Mai Nhung
Writer
Báo cáo phân tích thị trường mới nhất từ Gartner đưa ra một viễn cảnh đầy thách thức đối với ngành công nghiệp máy tính cá nhân, dự báo phân khúc máy tính xách tay giá rẻ (dưới 500 USD ~13 triệu đồng) có khả năng biến mất hoàn toàn vào năm 2028. Sự thay đổi mang tính cấu trúc này không bắt nguồn từ sự dịch chuyển thị hiếu của người tiêu dùng, mà xuất phát từ sự tăng giá phi mã của các linh kiện bộ nhớ cốt lõi như DRAM và SSD, một hệ quả trực tiếp từ "cơn khát" phần cứng phục vụ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) trên quy mô toàn cầu.
Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng linh kiện hiện tại bắt nguồn từ chiến lược phân bổ lại chuỗi cung ứng của bộ ba nhà sản xuất chip nhớ thống trị thị trường là Samsung, Micron và SK Hynix. Thay vì duy trì nguồn cung ổn định cho mảng điện tử tiêu dùng truyền thống, các tập đoàn này đang dồn lực sản xuất dòng chip nhớ băng thông cao (HBM) – một biến thể đắt đỏ và phức tạp hơn – để phục vụ các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ. Sự chênh lệch cung cầu này đã đẩy giá thành linh kiện lên mức cao kỷ lục, khiến các sản phẩm điện tử dân dụng như laptop, thiết bị chơi game hay bộ định tuyến phải chịu áp lực chi phí cực lớn.
Tác động tài chính lên bài toán sản xuất máy tính cá nhân là rất rõ rệt. Dữ liệu từ Gartner chỉ ra rằng chi phí dành riêng cho linh kiện bộ nhớ sẽ chiếm tới 23% tổng giá thành vật liệu của một chiếc PC trong năm nay, tăng vọt từ mức 16% trước đó. Cơ quan này dự báo giá DRAM và SSD có thể tăng tới 130% vào cuối năm nay, trực tiếp đẩy giá bán lẻ PC và laptop trên thị trường tăng trung bình khoảng 17% so với mặt bằng giá của năm 2025. Chuyên gia phân tích Ranjit Atwal từ Gartner nhận định, trong bối cảnh chi phí linh kiện quá đắt đỏ, các nhà sản xuất không thể tiếp tục gánh chịu các khoản bù lỗ. Hậu quả tất yếu là các dòng máy tính giá rẻ, vốn có biên độ lợi nhuận cực kỳ mỏng, sẽ trở nên kém khả thi về mặt thương mại và dần bị loại bỏ khỏi dây chuyền sản xuất.
Biến động về giá cả đang làm thay đổi căn bản hành vi nâng cấp thiết bị của người dùng cuối. Thị trường máy tính cá nhân toàn cầu dự kiến sẽ ghi nhận mức giảm 10,4% lượng máy xuất xưởng so với năm ngoái, đánh dấu đợt suy thoái hàng năm nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ. Đối mặt với mức giá đắt đỏ, cả người tiêu dùng cá nhân lẫn doanh nghiệp đều lựa chọn kéo dài vòng đời sử dụng của phần cứng hiện tại, một xu hướng dấy lên nhiều lo ngại về rủi ro an toàn thông tin do các lỗ hổng bảo mật trên thiết bị cũ không được cập nhật.
Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra trên thị trường điện thoại thông minh, với sản lượng dự báo giảm 8,4% và xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ sang nhóm thiết bị đã qua sử dụng hoặc tân trang. Trái ngược với bức tranh ảm đạm của phân khúc giá rẻ, thị trường máy tính cao cấp lại được dự báo sẽ duy trì mức tăng trưởng nhẹ. Nguyên nhân là do các thiết bị thuộc phân khúc này sở hữu mức giá bán và biên độ lợi nhuận đủ lớn để các hãng công nghệ dễ dàng hấp thụ phần chi phí linh kiện gia tăng mà không làm suy giảm chất lượng sản phẩm hay lợi ích kinh doanh.
Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng linh kiện hiện tại bắt nguồn từ chiến lược phân bổ lại chuỗi cung ứng của bộ ba nhà sản xuất chip nhớ thống trị thị trường là Samsung, Micron và SK Hynix. Thay vì duy trì nguồn cung ổn định cho mảng điện tử tiêu dùng truyền thống, các tập đoàn này đang dồn lực sản xuất dòng chip nhớ băng thông cao (HBM) – một biến thể đắt đỏ và phức tạp hơn – để phục vụ các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ. Sự chênh lệch cung cầu này đã đẩy giá thành linh kiện lên mức cao kỷ lục, khiến các sản phẩm điện tử dân dụng như laptop, thiết bị chơi game hay bộ định tuyến phải chịu áp lực chi phí cực lớn.
Tác động tài chính lên bài toán sản xuất máy tính cá nhân là rất rõ rệt. Dữ liệu từ Gartner chỉ ra rằng chi phí dành riêng cho linh kiện bộ nhớ sẽ chiếm tới 23% tổng giá thành vật liệu của một chiếc PC trong năm nay, tăng vọt từ mức 16% trước đó. Cơ quan này dự báo giá DRAM và SSD có thể tăng tới 130% vào cuối năm nay, trực tiếp đẩy giá bán lẻ PC và laptop trên thị trường tăng trung bình khoảng 17% so với mặt bằng giá của năm 2025. Chuyên gia phân tích Ranjit Atwal từ Gartner nhận định, trong bối cảnh chi phí linh kiện quá đắt đỏ, các nhà sản xuất không thể tiếp tục gánh chịu các khoản bù lỗ. Hậu quả tất yếu là các dòng máy tính giá rẻ, vốn có biên độ lợi nhuận cực kỳ mỏng, sẽ trở nên kém khả thi về mặt thương mại và dần bị loại bỏ khỏi dây chuyền sản xuất.
Biến động về giá cả đang làm thay đổi căn bản hành vi nâng cấp thiết bị của người dùng cuối. Thị trường máy tính cá nhân toàn cầu dự kiến sẽ ghi nhận mức giảm 10,4% lượng máy xuất xưởng so với năm ngoái, đánh dấu đợt suy thoái hàng năm nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ. Đối mặt với mức giá đắt đỏ, cả người tiêu dùng cá nhân lẫn doanh nghiệp đều lựa chọn kéo dài vòng đời sử dụng của phần cứng hiện tại, một xu hướng dấy lên nhiều lo ngại về rủi ro an toàn thông tin do các lỗ hổng bảo mật trên thiết bị cũ không được cập nhật.
Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra trên thị trường điện thoại thông minh, với sản lượng dự báo giảm 8,4% và xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ sang nhóm thiết bị đã qua sử dụng hoặc tân trang. Trái ngược với bức tranh ảm đạm của phân khúc giá rẻ, thị trường máy tính cao cấp lại được dự báo sẽ duy trì mức tăng trưởng nhẹ. Nguyên nhân là do các thiết bị thuộc phân khúc này sở hữu mức giá bán và biên độ lợi nhuận đủ lớn để các hãng công nghệ dễ dàng hấp thụ phần chi phí linh kiện gia tăng mà không làm suy giảm chất lượng sản phẩm hay lợi ích kinh doanh.
