Hoàng Anh
Writer
Trong khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy các gã khổng lồ công nghệ tìm kiếm những giải pháp hạ tầng táo bạo nhất, người đứng đầu nền tảng điện toán đám mây lớn nhất thế giới đã lên tiếng cảnh báo về tính khả thi của việc "mang máy chủ lên trời". Tại hội nghị Cisco AI Summit 2026 đang diễn ra ở San Francisco, ông Matt Garman, CEO của Amazon Web Services (AWS), đã thẳng thắn bác bỏ ý tưởng xây dựng các trung tâm dữ liệu ngoài không gian, cho rằng đây là một viễn cảnh xa rời thực tế, ít nhất là trong tương lai gần.
Rào cản vật lý và bài toán kinh tế chưa có lời giải
Trọng tâm trong lập luận của vị CEO AWS nằm ở những hạn chế cơ bản về vật lý và hậu cần. Ông Matt Garman đặt ra một câu hỏi thực tế cho các cử tọa: "Tôi không biết liệu có ai thấy một dàn máy chủ hiện đại trông như thế nào gần đây hay không, nhưng thực tế chúng cực kỳ nặng". Việc đưa hàng tấn thiết bị phần cứng, hệ thống làm mát và các phụ kiện đi kèm lên quỹ đạo Trái Đất đòi hỏi một nỗ lực vận tải khổng lồ mà công nghệ hiện tại chưa thể đáp ứng với chi phí hợp lý.
Ông Garman trực tiếp đề cập đến con số tham vọng một triệu vệ tinh mà tỷ phú Elon Musk dự định triển khai để hiện thực hóa giấc mơ trung tâm dữ liệu vũ trụ. Theo người đứng đầu AWS, năng lực hàng không vũ trụ toàn cầu hiện nay hoàn toàn không đủ đáp ứng nhu cầu này. Ông nhấn mạnh rằng chúng ta chưa có đủ số lượng tên lửa để phóng một triệu vệ tinh mang theo máy chủ lên quỹ đạo. Khi xem xét kỹ lưỡng về khía cạnh vận tải vũ trụ, đây là một khoản đầu tư khổng lồ và hoàn toàn không hiệu quả về mặt kinh tế so với việc xây dựng hạ tầng trên mặt đất.
Đối trọng với tham vọng của SpaceX và Google
Phát ngôn của ông Matt Garman được giới quan sát đánh giá là một "gáo nước lạnh" trực diện vào các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là Elon Musk. Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi Elon Musk tiến hành sáp nhập công ty trí tuệ nhân tạo xAI vào tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX vào ngày 2/2 vừa qua. Theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), SpaceX đang xin phép triển khai một chùm vệ tinh quy mô lớn nhằm mục đích đặt các trung tâm dữ liệu trực tiếp trên quỹ đạo, tận dụng khả năng kết nối của Starlink.
Không chỉ riêng Elon Musk, ý tưởng này cũng đang được nhiều ông lớn khác theo đuổi. Đáng chú ý, chính công ty Blue Origin của nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos – công ty mẹ của AWS – cũng đang nghiên cứu các giải pháp tương tự. Bên cạnh đó, vào tháng 11/2025, Google đã công bố dự án đầy tham vọng mang tên Suncatcher, với kế hoạch đặt trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và dự kiến sẽ tiến hành các chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào năm sau. Do đó, quan điểm của CEO AWS dường như đi ngược lại với trào lưu mà ngay cả các đối tác liên quan cũng đang hứng thú.
Áp lực từ cơn khát năng lượng của AI
Sở dĩ ý tưởng đưa máy chủ lên không gian trở nên hấp dẫn là do sự bùng nổ của AI tạo sinh đang đặt một gánh nặng chưa từng có lên hạ tầng Trái Đất. Các mô hình AI đòi hỏi sức mạnh tính toán khổng lồ, đi kèm với đó là lượng điện năng tiêu thụ và nhu cầu làm mát tăng vọt. Theo Reuters, các trung tâm dữ liệu truyền thống đang đối mặt với sự quá tải và vấp phải sự phản đối từ cộng đồng dân cư tại nhiều địa phương do lo ngại về việc tiêu tốn tài nguyên nước và tác động xấu đến môi trường.
Trong bối cảnh đó, không gian vũ trụ được vẽ ra như một giải pháp lý tưởng: môi trường chân không giúp tản nhiệt tự nhiên mà không tốn nước, và nguồn năng lượng Mặt Trời là vô tận và sạch. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người điều hành hạ tầng đám mây thực tế như Matt Garman, khoảng cách từ lý thuyết đến thực tiễn vẫn là quá xa vời.
Vị thế của AWS trong cuộc đua hạ tầng
Là đơn vị tiên phong ra đời từ năm 2006, AWS hiện vẫn giữ vị thế thống trị trong lĩnh vực điện toán đám mây toàn cầu. Nền tảng này cung cấp hạ tầng xương sống cho hàng nghìn doanh nghiệp, tổ chức chính phủ và cá nhân thông qua các dịch vụ chủ lực như máy chủ ảo, lưu trữ đám mây và điện toán không máy chủ Lambda. Với mạng lưới trung tâm dữ liệu khổng lồ trải rộng khắp các châu lục, quan điểm của lãnh đạo AWS mang sức nặng lớn trong việc định hình hướng đi của ngành công nghiệp. Việc ông Garman bác bỏ giải pháp không gian cho thấy AWS sẽ tiếp tục tập trung tối ưu hóa và mở rộng hạ tầng mặt đất để giải quyết bài toán AI, thay vì theo đuổi những giấc mơ "trên trời" đầy rủi ro.
