Những tưởng sẽ là giải pháp "cứu rỗi" trước giá xăng tăng, nhưng xe điện giờ cũng kẹt ở eo biển Hormuz luôn rồi

[Kiều My]

Cuộc xung đột leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran đã biến eo biển Hormuz thành điểm nghẽn chiến lược không chỉ của ngành dầu mỏ mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành công nghiệp xe điện toàn cầu. Nhiều nhà máy luyện nhôm quy mô lớn tại khu vực Vùng Vịnh đã phải tuyên bố bất khả kháng, cắt giảm hoặc dừng sản xuất, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguyên liệu then chốt. Các ông lớn ô tô như Toyota và Nissan đang buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, cho thấy sự mong manh của chuỗi cung ứng toàn cầu ngay cả với những ngành được kỳ vọng dẫn dắt chuyển đổi xanh.

Nhà máy nhôm lớn tại Vùng Vịnh ngừng hoạt động​

Alba của Bahrain – một trong những nhà máy luyện nhôm hàng đầu thế giới – đã chính thức cắt giảm 19% công suất sản xuất do không thể vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz. Tương tự, Qatalum của Qatar phải đóng cửa hoàn toàn sau khi nguồn khí đốt từ QatarEnergy bị gián đoạn từ đầu tháng 3. Những sự cố này xuất phát trực tiếp từ các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực, khiến tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới trở thành vùng cấm đối với vận tải thương mại.

Tác động trực tiếp đến các hãng xe lớn toàn cầu​

Hệ lụy nhanh chóng lan sang ngành ô tô. Toyota đã phải giảm sản lượng khoảng 40.000 xe trong hai tháng qua do thiếu nguồn nhôm từ Vùng Vịnh. Nissan cũng điều chỉnh kế hoạch sản xuất, trong khi nhiều nhà cung cấp linh kiện cho BMW, Mercedes-Benz và Hyundai Mobis rơi vào tình trạng vi phạm hợp đồng. Các chuyên gia nhận định đây là minh chứng rõ nét cho rủi ro địa chính trị trong chuỗi cung ứng, buộc các hãng xe phải tái đánh giá mức độ phụ thuộc vào một khu vực vốn được xem là ổn định.

Nhôm – vật liệu quan trọng và 'xanh' của xe điện​

Xe điện sử dụng lượng nhôm nhiều hơn khoảng 40% so với xe truyền thống, đặc biệt trong khung xe, vỏ pin và hệ thống quản lý nhiệt. Phần lớn nhôm từ Vùng Vịnh được sản xuất bằng năng lượng tái tạo, có chứng nhận carbon thấp, đáp ứng nghiêm ngặt các quy định môi trường châu Âu. Việc thiếu hụt loại nhôm chuyên dụng này không chỉ ảnh hưởng về số lượng mà còn làm gián đoạn mục tiêu giảm phát thải của toàn ngành. Trên sàn London Metal Exchange, giá nhôm đã vượt 3.544 USD/tấn, mức cao nhất trong 4 năm và có thể tiếp tục tăng lên 3.700 USD nếu khủng hoảng kéo dài.

Nghịch lý chuỗi cung ứng và bài học về đa dạng hóa​

Trong nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc dầu mỏ, UAE, Bahrain và Qatar đã đầu tư mạnh vào ngành nhôm cao cấp phục vụ ô tô. Tuy nhiên, xung đột hiện tại cho thấy ngay cả ngành công nghiệp xanh cũng không thoát khỏi 'cái bóng' của dầu mỏ. Carsten Menke, chuyên gia từ ngân hàng Julius Baer, nhận định khủng hoảng này sẽ thay đổi vĩnh viễn cách các nhà sản xuất ô tô đánh giá rủi ro từ khu vực Vùng Vịnh. Các doanh nghiệp Nhật Bản hiện nhập khẩu tới 70% nhôm đã chế biến từ Trung Đông, khiến CEO Toyota Koji Sato bày tỏ lo ngại về thu mua nguyên liệu nếu tình hình không cải thiện.

Giải pháp thay thế và thách thức logistics​

Các nhà máy đang cố gắng vận chuyển nhôm bằng đường bộ đến các cảng thay thế tại Oman và Ả Rập Xê Út, song phương án này vừa chậm vừa tốn kém. Emirates Global Aluminium đang đẩy mạnh sản phẩm CelestiAL – nhôm được luyện bằng năng lượng mặt trời – nhằm duy trì nguồn cung cho BMW, Mercedes-Benz và Hyundai Mobis. Bên cạnh đó, nguồn cung lưu huỳnh – nguyên liệu quan trọng trong sản xuất pin – cũng bị ảnh hưởng, có nguy cơ đẩy chi phí pin và giá xe điện tăng thêm. Theo CRU Group, các hãng xe cần nhiều tháng để chứng nhận nguồn cung mới, khiến quá trình phục hồi sản xuất gặp nhiều trở ngại.

Kết luận​

Khủng hoảng eo biển Hormuz không chỉ làm lộ rõ sự mong manh của chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn đặt ra bài toán cấp bách về đa dạng hóa nguồn nguyên liệu cho ngành xe điện. Dù thế giới chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng sạch, việc phụ thuộc vào một vài điểm nghẽn địa chính trị vẫn khiến hành trình hướng tới tương lai xanh trở nên khó khăn hơn. Các nhà sản xuất cần hành động quyết liệt hơn trong việc tìm kiếm nguồn cung thay thế và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, linh hoạt trước những biến động địa chính trị khó lường.

---

Câu hỏi thường gặp​

Q: Eo biển Hormuz ảnh hưởng đến xe điện ra sao?

Xung đột khiến các nhà máy nhôm lớn tại Bahrain và Qatar ngừng hoạt động, dẫn đến thiếu hụt nhôm – vật liệu quan trọng trong khung xe và pin xe điện, buộc nhiều hãng xe phải cắt giảm sản xuất.

Q: Các hãng xe nào bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng nhôm từ Vùng Vịnh?

Toyota, Nissan, BMW, Mercedes-Benz và Hyundai Mobis là những cái tên nổi bật đang chịu tác động trực tiếp, với Toyota đã cắt giảm 40.000 xe trong hai tháng qua.

Q: Giá nhôm hiện đang ở mức nào và có thể tăng tiếp không?

Giá nhôm tham chiếu trên sàn London đã vượt 3.544 USD/tấn, mức cao nhất trong 4 năm. Các chuyên gia dự báo có thể chạm 3.700 USD nếu tình hình eo biển Hormuz không được cải thiện.

Q: Ngành xe điện có thể tìm nguồn nhôm thay thế ở đâu?

Các hãng đang xem xét nguồn cung từ các khu vực khác nhưng gặp khó khăn về chứng nhận chất lượng 'nhôm xanh' và thời gian phê duyệt kéo dài nhiều tháng.