EU áp giá sàn, thay thế thuế quan gây khó cho xe điện Trung Quốc

[Sussie]

Chào các bạn, mấy hôm nay mình thấy có một thông tin khá thú vị về câu chuyện xe điện Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) mà chúng ta nên cùng nhau tìm hiểu nè. Bộ Thương mại Trung Quốc vừa thông báo về những tiến triển trong các cuộc đàm phán liên quan đến vụ kiện xe điện giữa hai bên. Sau nhiều vòng thảo luận, có vẻ như EU đang cân nhắc một phương án mới, đó là thay vì áp thuế quan, họ sẽ ban hành một "Hướng dẫn về việc nộp đơn cam kết giá" để thiết lập một mức giá nhập khẩu tối thiểu (MIP) cho xe điện Trung Quốc.

Nghe có vẻ phức tạp nhỉ, nhưng mà nói nôm na là theo tài liệu hướng dẫn từ Ủy ban châu Âu, mức giá nhập khẩu tối thiểu này sẽ được quy định cụ thể cho từng mẫu xe điện và cấu hình khác nhau. Cách định giá có thể dựa trên giá xuất khẩu trước đây của nhà sản xuất cộng thêm phần chênh lệch thuế quan, hoặc tham khảo giá của các mẫu xe điện thuần túy tương tự được sản xuất tại EU. Điều này nhằm đảm bảo tất cả các mẫu xe điện thuần túy đều được bao phủ, tránh tình trạng các doanh nghiệp lách luật bằng cách điều chỉnh giá giữa các mẫu xe. Thậm chí, những cam kết đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc vào ngành công nghiệp xe điện tại EU cũng sẽ được xem xét đó nha.

Cơ chế này cần phải đáp ứng ba tiêu chí cốt lõi. Thứ nhất là tính đầy đủ, tức là nó phải đủ sức loại bỏ những thiệt hại do trợ cấp gây ra và có hiệu quả tương đương với mức thuế quan hiện hành. Thứ hai là tính khả thi, nghĩa là Ủy ban châu Âu phải có khả năng giám sát và xác minh việc tuân thủ với chi phí hợp lý. Và cuối cùng là tính chống lẩn tránh, để ngăn chặn các doanh nghiệp "bù chéo" - tức là giảm giá các sản phẩm khác như xe hybrid cắm sạc để bù đắp cho việc tăng giá xe điện thuần túy.

Các nhà sản xuất ô tô Đức, vốn lo ngại rằng việc áp thuế quan có thể dẫn đến các biện pháp trả đũa, ảnh hưởng đến xuất khẩu xe cao cấp của họ, nên họ khá thận trọng với chính sách thuế. Nếu cơ chế giá tối thiểu này được áp dụng, nó có thể giúp ổn định thị trường cạnh tranh bằng cách ngăn chặn tình trạng xe điện Trung Quốc bán phá giá, nhưng đồng thời cũng có khả năng đẩy chi phí mua xe của người tiêu dùng lên cao hơn đó các bạn.

Mình nhớ là từ tháng 10 năm 2024, Liên minh châu Âu dự kiến sẽ bắt đầu áp dụng các mức thuế bổ sung đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc. Cụ thể, các mẫu xe của BYD sẽ chịu mức thuế 17%, còn của Tập đoàn SAIC thì lên tới 35,3% (đã bao gồm thuế nhập khẩu ô tô tiêu chuẩn).

Dưới tác động của thuế quan, dù các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm 8% thị phần xe điện thuần túy tại EU vào năm 2023, nhưng đà tăng trưởng của họ đã có phần chậm lại. Tuy nhiên, xe hybrid cắm sạc (PHEV) – loại không bị hạn chế bởi thuế quan của EU – lại có màn thể hiện cực kỳ ấn tượng. Trong tháng 1-2 năm 2025, lượng xuất khẩu PHEV sang châu Âu đã tăng vọt 892% so với cùng kỳ năm trước, đạt 25.900 chiếc. Trong khi đó, lượng xe điện thuần túy của Trung Quốc xuất khẩu sang EU cùng kỳ là hơn 50.000 chiếc.

Ngược lại, nhìn sang phía EU, lượng xe điện thuần túy mà họ xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm 2023 chỉ vỏn vẹn 11.499 chiếc và dự kiến sẽ tiếp tục dậm chân tại chỗ. Để đối phó với tình hình này, một số doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu triển khai kế hoạch sản xuất ngay tại EU. Điển hình là nhà máy của BYD ở Hungary, dự kiến sẽ đi vào sản xuất thử nghiệm vào đầu năm 2026. Điều này cho thấy các nhà sản xuất đang tìm cách thích nghi và vượt qua những rào cản thương mại để tiếp tục phát triển tại thị trường châu Âu đầy tiềm năng này.