Sasha
Writer
Đầu tháng này, hãng sản xuất ô tô Trung Quốc BYD đã thông báo rằng bộ sạc Flash Charger của họ, được ra mắt lần đầu tiên cách đây một năm, giờ đây có thể sạc một số loại pin xe điện từ khoảng 10 đến 70% trong 5 phút, và từ 10% đến đầy trong khoảng 9 phút. Điều đó có nghĩa là quãng đường di chuyển được hơn 960 km chỉ trong thời gian bạn gọi một ly cà phê.
Bộ sạc BYD mới có thể tăng quãng đường di chuyển cực nhanh vì chúng cung cấp công suất lên đến 1.500 kilowatt (kW) mỗi lần sạc. Hãy so sánh điều đó với các bộ sạc “siêu nhanh” 350 kW thường thấy ở Mỹ, có thể sạc đầy 80% pin trong 15 đến 25 phút, và sạc đầy hoàn toàn trong khoảng 40 phút.
Động thái của BYD đưa trải nghiệm sạc pin đến gần hơn với mục tiêu tối thượng của ngành công nghiệp ô tô: tương đương với những gì người lái xe mong đợi khi đổ đầy bình xăng. Hàng loạt cuộc khảo sát cho thấy người mua xe điện tiềm năng lo ngại về phạm vi hoạt động và thời gian sạc; việc tăng tốc độ sạc có thể phần nào xoa dịu nỗi lo lắng và khiến nhiều người lái xe nghiêm túc cân nhắc việc sử dụng xe điện. BYD đã xây dựng hơn 4.000 bộ sạc tại Trung Quốc cho đến nay, với kế hoạch xây dựng thêm khoảng 16.000 bộ nữa vào cuối năm nay, cộng thêm 2.000 bộ ở châu Âu.
Tất nhiên, vẫn có một số hạn chế. Hiện tại, chỉ có một mẫu xe duy nhất ở châu Âu có thể tận dụng tốc độ sạc siêu nhanh của bộ sạc Flash Charger: đó là BYD Denza Z9GT, dự kiến ra mắt tại Paris vào tháng tới. Đó là bởi vì mẫu xe điện này được trang bị pin Blade thế hệ mới nhất của BYD. Việc tự sản xuất xe, bộ sạc và pin mang lại cho BYD lợi thế đáng kể về tốc độ sạc so với hầu hết các đối thủ cạnh tranh toàn cầu, vì công nghệ này hoạt động đồng bộ với nhau. Để sạc ở tốc độ cao như vậy, phần mềm và hệ thống dây điện của xe cần được thiết kế để xử lý lượng dòng điện lớn như thế.
Pin Blade mới nhất sử dụng hóa chất lithium mangan sắt photphat (LMFP) để tăng mật độ năng lượng. Phiên bản trước sử dụng lithium-sắt photphat (LFP) đánh đổi một phần mật độ năng lượng để có độ bền và khả năng sạc nhanh. BYD cho biết họ đã thiết kế lại tất cả các thành phần của pin, bao gồm cả các điện cực lưu trữ và giải phóng năng lượng, chất điện phân cho phép truyền ion giữa các điện cực trong chu kỳ sạc và xả, và các tấm ngăn cách giúp ngắt kết nối và dẫn dòng ion.
Tất cả những điều này làm tăng mật độ năng lượng của pin lên 5% so với những gì họ quảng cáo là mới nhất và tốt nhất vào năm ngoái. BYD cho biết Denza Z9GT có thể đi được hơn khoảng 1000 km mỗi lần sạc.
Bộ sạc, một hệ thống hình chữ T màu xanh ngọc bóng bẩy gợi nhớ đến cây bơm xăng, cho thấy sự phức tạp của nó. Việc cung cấp hơn một megawatt từ lưới điện không phải là chuyện dễ dàng, cả về phần cứng và cấu trúc. BYD cho biết họ sẽ đơn giản hóa việc triển khai bộ sạc mới bằng cách tích hợp chúng vào các trạm sạc BYD hiện có, để cơ sở hạ tầng không phải bắt đầu từ đầu. Ngoài ra, BYD cho biết họ sẽ sử dụng pin lưu trữ tại các điểm sạc để bổ sung cho lưới điện, tránh tình trạng quá tải.
Những hạn chế
Mặc dù tốc độ sạc ấn tượng, đừng kỳ vọng hệ thống mới của BYD sẽ thay đổi hoàn toàn ngành công nghiệp xe điện. “Đây chỉ là một cải tiến nhỏ nhưng tốt về công nghệ,” Gil Tal, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Xe điện tại Viện Nghiên cứu Giao thông vận tải của Đại học UC Davis, cho biết. “Nó không phải là thứ thay đổi cuộc sống hàng ngày của hầu hết mọi người.”
