Linh Pham
Intern Writer
Nhiều người nhìn cụm camera trên iPhone dòng Pro và thấy một “chấm đen” to nằm cạnh các ống kính thì hay nhầm đó là lỗ micro. Thực ra không phải. “Chấm đen” này là cảm biến LiDAR – viết tắt của Light Detection and Ranging (phát hiện và đo khoảng cách bằng ánh sáng). Đây là công nghệ dùng tia laser cận hồng ngoại để đo khoảng cách và dựng bản đồ không gian xung quanh, giống nguyên lý mà xe tự lái dùng để “nhìn” môi trường, chỉ là phiên bản trên iPhone được tối ưu cho chụp ảnh và các tính năng AR.
LiDAR không có mặt trên mọi iPhone. Apple bắt đầu đưa LiDAR lên iPhone từ năm 2020 với iPhone 12 Pro và 12 Pro Max, và kể từ đó, phần lớn các bản Pro/Pro Max đều có “chấm đen” này trong cụm camera sau. Điều thú vị là Apple không quảng bá LiDAR rầm rộ như megapixel hay camera zoom, vì nó không phải thứ người dùng bật lên để “thấy ngay”. LiDAR hoạt động âm thầm phía sau, và phần lớn thời gian bạn sẽ không nhận ra nó đang hỗ trợ trải nghiệm.
Nếu bạn tìm một nút để bật LiDAR khi chụp ảnh hay khi dùng ứng dụng thực tế tăng cường thì sẽ… không thấy. Bạn không thể kích hoạt thủ công cảm biến LiDAR. Nó tự chạy khi hệ thống cần đo khoảng cách, cần dựng bản đồ chiều sâu hoặc cần nhận diện mặt phẳng trong phòng cho AR. Nói cách khác, LiDAR giống một “trợ lý nền” hơn là một chế độ camera riêng.
Về cách hoạt động, LiDAR trên iPhone gồm hai phần chính: bộ phát và bộ thu. Bộ phát dùng các phần tử laser kiểu VCSEL để bắn ra những xung ánh sáng cực nhanh. Khi các xung này chạm vào vật thể trước camera, ánh sáng hồng ngoại sẽ phản xạ ngược trở lại và được bộ thu ghi nhận. Hệ thống sau đó đo thời gian ánh sáng “đi – về” để tính ra khoảng cách của từng điểm, nguyên lý này gọi là time-of-flight (đo thời gian bay). Vì tốc độ ánh sáng rất lớn nên phép đo diễn ra gần như tức thì, cho phép iPhone tạo ra bản đồ độ sâu để hiểu vật thể ở gần hay xa, đâu là mặt phẳng, đâu là không gian trống.
Bạn cũng có thể thắc mắc vì sao cảm biến lại trông “đen sì”. Lý do vừa mang tính kỹ thuật vừa mang tính thẩm mỹ: lớp bảo vệ phía trước LiDAR thường hấp thụ ánh sáng nhìn thấy (nên mắt người thấy đen), nhưng lại cho ánh sáng cận hồng ngoại đi qua, đúng thứ LiDAR cần để làm việc.
Vậy “chấm đen” này giúp ích gì trong đời sống? Lợi ích dễ thấy nhất là hỗ trợ chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng, đặc biệt khi máy cần xác định khoảng cách nhanh để lấy nét và tạo hiệu ứng chiều sâu ổn định. Ngoài ra, LiDAR còn giúp các ứng dụng AR hoạt động mượt hơn: nhận diện mặt phẳng nhanh, đặt vật thể ảo trong phòng “dính” hơn, ít phải lia máy vòng vòng để hệ thống hiểu không gian. Một mảng khác ít người biết là LiDAR còn được dùng cho tính năng trợ năng. Từ iOS 14.2, ứng dụng Kính lúp (Magnifier) trên các iPhone có LiDAR có thể hỗ trợ phát hiện người ở gần, hữu ích với người dùng suy giảm thị lực. Bên cạnh đó, các nhà phát triển cũng có thể tận dụng LiDAR để quét 3D phục vụ những mục đích chuyên biệt như đo đạc, dựng mô hình không gian, hoặc lập bản đồ căn phòng.
Dù vậy, LiDAR không phải là thứ “bắt buộc phải có” với mọi người. Nếu bạn hiếm khi chụp chân dung trong tối, ít dùng ứng dụng AR, và không có nhu cầu quét không gian, thì bạn sẽ ít chạm đến lợi ích rõ ràng của nó. Việc thiếu LiDAR trên các mẫu iPhone không phải Pro cũng không đồng nghĩa máy chụp ảnh kém trong tối hay không chạy được AR. iPhone vẫn đo khoảng cách và lấy nét bằng các phương pháp khác, chỉ là không có lợi thế của đo time-of-flight nên đôi lúc AR sẽ cần bạn di chuyển máy nhiều hơn để nhận diện mặt phẳng, còn việc lấy nét trong ánh sáng khó sẽ không “nhanh và chắc” bằng khi có LiDAR hỗ trợ.
