Trường Sơn
Writer
"Ban đầu chúng tôi nghĩ mình chỉ đang sử dụng một công cụ, rồi chúng tôi nhận ra rằng công cụ đó mạnh hơn chúng tôi, và có thể trong tương lai chúng tôi sẽ trở thành công cụ đó. Và chúng tôi bất lực không thể chống lại." Ngày 14/3, truyền thông Mỹ đưa tin Meta đang lên kế hoạch sa thải quy mô lớn, có thể lên tới 20%, đây sẽ là đợt sa thải lớn nhất trong lịch sử của Meta.
Nỗi lo bị sa thải đã lan rộng hơn một tuần nay, và trong vài ngày gần đây, dường như điều đó cuối cùng cũng sắp xảy ra. Các đồng nghiệp trong bộ phận thiết bị đeo được đã bắt đầu nhận được email thông báo về việc làm việc tại nhà, "có vẻ như họ sắp bắt đầu rồi", nhưng nhiều người khác vẫn đang lo lắng chờ đợi. Theo truyền thống của Meta, những người bị sa thải thường được thông báo vào thứ Tư. Một nhân viên ví quá trình chờ đợi này như chơi trò chơi may rủi: "Mỗi thứ Tư, giống như tự bắn vào đầu mình vậy." Nếu không trúng đích, bạn chỉ còn cách chịu đựng thêm một tuần nữa.
Hai mươi năm trước, Jiu Ge sang Mỹ du học. Thời điểm đó, khoa học máy tính là một ngành công nghiệp đang phát triển mạnh, với mức lương cao hơn đáng kể so với các ngành khác. Ông chuyển từ chuyên ngành hóa học sang lập trình viên. Năm 2020, ông gia nhập Meta với tư cách là quản lý bộ phận. Trong hai năm qua, hầu hết các công ty công nghệ ở Thung lũng Silicon đều liên tục sa thải nhân viên, điều này được cho là một sự điều chỉnh cấu trúc nhằm đáp ứng sự mở rộng tuyển dụng ồ ạt trước đại dịch.
Nhưng lần này, tình hình dường như đã thay đổi, và nỗi lo lắng của Jiu cùng nhiều đồng nghiệp đã tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI). Bắt đầu từ năm nay, Meta dường như quyết tâm đón nhận AI một cách trọn vẹn, với việc công ty khuyến khích tổ chức Tuần lễ AI. Một số bộ phận thậm chí chỉ dành cả tuần để nghiên cứu về AI, và còn thành lập các nhóm chuyên trách về AI một cách bài bản.Nhóm chỉ có một trưởng bộ phận, nhưng ông ta phải quản lý tới 50 thành viên.
Bản thân trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang phát triển nhanh chóng, từ chỗ bị coi là khá vụng về trong quá khứ đến nay đã trở nên "êm ái và dễ sử dụng". Một câu chuyện cười ác ý cũng đang lan truyền trên mạng: "Những đồng nghiệp 'tốt nghiệp' thực ra không biến mất; họ chỉ được chuyển hóa thành các token mà thôi.""Tôi sẽ đồng hành cùng bạn dưới một hình thức khác!"
Áp lực nhập cư và những giọt nước mắt
Với nhiều nhân viên gốc Á đang giữ visa H-1B, nỗi lo vượt ra ngoài chuyện mất việc. Theo quy định của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ, người bị sa thải chỉ có 60 ngày để tìm việc mới, nếu không sẽ phải rời khỏi Mỹ. Jiu Ge kể lại một đồng nghiệp người Trung Quốc đã chuẩn bị bữa tối cùng chồng sau ngày làm việc, nhưng sau khi tin tức sa thải được công bố, hai người chỉ lặng lẽ lướt điện thoại, không ai nuốt nổi.
Đây không phải lần đầu Meta sa thải hàng loạt. Năm 2022, khi lợi nhuận ròng giảm 41% xuống còn 23,2 tỷ USD, công ty buộc phải cắt giảm nhân sự lần đầu tiên trong lịch sử. Jiu Ge nhớ lại hình ảnh Mark Zuckerberg mắt đỏ hoe trong cuộc họp toàn công ty lúc 6 giờ sáng, cam kết hỗ trợ hậu hĩnh cho những người bị cho thôi việc.
