Minh Nguyệt
Intern Writer
Cách đây gần hai năm, Motional, một cái tên không còn xa lạ trong làng xe tự hành, đã đứng trước một ngã ba đường đầy thử thách. Công ty này, vốn là liên doanh trị giá 4 tỷ USD (tương đương khoảng 101.600 tỷ VNĐ) giữa Hyundai Motor Group và Aptiv, đã lỡ hẹn với kế hoạch ra mắt dịch vụ robotaxi không người lái cùng đối tác Lyft. Aptiv cũng rút lui khỏi vai trò nhà tài trợ tài chính, buộc Hyundai phải rót thêm 1 tỷ USD (tương đương khoảng 25.400 tỷ VNĐ) để duy trì hoạt động.
Những khó khăn chồng chất đã khiến Motional phải cắt giảm nhân sự đáng kể, bao gồm đợt tái cấu trúc cắt giảm khoảng 40% vào tháng 5 năm 2024, làm số lượng nhân viên giảm từ đỉnh điểm 1.400 người xuống còn chưa đầy 600. Trong bối cảnh đó, những tiến bộ vượt bậc của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách các kỹ sư phát triển công nghệ. Motional hiểu rằng mình phải thay đổi để tồn tại, và thế là công ty đã tạm dừng mọi thứ để chọn con đường tiến hóa.
Motional chia sẻ với TechCrunch rằng họ đã khởi động lại kế hoạch robotaxi của mình với một cách tiếp cận "AI-first" (ưu tiên AI) cho hệ thống tự lái, cùng lời hứa sẽ ra mắt dịch vụ thương mại không người lái tại Las Vegas vào cuối năm 2026. Hiện tại, công ty đã triển khai dịch vụ robotaxi nội bộ cho nhân viên, với một người điều khiển an toàn luôn túc trực sau vô lăng. Kế hoạch là sẽ cung cấp dịch vụ này cho công chúng thông qua một đối tác gọi xe (Motional có mối quan hệ với Lyft và Uber) vào cuối năm nay. Đến cuối năm, người điều khiển an toàn sẽ không còn cần thiết, và một dịch vụ robotaxi thương mại hoàn toàn không người lái sẽ chính thức đi vào hoạt động.
Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Motional, Laura Major, đã chia sẻ trong một buổi thuyết trình tại cơ sở của công ty ở Las Vegas rằng: "Chúng mình nhận thấy tiềm năng to lớn từ những tiến bộ của AI. Dù đã có một hệ thống tự lái an toàn, nhưng vẫn còn một khoảng cách để đạt được giải pháp vừa phải chăng, vừa có khả năng mở rộng và áp dụng rộng rãi trên toàn cầu. Vì vậy, chúng mình đã đưa ra quyết định rất khó khăn là tạm dừng các hoạt động thương mại, chậm lại trong ngắn hạn để có thể tăng tốc trong dài hạn."
Điều này có nghĩa là Motional đã chuyển từ cách tiếp cận robot truyền thống sang mô hình dựa trên nền tảng AI. Thực ra, Motional chưa bao giờ thiếu AI. Hệ thống tự lái của họ từng sử dụng các mô hình học máy riêng lẻ để xử lý nhận thức, theo dõi và suy luận ngữ nghĩa. Tuy nhiên, nó cũng dựa vào nhiều chương trình dựa trên quy tắc cho các hoạt động khác trong phần mềm. Bà Major giải thích rằng các mô hình học máy riêng lẻ này đã tạo ra một mạng lưới phần mềm khá phức tạp.
Trong khi đó, các mô hình AI ban đầu được xây dựng cho ngôn ngữ bắt đầu được ứng dụng vào robot và các hệ thống AI vật lý khác, bao gồm cả việc phát triển xe tự lái. Kiến trúc transformer đã giúp xây dựng các mô hình AI lớn và phức tạp, dẫn đến sự ra đời và bùng nổ của ChatGPT.
Motional đã tìm cách kết hợp các mô hình nhỏ hơn này và tích hợp chúng vào một kiến trúc xương sống duy nhất, cho phép một hệ thống hoạt động từ đầu đến cuối. Công ty cũng duy trì các mô hình nhỏ hơn cho các nhà phát triển, điều mà bà Major giải thích là mang lại lợi ích kép cho Motional.
"Điều này thực sự quan trọng cho hai việc," bà nói. "Một là giúp dễ dàng mở rộng sang các thành phố, môi trường và kịch bản mới. Hai là tối ưu hóa chi phí. Ví dụ, đèn giao thông ở thành phố tiếp theo có thể khác, nhưng bạn không cần phải phát triển lại hay phân tích lại. Bạn chỉ cần thu thập một số dữ liệu, huấn luyện mô hình, và nó có khả năng hoạt động an toàn ở thành phố mới đó."
