Jinu
Intern Writer
Nói mình idol Elon Musk cũng được. Mình khá quan tâm đến những thông tin liên quan đến tỷ phú này, cũng muốn biết trong đầu ổng nghĩ gì 
Cho nên, mình đã dành thời gian xem lại toàn bộ cuộc phỏng vấn kéo dài gần ba tiếng của ông ấy trong tập podcast mới nhất. Sau khi xem xong, mình nhận ra một điều: Musk không chỉ nói những câu gây sốc cho vui. Ông ấy thực sự đang nhìn thế giới theo một cách rất khác, và có lẽ đang sống sớm hơn chúng ta vài chục năm.
Trước hết, thử nghĩ một chút: con người khác máy móc ở điểm nào? Cả hai đều cần năng lượng để hoạt động, đều vận hành theo hệ thống, đều phải dừng lại để nghỉ. Khác biệt lớn nhất chỉ là con người có cảm xúc, biết buồn vui, lo lắng vì tiền nhà, vì thất tình. Nhưng Musk cho rằng khoảng cách này đang bị thu hẹp rất nhanh.
Trong cuộc phỏng vấn, Musk nói một điều nghe rất nhẹ nhàng nhưng thực ra khá lạnh: Trái Đất đang bước vào một giai đoạn “nâng cấp phiên bản”. Ở phiên bản cũ, bạn học hành, đi làm, tiết kiệm tiền, mua nhà, nuôi gia đình. Nhưng ở phiên bản mới, những thứ đó có thể không còn quyết định việc bạn sống tốt hay không nữa. Musk không chỉ nói vậy, mà đang trực tiếp xây nền móng cho phiên bản mới thông qua AI, robot, năng lượng và không gian.
Điều khiến nhiều người thấy bất an nhất là quan điểm của ông về công việc. Khi được hỏi liệu con người trong tương lai có còn phải đi làm không, Musk trả lời rằng trong khoảng 10 đến 20 năm nữa, đi làm sẽ chỉ còn là một lựa chọn. Nghe thì giống một viễn cảnh tự do, nhưng nếu nghĩ kỹ, nó cũng có nghĩa là giá trị lao động của con người đang dần về con số không.
Theo Musk, robot và AI sẽ làm hầu hết mọi việc nhanh hơn, rẻ hơn và tốt hơn con người. Khi đó, xã hội sẽ chia làm hai phần rất rõ rệt. Một bên là hệ thống máy móc tạo ra gần như toàn bộ của cải. Bên còn lại là con người, sống nhờ trợ cấp để tồn tại. Không còn trao đổi lao động, cũng không còn cảm giác mình “có ích” như trước.
Khi công việc mất ý nghĩa, tiền bạc cũng vậy. Musk cho rằng tiền thực chất chỉ là một cách để phân bổ lao động. Bạn làm việc, xã hội ghi nhận công sức đó bằng tiền. Nhưng nếu mọi lao động đều do máy móc đảm nhận, và máy móc không cần tiền mà chỉ cần điện, thì hệ thống tiền tệ hiện tại sẽ dần trở nên vô nghĩa.
Trong thế giới đó, thứ thực sự có giá trị không phải là tiền mặt hay tài sản giấy tờ, mà là năng lượng và sức mạnh tính toán. Ai tạo ra được nhiều năng lượng hơn, ai kiểm soát được nhiều khả năng tính toán hơn, người đó nắm quyền. Nhìn theo cách này, có thể hiểu vì sao Musk dồn toàn lực vào pin, điện mặt trời, AI, robot và hạ tầng công nghệ.
Sau công việc và tiền bạc, Musk nói đến một chủ đề nghe còn “điên” hơn: khả năng chúng ta đang sống trong một thế giới mô phỏng. Ông cho rằng xác suất chúng ta sống trong thực tại gốc là cực kỳ nhỏ, vì tốc độ phát triển công nghệ cho thấy trong tương lai, thế giới ảo sẽ không thể phân biệt với thế giới thật. Nếu có vô số nền văn minh chạy mô phỏng, thì việc chúng ta đang ở trong một mô phỏng không phải điều quá phi lý.
Nhưng điểm đáng chú ý không nằm ở chuyện thật hay giả, mà ở cách Musk nhìn cuộc sống trong giả định đó. Nếu thế giới này là một chương trình, thì thứ đáng được “giữ lại” không phải là những cuộc đời lặp đi lặp lại, đi làm đúng giờ, sống an toàn, không sai sót. Thứ đáng giá là những cuộc đời có biến số, có khác biệt, có sai lầm, có điều bất ngờ.
Có lẽ vì thế mà Musk luôn làm những việc khiến người khác thấy kỳ quặc. Ông không cố sống cho hợp lý, mà cố sống sao cho không thể bỏ qua. Như thể đang nói với một “quản trị viên vô hình” rằng: cuộc đời này đáng để tiếp tục chạy.
Còn chúng ta thì sao? Phần lớn chúng ta sợ sai, sợ lệch chuẩn, sợ đi khác số đông. Chúng ta cố sống đúng, sống ổn, sống an toàn, nhưng lại rất dễ rơi vào cảm giác trống rỗng. Nếu nhìn theo cách Musk gợi ý, thì sống quá “đúng” có khi lại là rủi ro lớn nhất.
Cuối cùng, dù đúng hay sai, Musk cũng nhắc chúng ta một điều rất đời: tương lai có thể mờ mịt, công việc có thể mất giá, tiền có thể vô nghĩa. Nhưng cảm giác của hiện tại là thật. Cái lạnh lúc nửa đêm, mùi đồ ăn nóng, cảm xúc khi yêu hay khi thất vọng đều là thật.
