Điều gì xảy ra khi mạng 5G tự ra quyết định mà không cần con người?

[Quang Trương]

Nếu một ngày mạng 5G tự “nghĩ” và tự điều chỉnh theo đám đông ở Mỹ Đình hay một khu công nghiệp ở Bình Dương, điều đó sẽ thay đổi cách doanh nghiệp Việt Nam dùng kết nối ra sao?

Mạng 5G bắt đầu biết tự điều chỉnh​

Tuần này, Nokia và Amazon Web Services giới thiệu một hệ thống mới cho phép phân chia mạng 5G tự động bằng AI. Nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng bản chất rất đơn giản.

5G vốn có tính năng gọi là network slicing, tức là trên cùng một hạ tầng vật lý có thể tạo ra nhiều “mạng ảo” khác nhau. Một lát cắt dành cho dịch vụ khẩn cấp, một lát cắt ưu tiên băng thông cao, một lát cắt cho doanh nghiệp cần độ trễ thấp. Vấn đề là trước nay việc cấu hình thường làm thủ công và cố định, nên khi nhu cầu thay đổi đột ngột thì mạng phản ứng không đủ nhanh.

Giải pháp mới đưa vào các tác nhân AI. Những hệ thống này liên tục theo dõi độ trễ, mức tắc nghẽn và cả dữ liệu bên ngoài như lịch sự kiện hay thời tiết. Khi phát hiện biến động, AI có thể tự điều chỉnh tài nguyên mạng để giữ đúng mức dịch vụ đã cam kết.

Phần AI được cung cấp qua nền tảng Amazon Bedrock. Hai công ty gọi cách tiếp cận này là AI tác nhân, tức là AI không chỉ phân tích mà còn chủ động hành động trong phạm vi được thiết lập.

Hệ thống hiện được thử nghiệm bởi một nhà mạng tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và bởi Orange tại châu Âu và châu Phi.

Vì sao nhà mạng cần 5G tự động​

5G đã mang lại tốc độ cao hơn và độ trễ thấp hơn. Nhưng câu hỏi lớn nhiều năm nay là làm sao biến lợi ích kỹ thuật đó thành doanh thu mới.

Theo GSMA Intelligence, network slicing được xem là một cơ hội kiếm tiền từ khách hàng doanh nghiệp. Tuy nhiên việc triển khai chậm vì vận hành phức tạp và nhu cầu chưa rõ ràng.

Hãy hình dung một sân vận động đông kín người hoặc một khu vực xảy ra thảm họa. Nếu mạng có thể tự phát hiện lưu lượng tăng đột biến và tự tạo một lát cắt ưu tiên, nhà mạng có thể đảm bảo chất lượng dịch vụ mà không cần đội kỹ thuật cấu hình thủ công.

Orange từng chia sẻ rằng khách hàng doanh nghiệp muốn kết nối hoạt động giống điện toán đám mây, tài nguyên có thể mở rộng theo yêu cầu. Khi tài nguyên mạng được điều khiển tự động, viễn thông tiến gần hơn đến mô hình đó.

Đám mây đang bước sâu vào hạ tầng viễn thông​

Những thử nghiệm này cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của các nền tảng đám mây trong mạng lõi viễn thông. Nhiều nhà mạng đã chuyển một phần hệ thống lên đám mây công cộng hoặc xây dựng lớp điều khiển dựa trên đám mây.

Theo Dell'Oro Group, chi tiêu cho điện toán đám mây trong lĩnh vực viễn thông đang tăng khi các nhà mạng hiện đại hóa hạ tầng và chuyển sang kiến trúc phần mềm.

Bổ sung AI vào lớp điều khiển trên đám mây là bước tiếp theo. AI theo dõi điều kiện thực tế và áp dụng điều chỉnh gần như tức thì.

Tuy nhiên, đây vẫn là giai đoạn thử nghiệm và trình diễn. Vẫn còn nhiều câu hỏi quan trọng, chẳng hạn cách giám sát quyết định tự động, cách đảm bảo trách nhiệm giải trình, và cách cơ quan quản lý nhìn nhận việc AI tham gia điều khiển hạ tầng thông tin liên lạc thiết yếu.

Vì mạng viễn thông vận chuyển lưu lượng quan trọng, độ tin cậy luôn được đặt lên hàng đầu. Các nhà mạng thường triển khai tự động hóa theo từng bước, vẫn giữ sự giám sát của con người và kiểm chứng hệ thống trong điều kiện thực tế.

Điểm đáng chú ý là AI đang dần đóng vai trò như một bộ điều khiển vận hành, không chỉ phân tích mà còn trực tiếp điều chỉnh tài nguyên vật lý và ảo.

Với các doanh nghiệp sử dụng mạng 5G riêng trong nhà máy hoặc khu tổ hợp lớn, khả năng tự điều chỉnh này có thể thay đổi cách họ thiết kế ứng dụng, nhất là những hệ thống phụ thuộc vào hiệu suất mạng ổn định và dự đoán được.

Câu hỏi còn lại là, nếu mạng 5G ở Việt Nam một ngày cũng tự tối ưu theo từng sự kiện, từng ca sản xuất, từng tình huống khẩn cấp, doanh nghiệp sẽ khai thác nó theo cách hoàn toàn mới hay vẫn chỉ dùng 5G như một đường truyền nhanh hơn? (artificialintelligence)