Nhưng lần này, logic đã thay đổi. Giá cổ phiếu Meta tăng 2,7% ngay sau khi tin sa thải lan ra. Trong báo cáo quý 4/2024, công ty tiết lộ chi phí đầu tư liên quan đến AI năm nay sẽ đạt từ 115 đến 135 tỷ USD, gần gấp đôi so với năm trước. Những giọt nước mắt của người sáng lập, theo Jiu Ge, đã nhường chỗ cho những nụ cười trước cổ đông.
Khi AI không còn vụng về
Năm ngoái, Meta yêu cầu lập trình viên dùng AI cho ít nhất 70% công việc, nhưng lúc đó AI vẫn còn nhiều hạn chế, thường tạo ra thêm lỗi hơn là giải quyết vấn đề. Năm nay, tình hình đã khác hẳn.
Jiu Ge mô tả một công cụ AI nội bộ, được gọi vui là "con tôm hùm", tự động tổng hợp kết quả làm việc của từng kỹ sư mỗi sáng và đưa ra khuyến nghị: ai cần khen, ai cần chú ý. Công việc vốn mất nhiều giờ của ông nay chỉ cần một câu lệnh.
Đầu tháng 3, Meta thành lập một nhóm AI chuyên trách gồm 50 thành viên nhưng chỉ có một trưởng phòng, thay vì ba hoặc bốn người như cơ cấu truyền thống. Điều này khiến các quản lý cấp trung như Jiu Ge không khỏi tự hỏi: liệu 70% số người ở vị trí của họ có bị loại bỏ trong tương lai?
Câu chuyện cười đang lan truyền trong nội bộ: "Những đồng nghiệp 'tốt nghiệp' không biến mất, họ chỉ được chuyển hóa thành các token mà thôi."
Thế giới tương lai
Jiu Ge thừa nhận ông lo lắng hơn cho con gái đang học cấp hai hơn là cho chính bản thân mình. Con bé hỏi những câu hỏi về tương lai mà ông không biết cách trả lời, bởi những quy tắc ông từng tin vào, rằng học hành chăm chỉ sẽ được đền đáp, giờ đây không còn chắc chắn nữa.
Ông hình dung môi trường làm việc tương lai như một không gian hoàn toàn trong suốt, không có vách ngăn, mỗi máy tính là một cặp mắt, không có chỗ cho cảm xúc hay sự lơ là. "Trong tương lai, con người có thể cần phải trở nên rất giống với trí tuệ nhân tạo để tồn tại trong môi trường làm việc."
Nỗi lo bị sa thải đã lan rộng hơn một tuần nay, và trong vài ngày gần đây, dường như điều đó cuối cùng cũng sắp xảy ra. Các đồng nghiệp trong bộ phận thiết bị đeo được đã bắt đầu nhận được email thông báo về việc làm việc tại nhà, "có vẻ như họ sắp bắt đầu rồi", nhưng nhiều người khác vẫn đang lo lắng chờ đợi. Theo truyền thống của Meta, những người bị sa thải thường được thông báo vào thứ Tư. Một nhân viên ví quá trình chờ đợi này như chơi trò chơi may rủi: "Mỗi thứ Tư, giống như tự bắn vào đầu mình vậy." Nếu không trúng đích, bạn chỉ còn cách chịu đựng thêm một tuần nữa.
Hai mươi năm trước, Jiu Ge sang Mỹ du học. Thời điểm đó, khoa học máy tính là một ngành công nghiệp đang phát triển mạnh, với mức lương cao hơn đáng kể so với các ngành khác. Ông chuyển từ chuyên ngành hóa học sang lập trình viên. Năm 2020, ông gia nhập Meta với tư cách là quản lý bộ phận. Trong hai năm qua, hầu hết các công ty công nghệ ở Thung lũng Silicon đều liên tục sa thải nhân viên, điều này được cho là một sự điều chỉnh cấu trúc nhằm đáp ứng sự mở rộng tuyển dụng ồ ạt trước đại dịch.
Nhưng lần này, tình hình dường như đã thay đổi, và nỗi lo lắng của Jiu cùng nhiều đồng nghiệp đã tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI). Bắt đầu từ năm nay, Meta dường như quyết tâm đón nhận AI một cách trọn vẹn, với việc công ty khuyến khích tổ chức Tuần lễ AI. Một số bộ phận thậm chí chỉ dành cả tuần để nghiên cứu về AI, và còn thành lập các nhóm chuyên trách về AI một cách bài bản.Nhóm chỉ có một trưởng bộ phận, nhưng ông ta phải quản lý tới 50 thành viên.
