Sasha
Writer
SpaceX đang có lợi nhuận, trong khi xAI đang đốt khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng. Liệu đây có phải là một trường hợp Musk tự cứu mình?
Hôm 2/2, Elon Musk tuyên bố sáp nhập hai công ty của mình, SpaceX và xAI, trong một thỏa thuận được cho là trị giá 1,25 nghìn tỷ USD. Lý do, Musk cho biết trong một thông báo, là để trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, nó cần phải được đưa lên không gian.
AI dựa vào “các trung tâm dữ liệu lớn trên mặt đất” hoạt động với “lượng điện năng và hệ thống làm mát khổng lồ”, ông nói, điều này gây ra tác động lớn đến môi trường và sự phản đối của cộng đồng. Giải pháp: các trung tâm dữ liệu trong không gian. “Về lâu dài, AI dựa trên không gian rõ ràng là cách duy nhất để mở rộng quy mô”, Musk nói.
Musk không phải là người duy nhất tìm cách đưa các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo. Google có Dự án Suncatcher để xây dựng các trung tâm dữ liệu AI chạy bằng năng lượng mặt trời trong không gian. Trung Quốc cũng đang nghiên cứu các trung tâm dữ liệu dựa trên không gian, cũng như châu Âu. Có thể nói, các trung tâm dữ liệu đặt trong không gian – dưới dạng vệ tinh có gắn tấm pin mặt trời – là trào lưu mới nhất của các tập đoàn công nghệ lớn và là dự án đầu tư mới nhất của Thung lũng Silicon.
Thoạt nhìn, đây có vẻ là giải pháp hợp lý cho vấn đề đặc thù về năng lượng mà các trung tâm dữ liệu truyền thống gặp phải. Cộng đồng địa phương đang phản đối các dự án trung tâm dữ liệu vì lo ngại về nhu cầu điện, sử dụng nước và giá điện tăng cao. Việc phóng các trung tâm dữ liệu này lên không gian có nghĩa là chúng không chiếm bất kỳ không gian nào trên Trái đất, và nguồn năng lượng mặt trời luôn sẵn có.
Nhưng có một cách nhìn khác, đơn giản hơn về thương vụ sáp nhập của Musk: SpaceX đang có lợi nhuận, còn xAI thì không. Không chỉ không có lợi nhuận, xAI còn đang trong tình trạng đốt tiền nghiêm trọng khi chạy đua với các đối thủ được đầu tư mạnh như Google và OpenAI. Như Bloomberg đưa tin gần đây, công ty AI này đang đốt khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng để chi mạnh tay xây dựng trung tâm dữ liệu, tuyển dụng nhân tài và vận hành nền tảng mạng xã hội X.
Trong khi đó, SpaceX đã tạo ra khoảng 8 tỷ USD lợi nhuận trên doanh thu ước tính 16 tỷ USD vào năm ngoái, theo Reuters đưa tin. Nguồn doanh thu chính đến từ Starlink, chiếm tới 80% doanh thu của công ty. Từ năm 2019, SpaceX đã phóng hơn 9.500 vệ tinh và tự hào có tới 9 triệu người dùng internet băng thông rộng. Công ty này cũng là một nhà thầu lớn của chính phủ Mỹ, đã giành được hơn 20 tỷ USD trong các hợp đồng với NASA và Bộ Quốc phòng kể từ năm 2008. Khi niêm yết cổ phiếu vào cuối năm nay, SpaceX dự kiến sẽ huy động được tới 50 tỷ USD đầu tư.
Trong khi đó, xAI cũng có các mối quan hệ hợp tác với chính phủ Mỹ. Bộ Quốc phòng Mỹ đang sử dụng Grok, cùng với các chatbot khác, để phân tích thông tin chảy qua mạng lưới tình báo quân sự của họ.
