Thoại Viết Hoàng
Writer
Trong những năm gần đây, màn hình OLED ngày càng phổ biến trên điện thoại, TV và máy tính nhờ màu sắc rực rỡ, độ tương phản cao và thiết kế mỏng nhẹ. Tuy nhiên, cũng xuất hiện nhiều lo ngại cho rằng màn hình OLED có thể gây hại cho mắt hơn màn hình LCD.
Theo các bác sĩ nhãn khoa, bản thân công nghệ OLED không gây tổn thương trực tiếp cho mắt. Những khó chịu mà người dùng gặp phải chủ yếu liên quan đến cách điều chỉnh độ sáng của màn hình, đặc biệt là hiện tượng nhấp nháy do làm mờ PWM ở một số thiết bị.
OLED và hiện tượng làm mờ PWM là gì?
Khác với màn hình LCD sử dụng đèn nền, mỗi điểm ảnh trên màn hình OLED tự phát sáng. Vì vậy, nhiều màn hình OLED điều chỉnh độ sáng bằng phương pháp PWM (điều chế độ rộng xung), tức là bật và tắt nguồn điện rất nhanh.
Nói đơn giản, màn hình không “tối dần” theo kiểu giảm ánh sáng liên tục, mà nhấp nháy rất nhanh. Khi tần số nhấp nháy thấp, một số người có thể cảm nhận được sự thay đổi này, dù mắt thường không nhìn thấy rõ.
PWM có gây hại cho mắt không?
Theo bác sĩ Xu Jiping, bác sĩ điều trị tại Trung tâm Nhãn khoa Zhongshan, hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy PWM gây tổn thương cấu trúc mắt như giác mạc, thủy tinh thể hay võng mạc.
PWM chủ yếu tạo ra cảm giác nhấp nháy ánh sáng. Khi tần số nhấp nháy thấp, hệ thống thị giác phải liên tục thích nghi với sự thay đổi độ sáng, làm tăng gánh nặng cho cơ mắt. Điều này có thể dẫn đến mỏi mắt, khô mắt, đau đầu hoặc khó tập trung, đặc biệt ở những người nhạy cảm.
Ngoài ra, ở mức độ sáng cao, một số màn hình OLED có thể phát ra tỷ lệ ánh sáng xanh cao hơn, điều này cũng góp phần gây mệt mỏi thị giác nếu sử dụng trong thời gian dài.
Yếu tố nào quan trọng hơn loại màn hình?
Trên thực tế, OLED hay LCD chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thoải mái của mắt.
Những yếu tố quan trọng hơn bao gồm độ sáng phù hợp với môi trường, kích thước chữ, độ phân giải, tần số quét, ánh sáng xung quanh và thói quen sử dụng mắt. Nếu dùng màn hình quá lâu, trong điều kiện ánh sáng kém hoặc độ sáng không phù hợp, bất kỳ công nghệ nào cũng có thể gây mỏi mắt.
OLED có ưu điểm là độ tương phản cao, chữ hiển thị rõ, có thể giúp giảm mỏi mắt khi đọc. Tuy nhiên, nhấp nháy PWM và ánh sáng xanh mạnh là những điểm cần lưu ý. Trong khi đó, LCD cho ánh sáng đồng đều hơn, nhưng nếu dùng PWM hoặc độ sáng không hợp lý, vẫn có thể gây khó chịu tương tự.
Cách sử dụng màn hình OLED để dễ chịu hơn cho mắt
Để giảm mỏi mắt khi dùng thiết bị OLED, có thể áp dụng một số điều chỉnh đơn giản:
- Ưu tiên tắt PWM nếu thiết bị có tùy chọn làm mờ DC hoặc chế độ “không nhấp nháy”.
- Điều chỉnh độ sáng phù hợp với môi trường, trong nhà thường nên để khoảng 40% đến 60%, tránh để màn hình quá sáng trong phòng tối.
- Bật chế độ bảo vệ mắt hoặc lọc ánh sáng xanh, đặc biệt khi sử dụng vào buổi tối để hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ.
- Sử dụng chế độ tối trong môi trường thiếu sáng để giảm độ chói và giảm tổng lượng ánh sáng xanh.
Những đối tượng cần đặc biệt lưu ý
Một số nhóm người nhạy cảm hơn với hiện tượng nhấp nháy màn hình:
- Khoảng 5% đến 15% người dùng rất nhạy với nhấp nháy ánh sáng, trong đó trẻ em và thanh thiếu niên dễ bị khó chịu hơn.
- Người hay bị đau nửa đầu có thể bị kích hoạt cơn đau khi tiếp xúc với ánh sáng nhấp nháy tần số thấp.
- Người có rối loạn điều tiết, cận thị, viễn thị hoặc loạn thị khi nhìn gần lâu sẽ dễ bị mỏi mắt hơn nếu dùng màn hình nhấp nháy.
Các triệu chứng thường chỉ mang tính tạm thời như khô mắt, nhức đầu, nhìn mờ. Nếu nghỉ ngơi hợp lý, tình trạng này sẽ giảm. Tuy nhiên, mỏi mắt kéo dài và lặp lại có thể dẫn đến căng cơ mắt mạn tính.
Khuyến nghị cho trẻ em và thanh thiếu niên
Theo các bác sĩ nhãn khoa, bản thân công nghệ OLED không gây tổn thương trực tiếp cho mắt. Những khó chịu mà người dùng gặp phải chủ yếu liên quan đến cách điều chỉnh độ sáng của màn hình, đặc biệt là hiện tượng nhấp nháy do làm mờ PWM ở một số thiết bị.