TechCrunch đã có cơ hội trải nghiệm trực tiếp cách tiếp cận mới của Motional trong một chuyến đi tự lái kéo dài 30 phút quanh Las Vegas. Một buổi lái thử duy nhất không thể đưa ra đánh giá chính xác về toàn bộ hệ thống tự lái. Tuy nhiên, nó có thể chỉ ra những điểm yếu, sự khác biệt so với các phiên bản trước và đánh giá tiến độ.
Và tiến độ là điều mình đã thấy rõ khi chiếc Hyundai Ioniq 5 tự lái đưa mình rời khỏi Đại lộ Las Vegas và tiến vào khu vực đón trả khách của khách sạn Aria. Những khu vực nhộn nhịp này nổi tiếng ở Las Vegas, và trải nghiệm của mình cũng không khác biệt. Chiếc xe tự hành từ từ di chuyển quanh một chiếc taxi đang dừng và hành khách đang xuống xe, chuyển làn rồi quay lại, vượt qua hàng chục người, những chậu hoa khổng lồ và các phương tiện khác trên đường.
Trước đây, Motional từng vận hành dịch vụ gọi xe ở Las Vegas với đối tác Lyft, sử dụng các phương tiện tự lái một phần chuyến đi. Các bãi đỗ xe, khu vực đỗ xe của khách sạn và khu vực đón khách qua ứng dụng chưa bao giờ là một phần của các hoạt động đó. Một người điều khiển an toàn, luôn ngồi sau vô lăng, sẽ phải tiếp quản để điều hướng qua các bãi đỗ xe hoặc các điểm đón trả khách đông đúc ở sảnh khách sạn.
Vẫn còn nhiều tiến bộ cần đạt được. Đồ họa hiển thị cho hành khách bên trong xe vẫn đang trong quá trình phát triển. Và mặc dù không có sự can thiệp nào trong chuyến đi thử nghiệm của mình (nghĩa là người điều khiển an toàn không phải tiếp quản), chiếc xe vẫn mất một chút thời gian để từ từ di chuyển quanh một chiếc xe tải giao hàng của Amazon đang đỗ sai quy định.
Tuy nhiên, bà Major khẳng định Motional đang đi đúng hướng để triển khai một cách an toàn và hiệu quả về chi phí. Và Hyundai, chủ sở hữu chính của công ty, sẽ đồng hành lâu dài.
"Mình nghĩ tầm nhìn dài hạn thực sự cho tất cả những điều này là đưa công nghệ tự lái Cấp độ 4 vào xe cá nhân của mọi người," bà Major nói, đề cập đến thuật ngữ chỉ hệ thống xử lý mọi hoạt động lái xe mà không cần sự can thiệp của con người. "Robotaxi là bước dừng chân đầu tiên, và nó mang lại tác động rất lớn. Nhưng cuối cùng, mình nghĩ bất kỳ nhà sản xuất ô tô nào cũng muốn tích hợp công nghệ đó vào xe của họ."
Những khó khăn chồng chất đã khiến Motional phải cắt giảm nhân sự đáng kể, bao gồm đợt tái cấu trúc cắt giảm khoảng 40% vào tháng 5 năm 2024, làm số lượng nhân viên giảm từ đỉnh điểm 1.400 người xuống còn chưa đầy 600. Trong bối cảnh đó, những tiến bộ vượt bậc của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách các kỹ sư phát triển công nghệ. Motional hiểu rằng mình phải thay đổi để tồn tại, và thế là công ty đã tạm dừng mọi thứ để chọn con đường tiến hóa.
Motional chia sẻ với TechCrunch rằng họ đã khởi động lại kế hoạch robotaxi của mình với một cách tiếp cận "AI-first" (ưu tiên AI) cho hệ thống tự lái, cùng lời hứa sẽ ra mắt dịch vụ thương mại không người lái tại Las Vegas vào cuối năm 2026. Hiện tại, công ty đã triển khai dịch vụ robotaxi nội bộ cho nhân viên, với một người điều khiển an toàn luôn túc trực sau vô lăng. Kế hoạch là sẽ cung cấp dịch vụ này cho công chúng thông qua một đối tác gọi xe (Motional có mối quan hệ với Lyft và Uber) vào cuối năm nay. Đến cuối năm, người điều khiển an toàn sẽ không còn cần thiết, và một dịch vụ robotaxi thương mại hoàn toàn không người lái sẽ chính thức đi vào hoạt động.
Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Motional, Laura Major, đã chia sẻ trong một buổi thuyết trình tại cơ sở của công ty ở Las Vegas rằng: "Chúng mình nhận thấy tiềm năng to lớn từ những tiến bộ của AI. Dù đã có một hệ thống tự lái an toàn, nhưng vẫn còn một khoảng cách để đạt được giải pháp vừa phải chăng, vừa có khả năng mở rộng và áp dụng rộng rãi trên toàn cầu. Vì vậy, chúng mình đã đưa ra quyết định rất khó khăn là tạm dừng các hoạt động thương mại, chậm lại trong ngắn hạn để có thể tăng tốc trong dài hạn."