Lý do đầu tiên mang tính thực tiễn. Hiện nay, hầu hết chủ sở hữu xe điện ở Mỹ đều có thể sạc tại nhà và chỉ sử dụng các trạm sạc nhanh công cộng trong những chuyến đi không thường xuyên, vượt quá phạm vi hoạt động 400km. Đối với những người này, sự khác biệt giữa sạc trong 20 phút và 5 phút có thể gần như không đáng kể.
Lý do thứ hai liên quan nhiều hơn đến những hạn chế của lưới điện. Ngay cả khi công nghệ sạc nhanh như vậy được đưa vào sử dụng ở Mỹ, việc triển khai và vận hành nó cũng sẽ đòi hỏi rất nhiều thời gian, tiền bạc và sự phối hợp. Chỉ đơn giản là thay thế bộ sạc nhanh hiện có với công suất 150 hoặc 350 kW bằng bộ sạc 1.500 kW mới nhất và tốt nhất sẽ không giúp người dùng sạc nhanh hơn. Hệ thống sẽ cần tất cả các “đường ống” – công suất lưới điện – mới để thực sự truyền tải lượng điện lớn như vậy.
Những người trong ngành biết điều này bởi vì công nghệ sạc siêu nhanh đã tồn tại ở Mỹ, chỉ là không dành cho ô tô thông thường. Một số trạm sạc “megawatt” đang được phát triển trên khắp cả nước, được cấu hình để hoạt động với xe tải hạng nặng chở tải trọng lớn trên quãng đường dài.
Gil Tal cho biết có lý do để tin rằng công nghệ sạc nhanh cho xe chở khách có thể thuyết phục một số người lái xe đang phân vân chuyển sang sử dụng xe điện. Ông nói: “Những gì chúng tôi thấy trong các nghiên cứu của mình là những người lái xe chạy xăng đang tìm kiếm sự so sánh về trải nghiệm lái xe chạy xăng”. Sạc siêu nhanh cho xe điện chính là nơi điều đó xảy ra. “Những người hiểu về xe điện,” ông nói, “đều biết rằng nó không cần thiết.”
Tuy nhiên, thị trường xe điện của Mỹ cần tất cả sự hỗ trợ có thể. Chỉ trong tháng này, Honda đã hủy bỏ ba mẫu xe điện sắp ra mắt, Hyundai và Kia đều ngừng sản xuất một số mẫu xe chạy bằng pin, và Lamborghini là nhà sản xuất ô tô hạng sang mới nhất ngừng sản xuất xe điện trên toàn cầu. Luật và chính sách cũng khiến thị trường gặp nhiều khó khăn, sau khi chính quyền Trump bãi bỏ hỗ trợ liên bang cho xe điện.
Trong khi Trung Quốc và châu Âu đang chạy đua trong lĩnh vực sạc điện, Mỹ dường như đang loay hoay ở vạch xuất phát.
Bộ sạc BYD mới có thể tăng quãng đường di chuyển cực nhanh vì chúng cung cấp công suất lên đến 1.500 kilowatt (kW) mỗi lần sạc. Hãy so sánh điều đó với các bộ sạc “siêu nhanh” 350 kW thường thấy ở Mỹ, có thể sạc đầy 80% pin trong 15 đến 25 phút, và sạc đầy hoàn toàn trong khoảng 40 phút.
Động thái của BYD đưa trải nghiệm sạc pin đến gần hơn với mục tiêu tối thượng của ngành công nghiệp ô tô: tương đương với những gì người lái xe mong đợi khi đổ đầy bình xăng. Hàng loạt cuộc khảo sát cho thấy người mua xe điện tiềm năng lo ngại về phạm vi hoạt động và thời gian sạc; việc tăng tốc độ sạc có thể phần nào xoa dịu nỗi lo lắng và khiến nhiều người lái xe nghiêm túc cân nhắc việc sử dụng xe điện. BYD đã xây dựng hơn 4.000 bộ sạc tại Trung Quốc cho đến nay, với kế hoạch xây dựng thêm khoảng 16.000 bộ nữa vào cuối năm nay, cộng thêm 2.000 bộ ở châu Âu.
Tất nhiên, vẫn có một số hạn chế. Hiện tại, chỉ có một mẫu xe duy nhất ở châu Âu có thể tận dụng tốc độ sạc siêu nhanh của bộ sạc Flash Charger: đó là BYD Denza Z9GT, dự kiến ra mắt tại Paris vào tháng tới. Đó là bởi vì mẫu xe điện này được trang bị pin Blade thế hệ mới nhất của BYD. Việc tự sản xuất xe, bộ sạc và pin mang lại cho BYD lợi thế đáng kể về tốc độ sạc so với hầu hết các đối thủ cạnh tranh toàn cầu, vì công nghệ này hoạt động đồng bộ với nhau. Để sạc ở tốc độ cao như vậy, phần mềm và hệ thống dây điện của xe cần được thiết kế để xử lý lượng dòng điện lớn như thế.