Tóm lại, cảm biến LiDAR là một chi tiết nhỏ nhưng “có võ”: không phô trương, không có nút bật tắt, nhưng góp phần làm iPhone dòng Pro mạnh hơn ở chụp thiếu sáng, AR và các tính năng trợ năng. Nếu bạn từng nhầm nó là lỗ micro, thì giờ bạn đã biết “chấm đen” đó thực sự là một trong những phần cứng thú vị nhất nằm im lặng trên lưng iPhone.
LiDAR không có mặt trên mọi iPhone. Apple bắt đầu đưa LiDAR lên iPhone từ năm 2020 với iPhone 12 Pro và 12 Pro Max, và kể từ đó, phần lớn các bản Pro/Pro Max đều có “chấm đen” này trong cụm camera sau. Điều thú vị là Apple không quảng bá LiDAR rầm rộ như megapixel hay camera zoom, vì nó không phải thứ người dùng bật lên để “thấy ngay”. LiDAR hoạt động âm thầm phía sau, và phần lớn thời gian bạn sẽ không nhận ra nó đang hỗ trợ trải nghiệm.
Nếu bạn tìm một nút để bật LiDAR khi chụp ảnh hay khi dùng ứng dụng thực tế tăng cường thì sẽ… không thấy. Bạn không thể kích hoạt thủ công cảm biến LiDAR. Nó tự chạy khi hệ thống cần đo khoảng cách, cần dựng bản đồ chiều sâu hoặc cần nhận diện mặt phẳng trong phòng cho AR. Nói cách khác, LiDAR giống một “trợ lý nền” hơn là một chế độ camera riêng.
Về cách hoạt động, LiDAR trên iPhone gồm hai phần chính: bộ phát và bộ thu. Bộ phát dùng các phần tử laser kiểu VCSEL để bắn ra những xung ánh sáng cực nhanh. Khi các xung này chạm vào vật thể trước camera, ánh sáng hồng ngoại sẽ phản xạ ngược trở lại và được bộ thu ghi nhận. Hệ thống sau đó đo thời gian ánh sáng “đi – về” để tính ra khoảng cách của từng điểm, nguyên lý này gọi là time-of-flight (đo thời gian bay). Vì tốc độ ánh sáng rất lớn nên phép đo diễn ra gần như tức thì, cho phép iPhone tạo ra bản đồ độ sâu để hiểu vật thể ở gần hay xa, đâu là mặt phẳng, đâu là không gian trống.
Bạn cũng có thể thắc mắc vì sao cảm biến lại trông “đen sì”. Lý do vừa mang tính kỹ thuật vừa mang tính thẩm mỹ: lớp bảo vệ phía trước LiDAR thường hấp thụ ánh sáng nhìn thấy (nên mắt người thấy đen), nhưng lại cho ánh sáng cận hồng ngoại đi qua, đúng thứ LiDAR cần để làm việc.
Vậy “chấm đen” này giúp ích gì trong đời sống? Lợi ích dễ thấy nhất là hỗ trợ chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng, đặc biệt khi máy cần xác định khoảng cách nhanh để lấy nét và tạo hiệu ứng chiều sâu ổn định. Ngoài ra, LiDAR còn giúp các ứng dụng AR hoạt động mượt hơn: nhận diện mặt phẳng nhanh, đặt vật thể ảo trong phòng “dính” hơn, ít phải lia máy vòng vòng để hệ thống hiểu không gian. Một mảng khác ít người biết là LiDAR còn được dùng cho tính năng trợ năng. Từ iOS 14.2, ứng dụng Kính lúp (Magnifier) trên các iPhone có LiDAR có thể hỗ trợ phát hiện người ở gần, hữu ích với người dùng suy giảm thị lực. Bên cạnh đó, các nhà phát triển cũng có thể tận dụng LiDAR để quét 3D phục vụ những mục đích chuyên biệt như đo đạc, dựng mô hình không gian, hoặc lập bản đồ căn phòng.
Dù vậy, LiDAR không phải là thứ “bắt buộc phải có” với mọi người. Nếu bạn hiếm khi chụp chân dung trong tối, ít dùng ứng dụng AR, và không có nhu cầu quét không gian, thì bạn sẽ ít chạm đến lợi ích rõ ràng của nó. Việc thiếu LiDAR trên các mẫu iPhone không phải Pro cũng không đồng nghĩa máy chụp ảnh kém trong tối hay không chạy được AR. iPhone vẫn đo khoảng cách và lấy nét bằng các phương pháp khác, chỉ là không có lợi thế của đo time-of-flight nên đôi lúc AR sẽ cần bạn di chuyển máy nhiều hơn để nhận diện mặt phẳng, còn việc lấy nét trong ánh sáng khó sẽ không “nhanh và chắc” bằng khi có LiDAR hỗ trợ.
Tóm lại, cảm biến LiDAR là một chi tiết nhỏ nhưng “có võ”: không phô trương, không có nút bật tắt, nhưng góp phần làm iPhone dòng Pro mạnh hơn ở chụp thiếu sáng, AR và các tính năng trợ năng. Nếu bạn từng nhầm nó là lỗ micro, thì giờ bạn đã biết “chấm đen” đó thực sự là một trong những phần cứng thú vị nhất nằm im lặng trên lưng iPhone.