Rào cản vật lý và bài toán kinh tế chưa có lời giải
Trọng tâm trong lập luận của vị CEO AWS nằm ở những hạn chế cơ bản về vật lý và hậu cần. Ông Matt Garman đặt ra một câu hỏi thực tế cho các cử tọa: "Tôi không biết liệu có ai thấy một dàn máy chủ hiện đại trông như thế nào gần đây hay không, nhưng thực tế chúng cực kỳ nặng". Việc đưa hàng tấn thiết bị phần cứng, hệ thống làm mát và các phụ kiện đi kèm lên quỹ đạo Trái Đất đòi hỏi một nỗ lực vận tải khổng lồ mà công nghệ hiện tại chưa thể đáp ứng với chi phí hợp lý.
Ông Garman trực tiếp đề cập đến con số tham vọng một triệu vệ tinh mà tỷ phú Elon Musk dự định triển khai để hiện thực hóa giấc mơ trung tâm dữ liệu vũ trụ. Theo người đứng đầu AWS, năng lực hàng không vũ trụ toàn cầu hiện nay hoàn toàn không đủ đáp ứng nhu cầu này. Ông nhấn mạnh rằng chúng ta chưa có đủ số lượng tên lửa để phóng một triệu vệ tinh mang theo máy chủ lên quỹ đạo. Khi xem xét kỹ lưỡng về khía cạnh vận tải vũ trụ, đây là một khoản đầu tư khổng lồ và hoàn toàn không hiệu quả về mặt kinh tế so với việc xây dựng hạ tầng trên mặt đất.
Đối trọng với tham vọng của SpaceX và Google
Phát ngôn của ông Matt Garman được giới quan sát đánh giá là một "gáo nước lạnh" trực diện vào các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là Elon Musk. Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi Elon Musk tiến hành sáp nhập công ty trí tuệ nhân tạo xAI vào tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX vào ngày 2/2 vừa qua. Theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), SpaceX đang xin phép triển khai một chùm vệ tinh quy mô lớn nhằm mục đích đặt các trung tâm dữ liệu trực tiếp trên quỹ đạo, tận dụng khả năng kết nối của Starlink.
Không chỉ riêng Elon Musk, ý tưởng này cũng đang được nhiều ông lớn khác theo đuổi. Đáng chú ý, chính công ty Blue Origin của nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos – công ty mẹ của AWS – cũng đang nghiên cứu các giải pháp tương tự. Bên cạnh đó, vào tháng 11/2025, Google đã công bố dự án đầy tham vọng mang tên Suncatcher, với kế hoạch đặt trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và dự kiến sẽ tiến hành các chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào năm sau. Do đó, quan điểm của CEO AWS dường như đi ngược lại với trào lưu mà ngay cả các đối tác liên quan cũng đang hứng thú.
Áp lực từ cơn khát năng lượng của AI
Sở dĩ ý tưởng đưa máy chủ lên không gian trở nên hấp dẫn là do sự bùng nổ của AI tạo sinh đang đặt một gánh nặng chưa từng có lên hạ tầng Trái Đất. Các mô hình AI đòi hỏi sức mạnh tính toán khổng lồ, đi kèm với đó là lượng điện năng tiêu thụ và nhu cầu làm mát tăng vọt. Theo Reuters, các trung tâm dữ liệu truyền thống đang đối mặt với sự quá tải và vấp phải sự phản đối từ cộng đồng dân cư tại nhiều địa phương do lo ngại về việc tiêu tốn tài nguyên nước và tác động xấu đến môi trường.
Trong bối cảnh đó, không gian vũ trụ được vẽ ra như một giải pháp lý tưởng: môi trường chân không giúp tản nhiệt tự nhiên mà không tốn nước, và nguồn năng lượng Mặt Trời là vô tận và sạch. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người điều hành hạ tầng đám mây thực tế như Matt Garman, khoảng cách từ lý thuyết đến thực tiễn vẫn là quá xa vời.
Vị thế của AWS trong cuộc đua hạ tầng
Là đơn vị tiên phong ra đời từ năm 2006, AWS hiện vẫn giữ vị thế thống trị trong lĩnh vực điện toán đám mây toàn cầu. Nền tảng này cung cấp hạ tầng xương sống cho hàng nghìn doanh nghiệp, tổ chức chính phủ và cá nhân thông qua các dịch vụ chủ lực như máy chủ ảo, lưu trữ đám mây và điện toán không máy chủ Lambda. Với mạng lưới trung tâm dữ liệu khổng lồ trải rộng khắp các châu lục, quan điểm của lãnh đạo AWS mang sức nặng lớn trong việc định hình hướng đi của ngành công nghiệp. Việc ông Garman bác bỏ giải pháp không gian cho thấy AWS sẽ tiếp tục tập trung tối ưu hóa và mở rộng hạ tầng mặt đất để giải quyết bài toán AI, thay vì theo đuổi những giấc mơ "trên trời" đầy rủi ro.
