Báo cáo phanh phui: Sạc nhanh công suất cao có thể khiến pin EV giảm tuổi thọ nhanh gấp đôi

[Nguyễn Tiến Đạt]

Các trạm sạc nhanh đang phủ khắp Bắc Mỹ, mang đến sự tiện lợi cho người dùng xe điện. Tuy nhiên, nghiên cứu mới từ công ty dữ liệu Geotab (Canada) lại chỉ ra mặt trái của xu hướng này: sạc nhanh trên 100 kW có thể đẩy nhanh tốc độ xuống cấp pin nếu sử dụng thường xuyên.

Sạc nhanh gây áp lực lớn hơn lên pin như thế nào​

Geotab phân tích 22.700 xe thuộc 21 mẫu và phát hiện pin lão hóa nhanh hơn nếu người dùng ưu tiên bộ sạc DC công suất cao. Điều này không có nghĩa sạc nhanh luôn gây hại, mà là cách và tần suất sử dụng mới là yếu tố quyết định.

• Xe sạc nhanh dưới 12% số lần sạc: pin chỉ suy giảm 1,5%/năm
• Xe sạc nhanh trên 12% số lần sạc: suy giảm 2,5%/năm
• Sử dụng trạm dưới 100 kW với tần suất cao: giảm 2,2%/năm
• Trên 100 kW ở hơn 40% số lần sạc: mất 3%/năm

Một số bộ pin có thể mất tới gần 25% dung lượng trong 8 năm, dù mức độ suy giảm thường chậm dần theo thời gian.

Tuy nhiên, sạc chỉ là một mảnh ghép. Pin còn chịu ảnh hưởng bởi thiết kế, hóa học cell, thói quen lái xe và đặc biệt là khí hậu. Xe điện hiện đại có hệ thống bơm nhiệt, làm mát, quản lý nhiệt để hạn chế rủi ro.

Không phải nghiên cứu nào cũng đồng thuận​

Một phân tích khác từ Recurrent dựa trên 13.000 xe Tesla lại cho kết quả ngược lại: không thấy khác biệt đáng kể giữa xe thường xuyên sạc nhanh và xe chủ yếu sạc chậm. Nhưng mẫu nhóm sạc nhanh chỉ có 344 xe, khiến kết luận thiếu sức nặng.
Theo dữ liệu Geotab:

• Mức suy giảm trung bình năm 2025: 2,3%
• Sau 8 năm, pin còn khoảng 81,6% dung lượng
• Tăng nhẹ so với mức 1,8% năm 2023
• Trở lại ngang mức 2,3% năm 2020

Nguyên nhân được cho là mạng lưới sạc nhanh tăng tốc triển khai tại Mỹ, từ Tesla Supercharger, Electrify America, ChargePoint tới Ionna, bất chấp dự báo doanh số EV chậm lại sau khi khoản tín dụng thuế 7.500 USD (~187 triệu VNĐ) kết thúc.

Người dùng nên lo lắng đến mức nào?​

Tin tốt: pin xe điện có rất nhiều lớp bảo vệ, từ hệ thống quản lý pin đến dung lượng dự phòng ẩn ở cả hai đầu (0% và 100%) để ngăn chai pin.
Các hãng khuyến cáo:

• Sạc trong khoảng 10-80% khi đi lại thường ngày
• Tránh để pin đầy hoặc cạn thường xuyên
• Sạc nhanh khi cần, không phải lúc nào cũng dùng

Một Tesla Model Y với tầm chạy 357 dặm (~575 km) mới vẫn có thể đạt khoảng 285 dặm (~459 km) ở mức 80% sau 8 năm – vẫn đủ cho hành trình dài.