Hiện chưa rõ các nhà đầu tư sẽ cảm thấy thế nào về việc sáp nhập xAI đang đốt tiền với SpaceX đang có lợi nhuận. Nhưng điều quan trọng cần lưu ý là Musk đã từng làm điều này trước đây, khi ông sáp nhập SolarCity đang gánh nợ nặng nề với Tesla vào năm 2016. Vì Musk là cổ đông lớn nhất và chủ tịch của cả Tesla và SolarCity, các cổ đông đã kiện để ngăn chặn vụ sáp nhập, cáo buộc đó là một khoản “cứu trợ” trị giá 2,6 tỷ USD cho một công ty đang gặp khó khăn và thiếu tiền mặt. Cuối cùng, Musk đã thắng kiện, với phán quyết của thẩm phán rằng ông không ép buộc Tesla phải trả giá quá cao cho SolarCity.
Hiện tại, Musk đang phải đối mặt với một vụ kiện mới từ các cổ đông của Tesla liên quan đến việc ông thành lập xAI. Vụ kiện cáo buộc rằng Musk đã vi phạm nghĩa vụ ủy thác của mình đối với Tesla bằng cách thành lập xAI, công ty cạnh tranh với nhà sản xuất ô tô này về nhân tài, nguồn lực và sự chú ý của Musk đối với trí tuệ nhân tạo. Tin tức về việc SpaceX mua lại xAI chắc chắn sẽ không giải quyết được những lo ngại đó; nếu có, nó chỉ làm cho mọi thứ trở nên hỗn loạn và phức tạp hơn.
Vậy tất cả những điều này ảnh hưởng đến Tesla như thế nào? Trong báo cáo thu nhập gần đây nhất, Tesla cho biết họ đang đầu tư 2 tỷ USD vào xAI “để tăng cường khả năng của Tesla trong việc phát triển và triển khai các sản phẩm và dịch vụ trí tuệ nhân tạo vào thế giới vật lý trên quy mô lớn”. Grok, chatbot của xAI hiện đang bị điều tra ở nhiều quốc gia vì tạo ra hình ảnh khiêu *** không được sự đồng ý của người dùng, bao gồm cả trẻ em, gần đây đã được tích hợp vào một số xe Tesla như một trợ lý giọng nói. Grok cũng tụt hậu so với ChatGPT của OpenAI, Gemini của Google, Claude của Anthropic và các mô hình ngôn ngữ lớn khác ở một số chỉ số quan trọng.
Trung tâm dữ liệu trong không gian là một ý tưởng viễn tưởng thuần túy của Musk, không có gì đảm bảo thành công. Nó không đơn giản như việc gắn GPU vào tên lửa và nhấn nút "phóng". Trước hết, GPU tiêu thụ rất nhiều điện năng. Trừ khi bạn có một lò phản ứng hạt nhân nổi trên đó, nếu không bạn sẽ cần một hệ thống pin mặt trời khổng lồ để cung cấp năng lượng cho nó. Sau đó là vấn đề liên lạc; ngay cả khi bạn sử dụng Starlink, bạn vẫn phải tính toán ngân sách cho việc gửi và nhận thông tin về Trái đất. Cuối cùng, các con số bắt đầu trở nên khá đáng sợ.
Musk nói rằng việc sáp nhập SpaceX và xAI là cách để biến điều đó thành hiện thực. Và có lẽ một ngày nào đó ông sẽ chấp nhận đề xuất của các nhà đầu tư lạc quan để kết hợp tất cả các công ty của mình, bao gồm Tesla, Neuralink và Boring Company, thành một tập đoàn khổng lồ do Musk điều hành: Musk Inc. chẳng hạn. Các cổ đông của Tesla sẽ phản ứng như thế nào?
Theo tờ Wall Street Journal, nhà đầu tư của Tesla, James McRitchie, phát biểu trong một buổi thuyết trình trước cuộc họp cổ đông năm 2024 của công ty: “Tesla là ‘ngân hàng tiết kiệm’ của Musk, vì nó được niêm yết công khai; các công ty khác của ông ấy thì không. Hoặc là ông ấy sẽ ở lại đủ lâu để sử dụng vốn của cổ đông chúng ta để tài trợ cho các dự án khác, hoặc ông ấy sẽ chuyển hướng sớm hơn nếu chúng ta từ chối gói lương thưởng của ông ấy và ngừng rót vốn.”