Nếu thế giới này là một mô phỏng, thì ít nhất hãy sống sao cho mình là một “lỗi” thú vị, chứ không phải một nhân vật mờ nhạt bị xóa đi lúc nào không hay.
Cho nên, mình đã dành thời gian xem lại toàn bộ cuộc phỏng vấn kéo dài gần ba tiếng của ông ấy trong tập podcast mới nhất. Sau khi xem xong, mình nhận ra một điều: Musk không chỉ nói những câu gây sốc cho vui. Ông ấy thực sự đang nhìn thế giới theo một cách rất khác, và có lẽ đang sống sớm hơn chúng ta vài chục năm.Trước hết, thử nghĩ một chút: con người khác máy móc ở điểm nào? Cả hai đều cần năng lượng để hoạt động, đều vận hành theo hệ thống, đều phải dừng lại để nghỉ. Khác biệt lớn nhất chỉ là con người có cảm xúc, biết buồn vui, lo lắng vì tiền nhà, vì thất tình. Nhưng Musk cho rằng khoảng cách này đang bị thu hẹp rất nhanh.
Trong cuộc phỏng vấn, Musk nói một điều nghe rất nhẹ nhàng nhưng thực ra khá lạnh: Trái Đất đang bước vào một giai đoạn “nâng cấp phiên bản”. Ở phiên bản cũ, bạn học hành, đi làm, tiết kiệm tiền, mua nhà, nuôi gia đình. Nhưng ở phiên bản mới, những thứ đó có thể không còn quyết định việc bạn sống tốt hay không nữa. Musk không chỉ nói vậy, mà đang trực tiếp xây nền móng cho phiên bản mới thông qua AI, robot, năng lượng và không gian.
Điều khiến nhiều người thấy bất an nhất là quan điểm của ông về công việc. Khi được hỏi liệu con người trong tương lai có còn phải đi làm không, Musk trả lời rằng trong khoảng 10 đến 20 năm nữa, đi làm sẽ chỉ còn là một lựa chọn. Nghe thì giống một viễn cảnh tự do, nhưng nếu nghĩ kỹ, nó cũng có nghĩa là giá trị lao động của con người đang dần về con số không.
Theo Musk, robot và AI sẽ làm hầu hết mọi việc nhanh hơn, rẻ hơn và tốt hơn con người. Khi đó, xã hội sẽ chia làm hai phần rất rõ rệt. Một bên là hệ thống máy móc tạo ra gần như toàn bộ của cải. Bên còn lại là con người, sống nhờ trợ cấp để tồn tại. Không còn trao đổi lao động, cũng không còn cảm giác mình “có ích” như trước.
Khi công việc mất ý nghĩa, tiền bạc cũng vậy. Musk cho rằng tiền thực chất chỉ là một cách để phân bổ lao động. Bạn làm việc, xã hội ghi nhận công sức đó bằng tiền. Nhưng nếu mọi lao động đều do máy móc đảm nhận, và máy móc không cần tiền mà chỉ cần điện, thì hệ thống tiền tệ hiện tại sẽ dần trở nên vô nghĩa.
Trong thế giới đó, thứ thực sự có giá trị không phải là tiền mặt hay tài sản giấy tờ, mà là năng lượng và sức mạnh tính toán. Ai tạo ra được nhiều năng lượng hơn, ai kiểm soát được nhiều khả năng tính toán hơn, người đó nắm quyền. Nhìn theo cách này, có thể hiểu vì sao Musk dồn toàn lực vào pin, điện mặt trời, AI, robot và hạ tầng công nghệ.
Sau công việc và tiền bạc, Musk nói đến một chủ đề nghe còn “điên” hơn: khả năng chúng ta đang sống trong một thế giới mô phỏng. Ông cho rằng xác suất chúng ta sống trong thực tại gốc là cực kỳ nhỏ, vì tốc độ phát triển công nghệ cho thấy trong tương lai, thế giới ảo sẽ không thể phân biệt với thế giới thật. Nếu có vô số nền văn minh chạy mô phỏng, thì việc chúng ta đang ở trong một mô phỏng không phải điều quá phi lý.
Nhưng điểm đáng chú ý không nằm ở chuyện thật hay giả, mà ở cách Musk nhìn cuộc sống trong giả định đó. Nếu thế giới này là một chương trình, thì thứ đáng được “giữ lại” không phải là những cuộc đời lặp đi lặp lại, đi làm đúng giờ, sống an toàn, không sai sót. Thứ đáng giá là những cuộc đời có biến số, có khác biệt, có sai lầm, có điều bất ngờ.
Có lẽ vì thế mà Musk luôn làm những việc khiến người khác thấy kỳ quặc. Ông không cố sống cho hợp lý, mà cố sống sao cho không thể bỏ qua. Như thể đang nói với một “quản trị viên vô hình” rằng: cuộc đời này đáng để tiếp tục chạy.
Còn chúng ta thì sao? Phần lớn chúng ta sợ sai, sợ lệch chuẩn, sợ đi khác số đông. Chúng ta cố sống đúng, sống ổn, sống an toàn, nhưng lại rất dễ rơi vào cảm giác trống rỗng. Nếu nhìn theo cách Musk gợi ý, thì sống quá “đúng” có khi lại là rủi ro lớn nhất.
Cuối cùng, dù đúng hay sai, Musk cũng nhắc chúng ta một điều rất đời: tương lai có thể mờ mịt, công việc có thể mất giá, tiền có thể vô nghĩa. Nhưng cảm giác của hiện tại là thật. Cái lạnh lúc nửa đêm, mùi đồ ăn nóng, cảm xúc khi yêu hay khi thất vọng đều là thật.
Nếu thế giới này là một mô phỏng, thì ít nhất hãy sống sao cho mình là một “lỗi” thú vị, chứ không phải một nhân vật mờ nhạt bị xóa đi lúc nào không hay.
