẫn đường hạng nặng duy nhất, nếu đủ chính xác và sức công phá, có thể phá hủy phần lớn công sự; với những mục tiêu đặc biệt kiên cố, chỉ cần vài phát bắn bổ sung.
Từ đây, các tin đồn nhanh chóng bị gắn với kịch bản tấn công Đài Loan. Trong giả định xung đột, việc chỉ dựa vào tên lửa và không quân để đánh phá các công sự ngầm hoặc mục tiêu giá trị thấp sẽ cực kỳ tốn kém. Pháo binh dẫn đường cỡ lớn đáp ứng tốt yêu cầu về hỏa lực duy trì, chi phí có thể kiểm soát và khả năng tác chiến kéo dài.
Tuy nhiên, cỡ nòng 300mm được nhắc tới trong các tin đồn vẫn gây nhiều tranh cãi. So với phương án này, cỡ nòng 203mm được đánh giá thực tế hơn. Đây là cỡ nòng đã hoàn thiện về mặt kỹ thuật, có tính cơ động cao, yêu cầu hậu cần thấp hơn và khi kết hợp với đạn dẫn đường tầm xa, vẫn có khả năng vượt qua eo biển. Việc quân đội Nga sử dụng pháo tự hành 203mm và súng cối 240mm tại Ukraine đã nhiều lần chứng minh vai trò khó thay thế của pháo binh cỡ lớn trong việc phá hủy công sự và mục tiêu ngầm.
Nếu dự án pháo hạng nặng gắn trên xe thực sự được triển khai, khả năng cao phiên bản 203mm sẽ được ưu tiên, trong khi cỡ 300mm chỉ dừng ở mức nghiên cứu sơ bộ. Trừ khi chuyển sang các hệ thống phóng điện từ, pháo binh sử dụng năng lượng hóa học truyền thống khó có thể đạt hiệu quả chi phí vượt trội so với pháo phản lực, không quân và tên lửa đã có chỗ đứng vững chắc. Cuối cùng, vấn đề không nằm ở việc công nghệ có tồn tại hay không, mà là liệu việc trang bị trên quy mô lớn có thực sự đáng giá. Pháo binh chưa bao giờ lỗi thời; nó phản ánh rõ nhất logic hiệu quả chi phí trong chiến tranh, đặc biệt khi chiến tranh đô thị và các cuộc tấn công vào công sự vẫn còn là thực tế. (Sohu)
Ở góc nhìn thông thường, trong bối cảnh pháo phản lực tầm xa và tên lửa đã đạt trình độ rất cao, việc đầu tư vào một khẩu pháo cỡ lớn dường như đi ngược xu hướng. Tuy nhiên, khi khái niệm đạn dược tầm xa thế hệ mới được đưa vào phân tích, vấn đề không còn đơn giản như vậy và không thể đánh giá chỉ dựa trên logic truyền thống của pháo binh.
Nguyên lý kỹ thuật và khả năng triển khai của pháo hạng nặng
Theo các thông tin kỹ thuật đang được lan truyền, khẩu pháo gắn trên xe này không vận hành hoàn toàn theo cơ chế pháo truyền thống. Thay vào đó, nó được cho là sử dụng phương pháp phóng đa giai đoạn. Trước hết, nòng pháo tạo lực đẩy ban đầu để đưa đạn ra khỏi nòng. Sau khi rời nòng, đạn chuyển sang giai đoạn duy trì lực đẩy nhờ quá trình đốt cháy hỗn hợp không khí và nhiên liệu. Cuối cùng, đạn bước vào pha lượn không cần động cơ, giúp kéo dài đáng kể tổng quãng đường bay.
Ưu điểm lớn của phương pháp này là không cần mang theo chất oxy hóa, cho phép đạn đạt tầm bắn xa hơn so với tên lửa thuần túy khi có cùng thể tích. Chính vì vậy, nhiều bài viết trực tuyến đã liên hệ khái niệm này với khả năng hỏa lực vượt biển, nhắm vào các công sự và mục tiêu kiên cố bên kia eo biển Đài Loan.
Trên thực tế, pháo hải quân cỡ lớn đã được nhiều quốc gia sử dụng từ Thế chiến I, trong điều kiện công nghệ còn rất hạn chế. Ngày nay, với tiến bộ trong xử lý vật liệu, gia công chính xác và công nghệ giảm trọng lượng, việc chế tạo nòng pháo cỡ lớn không còn là trở ngại quá lớn. Thách thức chính nằm ở việc lắp đặt nó lên phương tiện cơ động. Nếu cỡ nòng và chiều dài nòng quá lớn, trọng lượng tổng thể phải được kiểm soát chặt chẽ để vẫn có thể vận chuyển bằng xe tải. Trong lịch sử, nhiều loại pháo kéo trước và sau Thế chiến II có trọng lượng không quá lớn; dù tăng cỡ nòng đồng nghĩa với tăng tải trọng, điều này vẫn nằm trong giới hạn khả thi về mặt kỹ thuật.