OLED và hiện tượng làm mờ PWM là gì?
Khác với màn hình LCD sử dụng đèn nền, mỗi điểm ảnh trên màn hình OLED tự phát sáng. Vì vậy, nhiều màn hình OLED điều chỉnh độ sáng bằng phương pháp PWM (điều chế độ rộng xung), tức là bật và tắt nguồn điện rất nhanh.
Nói đơn giản, màn hình không “tối dần” theo kiểu giảm ánh sáng liên tục, mà nhấp nháy rất nhanh. Khi tần số nhấp nháy thấp, một số người có thể cảm nhận được sự thay đổi này, dù mắt thường không nhìn thấy rõ.
PWM có gây hại cho mắt không?
Theo bác sĩ Xu Jiping, bác sĩ điều trị tại Trung tâm Nhãn khoa Zhongshan, hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy PWM gây tổn thương cấu trúc mắt như giác mạc, thủy tinh thể hay võng mạc.
PWM chủ yếu tạo ra cảm giác nhấp nháy ánh sáng. Khi tần số nhấp nháy thấp, hệ thống thị giác phải liên tục thích nghi với sự thay đổi độ sáng, làm tăng gánh nặng cho cơ mắt. Điều này có thể dẫn đến mỏi mắt, khô mắt, đau đầu hoặc khó tập trung, đặc biệt ở những người nhạy cảm.
Ngoài ra, ở mức độ sáng cao, một số màn hình OLED có thể phát ra tỷ lệ ánh sáng xanh cao hơn, điều này cũng góp phần gây mệt mỏi thị giác nếu sử dụng trong thời gian dài.
Yếu tố nào quan trọng hơn loại màn hình?
Trên thực tế, OLED hay LCD chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thoải mái của mắt.
Những yếu tố quan trọng hơn bao gồm độ sáng phù hợp với môi trường, kích thước chữ, độ phân giải, tần số quét, ánh sáng xung quanh và thói quen sử dụng mắt. Nếu dùng màn hình quá lâu, trong điều kiện ánh sáng kém hoặc độ sáng không phù hợp, bất kỳ công nghệ nào cũng có thể gây mỏi mắt.
OLED có ưu điểm là độ tương phản cao, chữ hiển thị rõ, có thể giúp giảm mỏi mắt khi đọc. Tuy nhiên, nhấp nháy PWM và ánh sáng xanh mạnh là những điểm cần lưu ý. Trong khi đó, LCD cho ánh sáng đồng đều hơn, nhưng nếu dùng PWM hoặc độ sáng không hợp lý, vẫn có thể gây khó chịu tương tự.
Cách sử dụng màn hình OLED để dễ chịu hơn cho mắt
Để giảm mỏi mắt khi dùng thiết bị OLED, có thể áp dụng một số điều chỉnh đơn giản:
- Ưu tiên tắt PWM nếu thiết bị có tùy chọn làm mờ DC hoặc chế độ “không nhấp nháy”.
- Điều chỉnh độ sáng phù hợp với môi trường, trong nhà thường nên để khoảng 40% đến 60%, tránh để màn hình quá sáng trong phòng tối.
- Bật chế độ bảo vệ mắt hoặc lọc ánh sáng xanh, đặc biệt khi sử dụng vào buổi tối để hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ.
- Sử dụng chế độ tối trong môi trường thiếu sáng để giảm độ chói và giảm tổng lượng ánh sáng xanh.
Những đối tượng cần đặc biệt lưu ý
Một số nhóm người nhạy cảm hơn với hiện tượng nhấp nháy màn hình:
- Khoảng 5% đến 15% người dùng rất nhạy với nhấp nháy ánh sáng, trong đó trẻ em và thanh thiếu niên dễ bị khó chịu hơn.
- Người hay bị đau nửa đầu có thể bị kích hoạt cơn đau khi tiếp xúc với ánh sáng nhấp nháy tần số thấp.
- Người có rối loạn điều tiết, cận thị, viễn thị hoặc loạn thị khi nhìn gần lâu sẽ dễ bị mỏi mắt hơn nếu dùng màn hình nhấp nháy.
Các triệu chứng thường chỉ mang tính tạm thời như khô mắt, nhức đầu, nhìn mờ. Nếu nghỉ ngơi hợp lý, tình trạng này sẽ giảm. Tuy nhiên, mỏi mắt kéo dài và lặp lại có thể dẫn đến căng cơ mắt mạn tính.
Khuyến nghị cho trẻ em và thanh thiếu niên
- Nên ưu tiên thiết bị có độ nhấp nháy thấp hoặc tần số PWM cao, hoặc dùng làm mờ DC nếu có.
- Kiểm soát thời gian sử dụng màn hình. Với mục đích giải trí, mỗi lần không nên quá 15 phút và tổng thời gian trong ngày không quá 1 giờ.
- Tuân thủ quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, hãy nhìn xa khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây.
- Ưu tiên màn hình lớn khi học trực tuyến để tăng khoảng cách nhìn và giảm căng thẳng cho mắt.
- Giữ tư thế đúng, khoảng cách từ mắt đến màn hình khoảng 30 cm, ánh sáng xung quanh đầy đủ, không dùng thiết bị trong phòng tối hoặc ngoài nắng gắt.
- Duy trì ít nhất 2 giờ hoạt động ngoài trời mỗi ngày, đây là một trong những cách hiệu quả nhất để bảo vệ thị lực và phòng ngừa cận thị.