Hôm 2/2, Elon Musk tuyên bố sáp nhập hai công ty của mình, SpaceX và xAI, trong một thỏa thuận được cho là trị giá 1,25 nghìn tỷ USD. Lý do, Musk cho biết trong một thông báo, là để trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, nó cần phải được đưa lên không gian.
AI dựa vào “các trung tâm dữ liệu lớn trên mặt đất” hoạt động với “lượng điện năng và hệ thống làm mát khổng lồ”, ông nói, điều này gây ra tác động lớn đến môi trường và sự phản đối của cộng đồng. Giải pháp: các trung tâm dữ liệu trong không gian. “Về lâu dài, AI dựa trên không gian rõ ràng là cách duy nhất để mở rộng quy mô”, Musk nói.
Musk không phải là người duy nhất tìm cách đưa các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo. Google có Dự án Suncatcher để xây dựng các trung tâm dữ liệu AI chạy bằng năng lượng mặt trời trong không gian. Trung Quốc cũng đang nghiên cứu các trung tâm dữ liệu dựa trên không gian, cũng như châu Âu. Có thể nói, các trung tâm dữ liệu đặt trong không gian – dưới dạng vệ tinh có gắn tấm pin mặt trời – là trào lưu mới nhất của các tập đoàn công nghệ lớn và là dự án đầu tư mới nhất của Thung lũng Silicon.
Thoạt nhìn, đây có vẻ là giải pháp hợp lý cho vấn đề đặc thù về năng lượng mà các trung tâm dữ liệu truyền thống gặp phải. Cộng đồng địa phương đang phản đối các dự án trung tâm dữ liệu vì lo ngại về nhu cầu điện, sử dụng nước và giá điện tăng cao. Việc phóng các trung tâm dữ liệu này lên không gian có nghĩa là chúng không chiếm bất kỳ không gian nào trên Trái đất, và nguồn năng lượng mặt trời luôn sẵn có.
Nhưng có một cách nhìn khác, đơn giản hơn về thương vụ sáp nhập của Musk: SpaceX đang có lợi nhuận, còn xAI thì không. Không chỉ không có lợi nhuận, xAI còn đang trong tình trạng đốt tiền nghiêm trọng khi chạy đua với các đối thủ được đầu tư mạnh như Google và OpenAI. Như Bloomberg đưa tin gần đây, công ty AI này đang đốt khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng để chi mạnh tay xây dựng trung tâm dữ liệu, tuyển dụng nhân tài và vận hành nền tảng mạng xã hội X.
Trong khi đó, SpaceX đã tạo ra khoảng 8 tỷ USD lợi nhuận trên doanh thu ước tính 16 tỷ USD vào năm ngoái, theo Reuters đưa tin. Nguồn doanh thu chính đến từ Starlink, chiếm tới 80% doanh thu của công ty. Từ năm 2019, SpaceX đã phóng hơn 9.500 vệ tinh và tự hào có tới 9 triệu người dùng internet băng thông rộng. Công ty này cũng là một nhà thầu lớn của chính phủ Mỹ, đã giành được hơn 20 tỷ USD trong các hợp đồng với NASA và Bộ Quốc phòng kể từ năm 2008. Khi niêm yết cổ phiếu vào cuối năm nay, SpaceX dự kiến sẽ huy động được tới 50 tỷ USD đầu tư.
Trong khi đó, xAI cũng có các mối quan hệ hợp tác với chính phủ Mỹ. Bộ Quốc phòng Mỹ đang sử dụng Grok, cùng với các chatbot khác, để phân tích thông tin chảy qua mạng lưới tình báo quân sự của họ.
