ThanhDat
Intern Writer
Theo báo cáo của Global Times ngày 29 tháng 1, trích dẫn tạp chí khoa học Very Interesting của Tây Ban Nha, việc giải mã ADN của cá mập Greenland đang mang lại những manh mối quan trọng giúp lý giải vì sao loài sinh vật này có thể sống tới hơn 400 năm mà hầu như không mắc bệnh.
Cá mập Greenland từ lâu được xem là một trong những sinh vật bí ẩn nhất đại dương. Với tuổi thọ vượt quá 400 năm, chúng hiện được ghi nhận là loài động vật có xương sống sống lâu nhất từng được biết đến. Nhờ nghiên cứu giải trình tự bộ gen quy mô lớn đầu tiên, các nhà khoa học đang từng bước làm sáng tỏ cơ chế sinh học đứng sau tuổi thọ phi thường này, đồng thời mở ra những hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu lão hóa.
Kết quả cho thấy cá mập Greenland sở hữu những mô hình di truyền rất khác biệt. Đáng chú ý nhất là số lượng lớn các gen liên quan đến sửa chữa DNA. Đây là cơ chế then chốt giúp duy trì tính toàn vẹn của tế bào, hoạt động như một hệ thống tự giám sát nhằm phát hiện và sửa chữa các lỗi di truyền phát sinh theo thời gian. Ở hầu hết các sinh vật, tổn thương DNA là yếu tố quan trọng dẫn đến lão hóa và ung thư, trong khi cá mập Greenland lại có số lượng gen sửa chữa DNA cao bất thường, góp phần bảo vệ tế bào trong suốt nhiều thế kỷ.
Ngoài số lượng gen sửa chữa DNA vượt trội, các nhà khoa học còn phát hiện nhiều biến thể gen độc đáo, thường được gọi là “người bảo vệ bộ gen”. Những biến thể này có khả năng nhận diện tổn thương DNA và kích hoạt cơ chế sửa chữa hoặc loại bỏ các tế bào có nguy cơ trở thành ung thư.
Điểm đặc biệt là các biến thể gen này ở cá mập Greenland không hoàn toàn giống với các loài khác, cho thấy loài cá mập này có thể đã phát triển những chiến lược tiến hóa riêng biệt để ngăn chặn khối u và duy trì sức khỏe lâu dài. Một số đoạn gen vốn gây rối loạn quá trình sao chép DNA ở các sinh vật khác lại được “tái lập trình” để trở thành công cụ sửa chữa DNA hiệu quả. Những cơ chế này vẫn duy trì hoạt động ổn định bất chấp sự hao mòn sinh học không thể tránh khỏi trong hàng trăm năm sống.
Phân tích bộ gen cho thấy cá mập Greenland sở hữu số lượng lớn các gen tham gia vào phản ứng chống viêm. Điều này giúp chúng kiểm soát tốt các quá trình viêm trong suốt vòng đời kéo dài hàng thế kỷ, từ đó hạn chế sự tích tụ tổn thương và duy trì chức năng sinh học ổn định. Chính sự kết hợp giữa sửa chữa DNA hiệu quả và kiểm soát viêm chặt chẽ được xem là nền tảng cho tuổi thọ hiếm có của loài cá mập này. (Sohu)
Cá mập Greenland từ lâu được xem là một trong những sinh vật bí ẩn nhất đại dương. Với tuổi thọ vượt quá 400 năm, chúng hiện được ghi nhận là loài động vật có xương sống sống lâu nhất từng được biết đến. Nhờ nghiên cứu giải trình tự bộ gen quy mô lớn đầu tiên, các nhà khoa học đang từng bước làm sáng tỏ cơ chế sinh học đứng sau tuổi thọ phi thường này, đồng thời mở ra những hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu lão hóa.
Giải trình tự bộ gen và phát hiện di truyền đặc biệt
Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã thu thập mẫu mô từ cá mập Greenland, tiến hành chiết xuất DNA và lần đầu tiên xây dựng thành công trình tự bộ gen nhiễm sắc thể hoàn chỉnh của loài này. Trình tự bộ gen sau đó được so sánh với dữ liệu di truyền của nhiều loài khác, bao gồm các loài cá mập có tuổi thọ ngắn hơn và các loài động vật có vú sống lâu.
Kết quả cho thấy cá mập Greenland sở hữu những mô hình di truyền rất khác biệt. Đáng chú ý nhất là số lượng lớn các gen liên quan đến sửa chữa DNA. Đây là cơ chế then chốt giúp duy trì tính toàn vẹn của tế bào, hoạt động như một hệ thống tự giám sát nhằm phát hiện và sửa chữa các lỗi di truyền phát sinh theo thời gian. Ở hầu hết các sinh vật, tổn thương DNA là yếu tố quan trọng dẫn đến lão hóa và ung thư, trong khi cá mập Greenland lại có số lượng gen sửa chữa DNA cao bất thường, góp phần bảo vệ tế bào trong suốt nhiều thế kỷ.
Ngoài số lượng gen sửa chữa DNA vượt trội, các nhà khoa học còn phát hiện nhiều biến thể gen độc đáo, thường được gọi là “người bảo vệ bộ gen”. Những biến thể này có khả năng nhận diện tổn thương DNA và kích hoạt cơ chế sửa chữa hoặc loại bỏ các tế bào có nguy cơ trở thành ung thư.
Điểm đặc biệt là các biến thể gen này ở cá mập Greenland không hoàn toàn giống với các loài khác, cho thấy loài cá mập này có thể đã phát triển những chiến lược tiến hóa riêng biệt để ngăn chặn khối u và duy trì sức khỏe lâu dài. Một số đoạn gen vốn gây rối loạn quá trình sao chép DNA ở các sinh vật khác lại được “tái lập trình” để trở thành công cụ sửa chữa DNA hiệu quả. Những cơ chế này vẫn duy trì hoạt động ổn định bất chấp sự hao mòn sinh học không thể tránh khỏi trong hàng trăm năm sống.
Kiểm soát viêm và duy trì sức khỏe lâu dài
Bên cạnh sửa chữa DNA, các hệ thống phân tử liên quan đến miễn dịch và chống viêm ở cá mập Greenland cũng thu hút sự quan tâm đặc biệt. Viêm mãn tính được xem là nguyên nhân trung tâm của nhiều bệnh liên quan đến tuổi tác, từ thoái hóa mô đến ung thư.
Phân tích bộ gen cho thấy cá mập Greenland sở hữu số lượng lớn các gen tham gia vào phản ứng chống viêm. Điều này giúp chúng kiểm soát tốt các quá trình viêm trong suốt vòng đời kéo dài hàng thế kỷ, từ đó hạn chế sự tích tụ tổn thương và duy trì chức năng sinh học ổn định. Chính sự kết hợp giữa sửa chữa DNA hiệu quả và kiểm soát viêm chặt chẽ được xem là nền tảng cho tuổi thọ hiếm có của loài cá mập này. (Sohu)