Đạn dẫn đường, hiệu quả chiến trường và bài toán cỡ nòng
Yếu tố then chốt quyết định tính thực tế của loại pháo này là đạn dược dẫn đường. Quỹ đạo đạn pháo truyền thống không phù hợp cho nhiệm vụ tầm xa vượt biển. Do đó, đạn cần sử dụng nòng trơn, có cánh ổn định và tích hợp hệ thống dẫn đường chính xác. Vận tốc ban đầu không cần quá cao, chỉ cần đủ để kích hoạt giai đoạn đẩy tiếp theo. Nếu vận tốc ban đầu quá lớn, áp lực lên kết cấu và thiết bị điện tử của đạn sẽ tăng mạnh, làm giảm độ tin cậy và tuổi thọ của hệ thống.
Nhiều người cho rằng khái niệm này không khác nhiều so với pháo phản lực và đặt câu hỏi vì sao không sử dụng trực tiếp pháo phản lực. Thực tế cho thấy, pháo phản lực có những hạn chế rõ ràng: quỹ đạo linh hoạt kém, tầm bắn tối thiểu thường quá xa, tạo ra khoảng trống hỏa lực ở cự ly trung gian. Việc chuyển đổi giữa các loại đạn cũng phức tạp, trong khi chi phí mỗi lần phóng không thấp, khiến nó không phù hợp cho nhiệm vụ trấn áp quy mô lớn và kéo dài.
Thực tiễn chiến trường Nga – Ukraine cho thấy, dù pháo phản lực được sử dụng rộng rãi, pháo binh nòng dài vẫn là trụ cột trong chiến tranh tiêu hao và bao vây. Chiến tranh hiện đại ngày càng diễn ra trong môi trường đô thị, nơi đạn pháo cỡ tiêu chuẩn gặp nhiều khó khăn khi đối phó với các công trình kiên cố. Trong nhiều trường hợp, ngay cả hỏa lực trực tiếp cũng không thể phá hủy các bức tường dày hoặc công trình ngầm. Các công sự phòng không hạt nhân được xây dựng từ thời Liên Xô tại Ukraine tiếp tục là thách thức lớn đối với lực lượng tấn công. Trong bối cảnh đó, giá trị của pháo hạng nặng cỡ lớn một lần nữa được khẳng định. Một đạn dẫn đường hạng nặng duy nhất, nếu đủ chính xác và sức công phá, có thể phá hủy phần lớn công sự; với những mục tiêu đặc biệt kiên cố, chỉ cần vài phát bắn bổ sung.
Từ đây, các tin đồn nhanh chóng bị gắn với kịch bản tấn công Đài Loan. Trong giả định xung đột, việc chỉ dựa vào tên lửa và không quân để đánh phá các công sự ngầm hoặc mục tiêu giá trị thấp sẽ cực kỳ tốn kém. Pháo binh dẫn đường cỡ lớn đáp ứng tốt yêu cầu về hỏa lực duy trì, chi phí có thể kiểm soát và khả năng tác chiến kéo dài.
Tuy nhiên, cỡ nòng 300mm được nhắc tới trong các tin đồn vẫn gây nhiều tranh cãi. So với phương án này, cỡ nòng 203mm được đánh giá thực tế hơn. Đây là cỡ nòng đã hoàn thiện về mặt kỹ thuật, có tính cơ động cao, yêu cầu hậu cần thấp hơn và khi kết hợp với đạn dẫn đường tầm xa, vẫn có khả năng vượt qua eo biển. Việc quân đội Nga sử dụng pháo tự hành 203mm và súng cối 240mm tại Ukraine đã nhiều lần chứng minh vai trò khó thay thế của pháo binh cỡ lớn trong việc phá hủy công sự và mục tiêu ngầm.
Nếu dự án pháo hạng nặng gắn trên xe thực sự được triển khai, khả năng cao phiên bản 203mm sẽ được ưu tiên, trong khi cỡ 300mm chỉ dừng ở mức nghiên cứu sơ bộ. Trừ khi chuyển sang các hệ thống phóng điện từ, pháo binh sử dụng năng lượng hóa học truyền thống khó có thể đạt hiệu quả chi phí vượt trội so với pháo phản lực, không quân và tên lửa đã có chỗ đứng vững chắc. Cuối cùng, vấn đề không nằm ở việc công nghệ có tồn tại hay không, mà là liệu việc trang bị trên quy mô lớn có thực sự đáng giá. Pháo binh chưa bao giờ lỗi thời; nó phản ánh rõ nhất logic hiệu quả chi phí trong chiến tranh, đặc biệt khi chiến tranh đô thị và các cuộc tấn công vào công sự vẫn còn là thực tế. (Sohu)
