Thảo Nông
Writer
Trong bối cảnh thị trường linh kiện máy tính bán lẻ đang xấu đi từng ngày với mức giá leo thang phi mã, đặc biệt là đối với các mô-đun bộ nhớ dung lượng cao, giới công nghệ và người tiêu dùng toàn cầu từng đặt rất nhiều kỳ vọng vào sự trỗi dậy của các nhà sản xuất đến từ Trung Quốc. Họ được xem như những "vị cứu tinh" tiềm năng có thể phá vỡ thế độc quyền và bình ổn giá cả. Tuy nhiên, những diễn biến thực tế và phân tích chuyên sâu đang vẽ nên một kịch bản trái ngược hoàn toàn, nơi giấc mơ về phần cứng giá rẻ đang dần tan biến trước những rào cản kỹ thuật và pháp lý không thể vượt qua.
Cú sốc giá ảo và phản ứng của thị trường tài chính
Gần đây, hãng sản xuất chip nhớ Changxin Memory Technologies (CXMT) đã tạo ra một cơn địa chấn nhỏ khi công bố dòng sản phẩm mô-đun bộ nhớ DDR4 dung lượng 32 GB với mức giá gây sốc, chỉ dao động trong khoảng 138 đến 140 USD. Con số này thấp đến mức khó tin khi chỉ bằng khoảng một phần ba so với mức giá 300 đến 400 USD mà các đối thủ quốc tế đang niêm yết cho cùng một phân khúc sản phẩm máy chủ.
Động thái phá giá này ngay lập tức kích hoạt làn sóng phản ứng dữ dội trên thị trường chứng khoán ngành bán dẫn. Lo ngại về một cuộc chiến tranh giá cả khốc liệt đã khiến cổ phiếu của các ông lớn trong ngành lao dốc, điển hình như Winbond Electronics giảm 9,05% và Nanya Technology giảm 5,61%. Các hãng sản xuất module khác như ADATA và Apacer Technology cũng chịu chung số phận bị bán tháo. Tuy nhiên, giới phân tích nhanh chóng nhận ra rằng mức giá này có thể chỉ là bề nổi của tảng băng chìm và không phản ánh đúng chi phí sản xuất thực tế.
"Tử huyệt" công nghệ và bài toán hiệu suất
Điểm yếu chí mạng khiến giấc mơ RAM giá rẻ khó thành hiện thực nằm ở chính năng lực sản xuất. Do không thể tiếp cận được hệ thống máy quang khắc cực tím (EUV) tiên tiến nhất do các lệnh cấm vận công nghệ, CXMT buộc phải sử dụng các giải pháp kỹ thuật cũ hơn để chế tạo chip. Hệ quả nhãn tiền là kích thước đế chip (die size) của họ lớn hơn khoảng 40% đến 50% so với các sản phẩm cùng dung lượng của đối thủ Hàn Quốc là SK Hynix.
Kích thước chip lớn hơn đồng nghĩa với việc số lượng chip thu được trên mỗi tấm wafer silicon sẽ ít hơn đáng kể, dẫn đến hiệu suất sản xuất thấp và đẩy chi phí đơn vị lên cao khi muốn mở rộng quy mô. Theo các nguồn tin từ DigiTimes, chính áp lực chi phí này đang buộc CXMT phải âm thầm điều chỉnh giá bán tiệm cận dần với các nhà sản xuất Hàn Quốc, thay vì duy trì chiến lược "siêu rẻ" như kỳ vọng ban đầu của thị trường. Giáo sư Shim từ Đại học Dong-A nhận định rằng các nhà cung cấp Trung Quốc khó có thể mở rộng sản xuất chuẩn DDR5 quy mô lớn mà không vấp phải rào cản tài chính nghiêm trọng.
Bức tường lửa pháp lý và niềm tin của các ông lớn
Không chỉ gặp khó khăn về mặt kỹ thuật, các hãng bộ nhớ Trung Quốc còn đang phải đối mặt với một "bức tường" pháp lý kiên cố từ phương Tây. Nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu khác là YMTC đã bị liệt vào danh sách thực thể (entity list) của Mỹ từ cuối năm 2022, bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng tiếp cận công nghệ và thị trường Mỹ. Dù CXMT hiện chưa bị cấm vận hoàn toàn, nhưng các quy định ngặt nghèo của Điều khoản 1260H trong luật pháp Mỹ đã tạo ra tâm lý e ngại cực độ. Các tập đoàn công nghệ toàn cầu như Apple, HP hay Dell tỏ ra cực kỳ dè dặt và gần như không dám mạo hiểm đưa linh kiện từ các nguồn này vào chuỗi cung ứng chiến lược của mình.
Bên cạnh đó, yếu tố niềm tin cũng là một rào cản vô hình nhưng vững chắc. Việc thiếu kinh nghiệm vận hành lâu dài và hệ sinh thái hỗ trợ còn non trẻ khiến RAM Trung Quốc vẫn chỉ quanh quẩn ở thị trường nội địa. Các trung tâm dữ liệu khổng lồ hay các hệ thống máy chủ doanh nghiệp khó có thể chấp nhận rủi ro chọn một nhà cung cấp chưa có lịch sử chứng minh về độ tin cậy (reliability) và độ bền sản phẩm.
Tự chủ nội địa thay vì giải cứu thế giới
Mặc dù các dự án mở rộng quy mô vẫn đang được tiến hành rầm rộ, như dự án Vũ Hán giai đoạn III của YMTC hay kế hoạch vận hành nhà máy khổng lồ tại Thượng Hải vào năm 2027 của CXMT, nhưng định hướng chiến lược của họ dường như đã thay đổi. Mục tiêu chính hiện nay là đảm bảo khả năng tự chủ nguồn cung chip nhớ cho thị trường trong nước trước sức ép cấm vận, hơn là tham vọng đánh chiếm thị trường thế giới bằng vũ khí giá rẻ. Do đó, hy vọng về một nguồn cung dồi dào, giá rẻ để bình ổn thị trường bộ nhớ toàn cầu từ Trung Quốc đang dần vụt tắt, buộc người tiêu dùng phải chấp nhận thực tế về mặt bằng giá mới trong tương lai gần.