Hiện chưa rõ các nhà đầu tư sẽ cảm thấy thế nào về việc sáp nhập xAI đang đốt tiền với SpaceX đang có lợi nhuận. Nhưng điều quan trọng cần lưu ý là Musk đã từng làm điều này trước đây, khi ông sáp nhập SolarCity đang gánh nợ nặng nề với Tesla vào năm 2016. Vì Musk là cổ đông lớn nhất và chủ tịch của cả Tesla và SolarCity, các cổ đông đã kiện để ngăn chặn vụ sáp nhập, cáo buộc đó là một khoản “cứu trợ” trị giá 2,6 tỷ USD cho một công ty đang gặp khó khăn và thiếu tiền mặt. Cuối cùng, Musk đã thắng kiện, với phán quyết của thẩm phán rằng ông không ép buộc Tesla phải trả giá quá cao cho SolarCity.
Hiện tại, Musk đang phải đối mặt với một vụ kiện mới từ các cổ đông của Tesla liên quan đến việc ông thành lập xAI. Vụ kiện cáo buộc rằng Musk đã vi phạm nghĩa vụ ủy thác của mình đối với Tesla bằng cách thành lập xAI, công ty cạnh tranh với nhà sản xuất ô tô này về nhân tài, nguồn lực và sự chú ý của Musk đối với trí tuệ nhân tạo. Tin tức về việc SpaceX mua lại xAI chắc chắn sẽ không giải quyết được những lo ngại đó; nếu có, nó chỉ làm cho mọi thứ trở nên hỗn loạn và phức tạp hơn.
Vậy tất cả những điều này ảnh hưởng đến Tesla như thế nào? Trong báo cáo thu nhập gần đây nhất, Tesla cho biết họ đang đầu tư 2 tỷ USD vào xAI “để tăng cường khả năng của Tesla trong việc phát triển và triển khai các sản phẩm và dịch vụ trí tuệ nhân tạo vào thế giới vật lý trên quy mô lớn”. Grok, chatbot của xAI hiện đang bị điều tra ở nhiều quốc gia vì tạo ra hình ảnh khiêu *** không được sự đồng ý của người dùng, bao gồm cả trẻ em, gần đây đã được tích hợp vào một số xe Tesla như một trợ lý giọng nói. Grok cũng tụt hậu so với ChatGPT của OpenAI, Gemini của Google, Claude của Anthropic và các mô hình ngôn ngữ lớn khác ở một số chỉ số quan trọng.
Trung tâm dữ liệu trong không gian là một ý tưởng viễn tưởng thuần túy của Musk, không có gì đảm bảo thành công. Nó không đơn giản như việc gắn GPU vào tên lửa và nhấn nút "phóng". Trước hết, GPU tiêu thụ rất nhiều điện năng. Trừ khi bạn có một lò phản ứng hạt nhân nổi trên đó, nếu không bạn sẽ cần một hệ thống pin mặt trời khổng lồ để cung cấp năng lượng cho nó. Sau đó là vấn đề liên lạc; ngay cả khi bạn sử dụng Starlink, bạn vẫn phải tính toán ngân sách cho việc gửi và nhận thông tin về Trái đất. Cuối cùng, các con số bắt đầu trở nên khá đáng sợ.
Musk nói rằng việc sáp nhập SpaceX và xAI là cách để biến điều đó thành hiện thực. Và có lẽ một ngày nào đó ông sẽ chấp nhận đề xuất của các nhà đầu tư lạc quan để kết hợp tất cả các công ty của mình, bao gồm Tesla, Neuralink và Boring Company, thành một tập đoàn khổng lồ do Musk điều hành: Musk Inc. chẳng hạn. Các cổ đông của Tesla sẽ phản ứng như thế nào?
Theo tờ Wall Street Journal, nhà đầu tư của Tesla, James McRitchie, phát biểu trong một buổi thuyết trình trước cuộc họp cổ đông năm 2024 của công ty: “Tesla là ‘ngân hàng tiết kiệm’ của Musk, vì nó được niêm yết công khai; các công ty khác của ông ấy thì không. Hoặc là ông ấy sẽ ở lại đủ lâu để sử dụng vốn của cổ đông chúng ta để tài trợ cho các dự án khác, hoặc ông ấy sẽ chuyển hướng sớm hơn nếu chúng ta từ chối gói lương thưởng của ông ấy và ngừng rót vốn.”