Bản thân trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang phát triển nhanh chóng, từ chỗ bị coi là khá vụng về trong quá khứ đến nay đã trở nên "êm ái và dễ sử dụng". Một câu chuyện cười ác ý cũng đang lan truyền trên mạng: "Những đồng nghiệp 'tốt nghiệp' thực ra không biến mất; họ chỉ được chuyển hóa thành các token mà thôi.""Tôi sẽ đồng hành cùng bạn dưới một hình thức khác!"
Áp lực nhập cư và những giọt nước mắt
Với nhiều nhân viên gốc Á đang giữ visa H-1B, nỗi lo vượt ra ngoài chuyện mất việc. Theo quy định của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ, người bị sa thải chỉ có 60 ngày để tìm việc mới, nếu không sẽ phải rời khỏi Mỹ. Jiu Ge kể lại một đồng nghiệp người Trung Quốc đã chuẩn bị bữa tối cùng chồng sau ngày làm việc, nhưng sau khi tin tức sa thải được công bố, hai người chỉ lặng lẽ lướt điện thoại, không ai nuốt nổi.
Đây không phải lần đầu Meta sa thải hàng loạt. Năm 2022, khi lợi nhuận ròng giảm 41% xuống còn 23,2 tỷ USD, công ty buộc phải cắt giảm nhân sự lần đầu tiên trong lịch sử. Jiu Ge nhớ lại hình ảnh Mark Zuckerberg mắt đỏ hoe trong cuộc họp toàn công ty lúc 6 giờ sáng, cam kết hỗ trợ hậu hĩnh cho những người bị cho thôi việc.
Nhưng lần này, logic đã thay đổi. Giá cổ phiếu Meta tăng 2,7% ngay sau khi tin sa thải lan ra. Trong báo cáo quý 4/2024, công ty tiết lộ chi phí đầu tư liên quan đến AI năm nay sẽ đạt từ 115 đến 135 tỷ USD, gần gấp đôi so với năm trước. Những giọt nước mắt của người sáng lập, theo Jiu Ge, đã nhường chỗ cho những nụ cười trước cổ đông.
Khi AI không còn vụng về
Năm ngoái, Meta yêu cầu lập trình viên dùng AI cho ít nhất 70% công việc, nhưng lúc đó AI vẫn còn nhiều hạn chế, thường tạo ra thêm lỗi hơn là giải quyết vấn đề. Năm nay, tình hình đã khác hẳn.
Jiu Ge mô tả một công cụ AI nội bộ, được gọi vui là "con tôm hùm", tự động tổng hợp kết quả làm việc của từng kỹ sư mỗi sáng và đưa ra khuyến nghị: ai cần khen, ai cần chú ý. Công việc vốn mất nhiều giờ của ông nay chỉ cần một câu lệnh.
Đầu tháng 3, Meta thành lập một nhóm AI chuyên trách gồm 50 thành viên nhưng chỉ có một trưởng phòng, thay vì ba hoặc bốn người như cơ cấu truyền thống. Điều này khiến các quản lý cấp trung như Jiu Ge không khỏi tự hỏi: liệu 70% số người ở vị trí của họ có bị loại bỏ trong tương lai?
Câu chuyện cười đang lan truyền trong nội bộ: "Những đồng nghiệp 'tốt nghiệp' không biến mất, họ chỉ được chuyển hóa thành các token mà thôi."
Thế giới tương lai
Jiu Ge thừa nhận ông lo lắng hơn cho con gái đang học cấp hai hơn là cho chính bản thân mình. Con bé hỏi những câu hỏi về tương lai mà ông không biết cách trả lời, bởi những quy tắc ông từng tin vào, rằng học hành chăm chỉ sẽ được đền đáp, giờ đây không còn chắc chắn nữa.
Ông hình dung môi trường làm việc tương lai như một không gian hoàn toàn trong suốt, không có vách ngăn, mỗi máy tính là một cặp mắt, không có chỗ cho cảm xúc hay sự lơ là. "Trong tương lai, con người có thể cần phải trở nên rất giống với trí tuệ nhân tạo để tồn tại trong môi trường làm việc."
