404 Not Found
Writer
Thời gian gần đây, trên mạng xã hội liên tục xuất hiện những bài đăng với nội dung khẩn cấp như “trẻ em bị bắt cóc”, “bé mất tích cần tìm gấp” hoặc “gia đình kêu cứu trong tuyệt vọng”. Các bài viết thường đi kèm hình ảnh từ camera an ninh, lời kêu gọi chia sẻ rộng rãi và đôi khi xuất hiện cả thông tin tài khoản cá nhân để nhận tiền hỗ trợ. Không ít người vì lo lắng cho sự an toàn của trẻ nhỏ đã vội vàng chia sẻ hoặc chuyển tiền giúp đỡ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, toàn bộ câu chuyện chỉ là kịch bản được dựng lên nhằm lừa đảo hoặc trục lợi trên mạng.
Mới đây, dư luận tại một địa phương ở Gia Lai xôn xao trước thông tin lan truyền trên Facebook về một vụ bắt cóc trẻ em xảy ra trên địa bàn. Bài đăng sử dụng hình ảnh một người đàn ông bịt mặt bế theo em bé cùng lời kêu gọi cộng đồng chia sẻ để tìm kiếm nạn nhân. Chỉ trong thời gian ngắn, nội dung này đã thu hút hàng trăm lượt chia sẻ và bình luận. Tuy nhiên, sau khi xác minh, cơ quan chức năng khẳng định trên địa bàn hoàn toàn không xảy ra vụ việc như thông tin lan truyền. Hình ảnh được xác định là ảnh cắt ghép từ internet, còn tài khoản đăng tải là một tài khoản ảo được tạo ra để phát tán thông tin sai sự thật.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, đây là một thủ đoạn không mới nhưng đang có xu hướng xuất hiện nhiều hơn trong thời gian gần đây. Kịch bản thường bắt đầu bằng một câu chuyện gây sốc, đánh mạnh vào cảm xúc cộng đồng, đặc biệt là những nội dung liên quan đến trẻ em. Bài viết thường được trình bày với giọng văn khẩn cấp, nhấn mạnh rằng sự việc vừa xảy ra và cần chia sẻ ngay lập tức để tìm kiếm nạn nhân.
Để tăng độ tin cậy, các đối tượng thường gắn thông tin với một địa danh cụ thể như tên thôn, xã hoặc con phố. Điều này khiến người đọc dễ tin rằng vụ việc đang xảy ra ngay tại khu vực mình sinh sống. Hình ảnh đi kèm thường được lấy từ internet hoặc từ các vụ việc xảy ra ở nơi khác, sau đó chỉnh sửa hoặc cắt ghép để tạo cảm giác giống một tình huống bắt cóc thực sự.
Sau khi bài viết được lan truyền rộng rãi, một số trường hợp bắt đầu xuất hiện lời kêu gọi hỗ trợ kinh phí với lý do phục vụ việc tìm kiếm nạn nhân hoặc giúp đỡ gia đình đang gặp khó khăn. Tiền được đề nghị chuyển vào tài khoản cá nhân do người đăng cung cấp. Đây chính là mục tiêu cuối cùng của kịch bản lừa đảo.
Ngoài việc chiếm đoạt tiền từ những người có lòng tốt, nhiều tài khoản còn sử dụng chiêu thức này để thu hút lượt theo dõi và tăng tương tác cho trang cá nhân hoặc fanpage. Khi đã có lượng người theo dõi lớn, các tài khoản này có thể chuyển sang quảng cáo sản phẩm, phát tán liên kết độc hại hoặc tiếp tục thực hiện các hình thức lừa đảo khác.
Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân khiến những bài đăng dạng này lan truyền nhanh là do chúng đánh trúng tâm lý lo lắng và sự đồng cảm của cộng đồng. Khi thấy thông tin liên quan đến trẻ nhỏ gặp nguy hiểm, nhiều người sẵn sàng chia sẻ ngay lập tức với mong muốn giúp đỡ mà không kiểm chứng nguồn tin. Bên cạnh đó, thuật toán của các nền tảng mạng xã hội thường ưu tiên hiển thị những nội dung có nhiều tương tác cảm xúc, khiến các thông tin giật gân dễ dàng lan rộng.
Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần đặc biệt thận trọng trước các bài đăng kêu gọi chia sẻ hoặc quyên góp trên mạng xã hội, nhất là những thông tin mang tính khẩn cấp nhưng không có nguồn xác thực rõ ràng. Trước khi lan truyền thông tin, người dùng nên kiểm tra xem vụ việc có được đăng tải trên các cơ quan báo chí chính thống hoặc được xác nhận bởi chính quyền địa phương hay không.
Những tài khoản mới lập, thiếu thông tin cá nhân, sử dụng hình ảnh không rõ nguồn gốc hoặc kêu gọi chuyển tiền vào tài khoản cá nhân đều là dấu hiệu cần cảnh giác. Trong trường hợp phát hiện nội dung nghi vấn là tin giả hoặc có dấu hiệu lừa đảo, người dân không nên tiếp tục chia sẻ mà cần báo cáo với nền tảng mạng xã hội hoặc thông tin cho cơ quan chức năng để xử lý.
Trong môi trường mạng, chỉ một cú nhấp chuột chia sẻ cũng có thể khiến thông tin sai sự thật lan đi rất xa. Sự tỉnh táo của mỗi người dùng vì vậy đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn những chiêu trò lợi dụng lòng tốt của cộng đồng để trục lợi.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