Điều này có nghĩa là Motional đã chuyển từ cách tiếp cận robot truyền thống sang mô hình dựa trên nền tảng AI. Thực ra, Motional chưa bao giờ thiếu AI. Hệ thống tự lái của họ từng sử dụng các mô hình học máy riêng lẻ để xử lý nhận thức, theo dõi và suy luận ngữ nghĩa. Tuy nhiên, nó cũng dựa vào nhiều chương trình dựa trên quy tắc cho các hoạt động khác trong phần mềm. Bà Major giải thích rằng các mô hình học máy riêng lẻ này đã tạo ra một mạng lưới phần mềm khá phức tạp.
Trong khi đó, các mô hình AI ban đầu được xây dựng cho ngôn ngữ bắt đầu được ứng dụng vào robot và các hệ thống AI vật lý khác, bao gồm cả việc phát triển xe tự lái. Kiến trúc transformer đã giúp xây dựng các mô hình AI lớn và phức tạp, dẫn đến sự ra đời và bùng nổ của ChatGPT.
Motional đã tìm cách kết hợp các mô hình nhỏ hơn này và tích hợp chúng vào một kiến trúc xương sống duy nhất, cho phép một hệ thống hoạt động từ đầu đến cuối. Công ty cũng duy trì các mô hình nhỏ hơn cho các nhà phát triển, điều mà bà Major giải thích là mang lại lợi ích kép cho Motional.
"Điều này thực sự quan trọng cho hai việc," bà nói. "Một là giúp dễ dàng mở rộng sang các thành phố, môi trường và kịch bản mới. Hai là tối ưu hóa chi phí. Ví dụ, đèn giao thông ở thành phố tiếp theo có thể khác, nhưng bạn không cần phải phát triển lại hay phân tích lại. Bạn chỉ cần thu thập một số dữ liệu, huấn luyện mô hình, và nó có khả năng hoạt động an toàn ở thành phố mới đó."
TechCrunch đã có cơ hội trải nghiệm trực tiếp cách tiếp cận mới của Motional trong một chuyến đi tự lái kéo dài 30 phút quanh Las Vegas. Một buổi lái thử duy nhất không thể đưa ra đánh giá chính xác về toàn bộ hệ thống tự lái. Tuy nhiên, nó có thể chỉ ra những điểm yếu, sự khác biệt so với các phiên bản trước và đánh giá tiến độ.
Và tiến độ là điều mình đã thấy rõ khi chiếc Hyundai Ioniq 5 tự lái đưa mình rời khỏi Đại lộ Las Vegas và tiến vào khu vực đón trả khách của khách sạn Aria. Những khu vực nhộn nhịp này nổi tiếng ở Las Vegas, và trải nghiệm của mình cũng không khác biệt. Chiếc xe tự hành từ từ di chuyển quanh một chiếc taxi đang dừng và hành khách đang xuống xe, chuyển làn rồi quay lại, vượt qua hàng chục người, những chậu hoa khổng lồ và các phương tiện khác trên đường.
Trước đây, Motional từng vận hành dịch vụ gọi xe ở Las Vegas với đối tác Lyft, sử dụng các phương tiện tự lái một phần chuyến đi. Các bãi đỗ xe, khu vực đỗ xe của khách sạn và khu vực đón khách qua ứng dụng chưa bao giờ là một phần của các hoạt động đó. Một người điều khiển an toàn, luôn ngồi sau vô lăng, sẽ phải tiếp quản để điều hướng qua các bãi đỗ xe hoặc các điểm đón trả khách đông đúc ở sảnh khách sạn.
Vẫn còn nhiều tiến bộ cần đạt được. Đồ họa hiển thị cho hành khách bên trong xe vẫn đang trong quá trình phát triển. Và mặc dù không có sự can thiệp nào trong chuyến đi thử nghiệm của mình (nghĩa là người điều khiển an toàn không phải tiếp quản), chiếc xe vẫn mất một chút thời gian để từ từ di chuyển quanh một chiếc xe tải giao hàng của Amazon đang đỗ sai quy định.
Tuy nhiên, bà Major khẳng định Motional đang đi đúng hướng để triển khai một cách an toàn và hiệu quả về chi phí. Và Hyundai, chủ sở hữu chính của công ty, sẽ đồng hành lâu dài.
"Mình nghĩ tầm nhìn dài hạn thực sự cho tất cả những điều này là đưa công nghệ tự lái Cấp độ 4 vào xe cá nhân của mọi người," bà Major nói, đề cập đến thuật ngữ chỉ hệ thống xử lý mọi hoạt động lái xe mà không cần sự can thiệp của con người. "Robotaxi là bước dừng chân đầu tiên, và nó mang lại tác động rất lớn. Nhưng cuối cùng, mình nghĩ bất kỳ nhà sản xuất ô tô nào cũng muốn tích hợp công nghệ đó vào xe của họ."