Pin Blade mới nhất sử dụng hóa chất lithium mangan sắt photphat (LMFP) để tăng mật độ năng lượng. Phiên bản trước sử dụng lithium-sắt photphat (LFP) đánh đổi một phần mật độ năng lượng để có độ bền và khả năng sạc nhanh. BYD cho biết họ đã thiết kế lại tất cả các thành phần của pin, bao gồm cả các điện cực lưu trữ và giải phóng năng lượng, chất điện phân cho phép truyền ion giữa các điện cực trong chu kỳ sạc và xả, và các tấm ngăn cách giúp ngắt kết nối và dẫn dòng ion.
Tất cả những điều này làm tăng mật độ năng lượng của pin lên 5% so với những gì họ quảng cáo là mới nhất và tốt nhất vào năm ngoái. BYD cho biết Denza Z9GT có thể đi được hơn khoảng 1000 km mỗi lần sạc.
Bộ sạc, một hệ thống hình chữ T màu xanh ngọc bóng bẩy gợi nhớ đến cây bơm xăng, cho thấy sự phức tạp của nó. Việc cung cấp hơn một megawatt từ lưới điện không phải là chuyện dễ dàng, cả về phần cứng và cấu trúc. BYD cho biết họ sẽ đơn giản hóa việc triển khai bộ sạc mới bằng cách tích hợp chúng vào các trạm sạc BYD hiện có, để cơ sở hạ tầng không phải bắt đầu từ đầu. Ngoài ra, BYD cho biết họ sẽ sử dụng pin lưu trữ tại các điểm sạc để bổ sung cho lưới điện, tránh tình trạng quá tải.
Những hạn chế
Mặc dù tốc độ sạc ấn tượng, đừng kỳ vọng hệ thống mới của BYD sẽ thay đổi hoàn toàn ngành công nghiệp xe điện. “Đây chỉ là một cải tiến nhỏ nhưng tốt về công nghệ,” Gil Tal, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Xe điện tại Viện Nghiên cứu Giao thông vận tải của Đại học UC Davis, cho biết. “Nó không phải là thứ thay đổi cuộc sống hàng ngày của hầu hết mọi người.”
Lý do đầu tiên mang tính thực tiễn. Hiện nay, hầu hết chủ sở hữu xe điện ở Mỹ đều có thể sạc tại nhà và chỉ sử dụng các trạm sạc nhanh công cộng trong những chuyến đi không thường xuyên, vượt quá phạm vi hoạt động 400km. Đối với những người này, sự khác biệt giữa sạc trong 20 phút và 5 phút có thể gần như không đáng kể.
Lý do thứ hai liên quan nhiều hơn đến những hạn chế của lưới điện. Ngay cả khi công nghệ sạc nhanh như vậy được đưa vào sử dụng ở Mỹ, việc triển khai và vận hành nó cũng sẽ đòi hỏi rất nhiều thời gian, tiền bạc và sự phối hợp. Chỉ đơn giản là thay thế bộ sạc nhanh hiện có với công suất 150 hoặc 350 kW bằng bộ sạc 1.500 kW mới nhất và tốt nhất sẽ không giúp người dùng sạc nhanh hơn. Hệ thống sẽ cần tất cả các “đường ống” – công suất lưới điện – mới để thực sự truyền tải lượng điện lớn như vậy.
Những người trong ngành biết điều này bởi vì công nghệ sạc siêu nhanh đã tồn tại ở Mỹ, chỉ là không dành cho ô tô thông thường. Một số trạm sạc “megawatt” đang được phát triển trên khắp cả nước, được cấu hình để hoạt động với xe tải hạng nặng chở tải trọng lớn trên quãng đường dài.
Gil Tal cho biết có lý do để tin rằng công nghệ sạc nhanh cho xe chở khách có thể thuyết phục một số người lái xe đang phân vân chuyển sang sử dụng xe điện. Ông nói: “Những gì chúng tôi thấy trong các nghiên cứu của mình là những người lái xe chạy xăng đang tìm kiếm sự so sánh về trải nghiệm lái xe chạy xăng”. Sạc siêu nhanh cho xe điện chính là nơi điều đó xảy ra. “Những người hiểu về xe điện,” ông nói, “đều biết rằng nó không cần thiết.”
Tuy nhiên, thị trường xe điện của Mỹ cần tất cả sự hỗ trợ có thể. Chỉ trong tháng này, Honda đã hủy bỏ ba mẫu xe điện sắp ra mắt, Hyundai và Kia đều ngừng sản xuất một số mẫu xe chạy bằng pin, và Lamborghini là nhà sản xuất ô tô hạng sang mới nhất ngừng sản xuất xe điện trên toàn cầu. Luật và chính sách cũng khiến thị trường gặp nhiều khó khăn, sau khi chính quyền Trump bãi bỏ hỗ trợ liên bang cho xe điện.
Trong khi Trung Quốc và châu Âu đang chạy đua trong lĩnh vực sạc điện, Mỹ dường như đang loay hoay ở vạch xuất phát.