Cú sốc giá ảo và phản ứng của thị trường tài chính
Gần đây, hãng sản xuất chip nhớ Changxin Memory Technologies (CXMT) đã tạo ra một cơn địa chấn nhỏ khi công bố dòng sản phẩm mô-đun bộ nhớ DDR4 dung lượng 32 GB với mức giá gây sốc, chỉ dao động trong khoảng 138 đến 140 USD. Con số này thấp đến mức khó tin khi chỉ bằng khoảng một phần ba so với mức giá 300 đến 400 USD mà các đối thủ quốc tế đang niêm yết cho cùng một phân khúc sản phẩm máy chủ.
Động thái phá giá này ngay lập tức kích hoạt làn sóng phản ứng dữ dội trên thị trường chứng khoán ngành bán dẫn. Lo ngại về một cuộc chiến tranh giá cả khốc liệt đã khiến cổ phiếu của các ông lớn trong ngành lao dốc, điển hình như Winbond Electronics giảm 9,05% và Nanya Technology giảm 5,61%. Các hãng sản xuất module khác như ADATA và Apacer Technology cũng chịu chung số phận bị bán tháo. Tuy nhiên, giới phân tích nhanh chóng nhận ra rằng mức giá này có thể chỉ là bề nổi của tảng băng chìm và không phản ánh đúng chi phí sản xuất thực tế.
"Tử huyệt" công nghệ và bài toán hiệu suất
Điểm yếu chí mạng khiến giấc mơ RAM giá rẻ khó thành hiện thực nằm ở chính năng lực sản xuất. Do không thể tiếp cận được hệ thống máy quang khắc cực tím (EUV) tiên tiến nhất do các lệnh cấm vận công nghệ, CXMT buộc phải sử dụng các giải pháp kỹ thuật cũ hơn để chế tạo chip. Hệ quả nhãn tiền là kích thước đế chip (die size) của họ lớn hơn khoảng 40% đến 50% so với các sản phẩm cùng dung lượng của đối thủ Hàn Quốc là SK Hynix.
Kích thước chip lớn hơn đồng nghĩa với việc số lượng chip thu được trên mỗi tấm wafer silicon sẽ ít hơn đáng kể, dẫn đến hiệu suất sản xuất thấp và đẩy chi phí đơn vị lên cao khi muốn mở rộng quy mô. Theo các nguồn tin từ DigiTimes, chính áp lực chi phí này đang buộc CXMT phải âm thầm điều chỉnh giá bán tiệm cận dần với các nhà sản xuất Hàn Quốc, thay vì duy trì chiến lược "siêu rẻ" như kỳ vọng ban đầu của thị trường. Giáo sư Shim từ Đại học Dong-A nhận định rằng các nhà cung cấp Trung Quốc khó có thể mở rộng sản xuất chuẩn DDR5 quy mô lớn mà không vấp phải rào cản tài chính nghiêm trọng.
Bức tường lửa pháp lý và niềm tin của các ông lớn
Không chỉ gặp khó khăn về mặt kỹ thuật, các hãng bộ nhớ Trung Quốc còn đang phải đối mặt với một "bức tường" pháp lý kiên cố từ phương Tây. Nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu khác là YMTC đã bị liệt vào danh sách thực thể (entity list) của Mỹ từ cuối năm 2022, bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng tiếp cận công nghệ và thị trường Mỹ. Dù CXMT hiện chưa bị cấm vận hoàn toàn, nhưng các quy định ngặt nghèo của Điều khoản 1260H trong luật pháp Mỹ đã tạo ra tâm lý e ngại cực độ. Các tập đoàn công nghệ toàn cầu như Apple, HP hay Dell tỏ ra cực kỳ dè dặt và gần như không dám mạo hiểm đưa linh kiện từ các nguồn này vào chuỗi cung ứng chiến lược của mình.
Bên cạnh đó, yếu tố niềm tin cũng là một rào cản vô hình nhưng vững chắc. Việc thiếu kinh nghiệm vận hành lâu dài và hệ sinh thái hỗ trợ còn non trẻ khiến RAM Trung Quốc vẫn chỉ quanh quẩn ở thị trường nội địa. Các trung tâm dữ liệu khổng lồ hay các hệ thống máy chủ doanh nghiệp khó có thể chấp nhận rủi ro chọn một nhà cung cấp chưa có lịch sử chứng minh về độ tin cậy (reliability) và độ bền sản phẩm.
Tự chủ nội địa thay vì giải cứu thế giới
Mặc dù các dự án mở rộng quy mô vẫn đang được tiến hành rầm rộ, như dự án Vũ Hán giai đoạn III của YMTC hay kế hoạch vận hành nhà máy khổng lồ tại Thượng Hải vào năm 2027 của CXMT, nhưng định hướng chiến lược của họ dường như đã thay đổi. Mục tiêu chính hiện nay là đảm bảo khả năng tự chủ nguồn cung chip nhớ cho thị trường trong nước trước sức ép cấm vận, hơn là tham vọng đánh chiếm thị trường thế giới bằng vũ khí giá rẻ. Do đó, hy vọng về một nguồn cung dồi dào, giá rẻ để bình ổn thị trường bộ nhớ toàn cầu từ Trung Quốc đang dần vụt tắt, buộc người tiêu dùng phải chấp nhận thực tế về mặt bằng giá mới trong tương lai gần.
