Thực phẩm hữu cơ có thể hàm chứa virus Nipah, người dân cần biết những gì để phòng tránh

[Tháp rơi tự do]

Thực phẩm hữu cơ, một tiêu chuẩn vàng trong xu hướng tiêu dùng hiện đại, không chỉ mang lại lợi ích cho sức khỏe mà còn là lựa chọn ưa chuộng của nhiều người tiêu dùng. Tuy nhiên, một nghịch lý đang ngày càng rõ ràng: môi trường canh tác không sử dụng hóa chất, gần gũi với thiên nhiên, lại vô tình tạo ra những lỗ hổng cho các mầm bệnh nguy hiểm từ động vật hoang dã xâm nhập, một trong số đó là virus Nipah.

Nguy cơ từ virus Nipah trong thực phẩm hữu cơ​

Virus Nipah, với tỷ lệ tử vong cao từ 40% đến 75% theo thống kê của WHO, là một loại virus lây truyền từ động vật sang người. Vật chủ tự nhiên của virus này là loài dơi ăn quả thuộc chi Pteropus, và không chỉ là mối nguy từ việc tiếp xúc trực tiếp với động vật, virus Nipah còn có thể xâm nhập qua thực phẩm. Các nghiên cứu tại khu vực Nam Á cho thấy, dơi có thể để lại virus trên bề mặt của trái cây, đặc biệt là khi chúng ăn quả tại các vườn cây.

Một trong những ví dụ điển hình là việc tiêu thụ nhựa cây chà là thô bị nhiễm dịch tiết từ dơi, đã được ghi nhận trong các đợt dịch ở Bangladesh. Virus có thể tồn tại trong nước bọt, phân và nước tiểu của dơi, và khi người tiêu dùng ăn những trái cây này mà không qua sơ chế kỹ, họ sẽ vô tình tiếp nhận mầm bệnh.

Mối liên hệ giữa thực phẩm hữu cơ và rủi ro nhiễm virus​

Thị trường thực phẩm hữu cơ hiện đang phát triển mạnh mẽ, với dự báo quy mô thị trường sẽ đạt khoảng 484 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, trong khi thực phẩm hữu cơ được ưa chuộng vì không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học hay phân bón tổng hợp, các trang trại hữu cơ lại thường duy trì hệ sinh thái đa dạng, tạo điều kiện thuận lợi cho động vật hoang dã, đặc biệt là dơi, tiếp xúc với cây trồng. Các vườn cây ăn trái hữu cơ, không có rào cản hóa học hay vật lý đủ mạnh, cho phép dơi tự do bay vào và để lại virus trên trái cây, tạo ra một mối nguy hiểm tiềm ẩn cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, quy trình xử lý sau thu hoạch trong sản xuất hữu cơ thường hạn chế sử dụng các chất tẩy rửa hóa học để duy trì chứng nhận "Organic", nhưng nếu quy trình rửa không đạt tiêu chuẩn, virus Nipah có thể dễ dàng tồn tại trong môi trường giàu đường của dịch quả và đi thẳng từ trang trại đến bàn ăn của người tiêu dùng.

Chi phí và những thách thức trong việc đảm bảo an toàn​

Một trong những vấn đề lớn trong việc bảo đảm an toàn sinh học cho thực phẩm hữu cơ là chi phí. Việc đạt chuẩn hữu cơ vốn đã đắt đỏ, nhưng để đạt được chuẩn "An toàn sinh học" nhằm ngăn ngừa động vật hoang dã, đặc biệt là dơi, cần một khoản đầu tư lớn. Theo các chuyên gia, chi phí lắp đặt hệ thống bảo vệ vườn cây khỏi dơi có thể tăng lên từ 20% đến 40% chi phí đầu tư ban đầu, và chi phí vận hành cũng không hề rẻ. Các chứng nhận hữu cơ hiện nay chủ yếu tập trung vào việc không sử dụng hóa chất, nhưng để bảo vệ sản phẩm khỏi mầm bệnh như virus Nipah, trang trại cần có đội ngũ giám sát dịch tễ và hệ thống kiểm tra dịch bệnh thường xuyên.

Sự bùng phát định kỳ của virus Nipah, đặc biệt tại các quốc gia như Ấn Độ, đang gây ra những lo ngại lớn đối với các nhà nhập khẩu nông sản quốc tế. Virus này có thời gian ủ bệnh kéo dài, đôi khi lên tới 45 ngày, khiến cho thực phẩm nhiễm bệnh có thể đã được tiêu thụ trước khi ca bệnh đầu tiên được phát hiện. Điều này tạo ra một lỗ hổng an ninh lớn, khi một lô hàng nhiễm virus có thể được vận chuyển qua biên giới và tiêu thụ mà không có dấu hiệu cảnh báo nào.

Một sự cố liên quan đến virus Nipah có thể tạo ra một hiệu ứng domino, gây thiệt hại về kinh tế do tiêu hủy hàng hóa, đóng cửa biên giới, và quan trọng hơn, là mất đi niềm tin của người tiêu dùng vào thực phẩm hữu cơ. Người tiêu dùng sẽ không còn tin rằng thực phẩm hữu cơ là hoàn toàn an toàn, dẫn đến sự sụp đổ niềm tin vào ngành thực phẩm này.

Cách phòng tránh và bảo vệ bản thân​

Để bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ nhiễm virus Nipah từ thực phẩm hữu cơ, người tiêu dùng cần phải áp dụng các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt. Mặc dù thực phẩm hữu cơ không sử dụng hóa chất, nhưng việc xử lý chúng trước khi tiêu thụ là điều không thể bỏ qua. Các loại trái cây như táo, ổi, hay chà là cần được rửa kỹ dưới vòi nước chảy mạnh ít nhất 30 giây để loại bỏ bất kỳ dịch tiết nào từ động vật hoang dã.

Đối với các loại trái cây không thể gọt vỏ như dâu tây hoặc nho, người tiêu dùng nên ngâm chúng trong dung dịch rửa rau quả chuyên dụng hoặc nước muối loãng trước khi rửa lại nhiều lần. Nếu có thể, các loại trái cây nên được bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ dưới 4°C để kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn và ngăn ngừa nhiễm chéo trong không gian bếp.

Ngoài ra, nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như vết xước trên trái cây, hoặc dấu hiệu bị động vật hoang dã gặm nhấm, người tiêu dùng nên loại bỏ ngay lập tức các sản phẩm này. Việc tiêu thụ thực phẩm hữu cơ an toàn chỉ có thể thực hiện được khi người tiêu dùng hiểu rõ và áp dụng những biện pháp phòng ngừa cần thiết.

Virus Nipah trong thực phẩm hữu cơ là một nguy cơ không thể xem nhẹ. Mặc dù thực phẩm hữu cơ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng để đảm bảo an toàn tuyệt đối, người tiêu dùng cần phải chú trọng đến quy trình xử lý và bảo quản thực phẩm kỹ lưỡng. Việc phòng ngừa virus Nipah và các mầm bệnh khác từ thế giới tự nhiên là trách nhiệm của cả người sản xuất và người tiêu dùng.