Tại sao càng đầu tư an ninh mạng, rủi ro đôi khi lại càng lớn?

Quang Trương · 09:31, Thứ 3

Nếu doanh nghiệp của bạn đang dùng rất nhiều công cụ bảo mật, liệu bạn có thực sự “nhìn thấy” điều gì đang xảy ra, hay chỉ đang hy vọng mọi thứ ổn?

Giám sát tập trung không còn là lựa chọn

Trong thế giới số hiện nay, an ninh mạng đã vượt xa phạm vi của phòng IT. Nó chạm trực tiếp đến khả năng sống còn của doanh nghiệp. Rất nhiều tổ chức đã đầu tư đủ loại công cụ, từ tường lửa, EDR, hệ điều hành, cơ sở dữ liệu, nền tảng đám mây cho tới WAF hay proxy. Nghe thì có vẻ yên tâm, nhưng thực tế cho thấy chỉ mua công cụ thôi chưa bao giờ là đủ.

Điều quan trọng hơn nhiều nằm ở chỗ, doanh nghiệp giám sát, kết nối và phản ứng với các tín hiệu an ninh đó như thế nào. Mỗi hệ thống đều tạo ra dữ liệu, rất nhiều dữ liệu. Nếu mọi thứ bị chia cắt, tản mạn ở từng bảng điều khiển riêng lẻ, thì bức tranh tổng thể gần như không tồn tại.

Giám sát tập trung, thông qua các nền tảng như SIEM hay XDR, giúp gom toàn bộ dữ liệu này về một chỗ. Khi đó, tổ chức mới có được cái nhìn thống nhất, phát hiện tấn công nhanh hơn, thấy được các chuỗi tấn công nhiều bước, và giảm đáng kể chi phí vận hành. Không có lớp giám sát này, kẻ tấn công thường âm thầm tồn tại rất lâu, cho tới khi thiệt hại đã trở nên rõ ràng.

Khi con người không thể theo kịp bảng điều khiển

Thực tế ở nhiều doanh nghiệp là hàng chục, thậm chí hàng trăm công cụ CNTT và bảo mật đang chạy song song. Thiết bị mạng, tường lửa, EDR, máy chủ, dịch vụ đám mây, mỗi thứ một giao diện, một kiểu cảnh báo. Không có đội ngũ nào đủ khả năng ngồi theo dõi liên tục từng bảng điều khiển như vậy.

Hệ quả là cảnh báo quan trọng bị bỏ sót, bảng điều khiển bị lãng quên, và các sự cố nguy hiểm lọt qua khe hở. Nền tảng giám sát tập trung giải quyết đúng điểm nghẽn này bằng cách thu thập toàn bộ dữ liệu đo từ xa về một nơi, để máy móc làm phần việc nặng, con người tập trung vào phân tích và ra quyết định.

Ở góc độ chi phí, cách cấp phép cũng là điều cần suy nghĩ. Mô hình tính phí theo số sự kiện mỗi giây thường khiến chi phí SIEM phình to khó kiểm soát. Cách tiếp cận thực tế hơn là cấp phép dựa trên thiết bị, chỉ tính thêm cho những hệ thống phát sinh lượng sự kiện lớn như tường lửa, proxy hay WAF. Nhờ vậy, doanh nghiệp vừa dự đoán được ngân sách, vừa không phải đánh đổi khả năng quan sát.

An ninh mạng là câu chuyện của nhận thức và con người

Một vấn đề khác thường bị đánh giá thấp là con người. Mỗi công cụ bảo mật đều đòi hỏi chuyên môn riêng. Việc tuyển đủ chuyên gia cho tường lửa, EDR, đám mây, cơ sở dữ liệu, mạng là điều vừa tốn kém vừa không thực tế, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.

Giám sát tập trung giúp giảm áp lực này bằng cách chuẩn hóa nhật ký, áp dụng các phương pháp phát hiện thống nhất, cho phép đội ngũ gọn nhẹ vẫn kiểm soát được môi trường phức tạp. Tuy nhiên, nền tảng trung tâm không nên chỉ là kho lưu trữ log. Nó phải đóng vai trò như bộ não, có khả năng phát hiện tấn công, nhận diện hành vi bất thường, liên kết sự kiện từ nhiều nguồn, và làm nổi bật những sự cố ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh.

Song song đó, thiếu kiến thức an ninh mạng đang trở thành rủi ro lớn. Nhân viên dễ sập bẫy lừa đảo, lỗi cấu hình tồn tại dai dẳng, những biện pháp cơ bản bị xem nhẹ. Nhận thức về an ninh mạng cần hiện diện ở mọi cấp độ, không chỉ trong SOC. Nhà cung cấp cũng phải minh bạch, cung cấp đầy đủ tài liệu, mô tả sự kiện, trường nhật ký liên quan đến bảo mật. Mọi hành vi an ninh đều phải được ghi nhận, bởi nếu không có nhật ký, việc phát hiện và điều tra gần như bất khả thi.

Một điểm đáng lo khác là nhiều khả năng bảo mật bị khóa sau các gói giấy phép đắt tiền. Doanh nghiệp cần hiểu rõ mình đang được phát hiện những gì, đang “mù” ở đâu, và liệu tầm nhìn có bị giới hạn một cách nhân tạo hay không. Tối thiểu, ngay cả giấy phép cơ bản cũng phải ghi lại các cuộc tấn công mạng. Không nên biến bảo mật thành tùy chọn chỉ vì vấn đề cấp phép.

Trong bối cảnh tin tặc ngày càng tận dụng AI để né chữ ký truyền thống, giả mạo hành vi người dùng và thay đổi linh hoạt, các hệ thống chỉ dựa vào quy tắc tĩnh đã không còn đủ. Nền tảng giám sát hiện đại phải kết hợp chữ ký, phân tích hành vi, học máy và các mối tương quan do AI điều khiển.

Cuối cùng, điều quan trọng nhất là cách doanh nghiệp nhìn nhận an ninh mạng. Đây không phải là câu chuyện mua thêm sản phẩm, mà là xây dựng khả năng quan sát, tương quan, trí tuệ và con người. Khi giám sát tập trung được kết hợp với nhận thức đúng và đội ngũ phù hợp, an ninh mạng sẽ chuyển từ thế bị động sang phòng thủ chủ động. Và có lẽ, đó là câu hỏi mà mọi tổ chức tại Việt Nam nên tự đặt ra ngay từ hôm nay, chúng ta đang thực sự nhìn thấy điều gì trong hệ thống của mình? (securityboulevard)