Khôi Nguyên
Writer
Tại văn phòng hiện đại của Xunfei Healthcare ở Hợp Phì, tỉnh An Huy, Hu Pingping đang chăm chú phân tích các dữ liệu y khoa phức tạp trên màn hình. Năm năm trước, ông là một bác sĩ chuyên khoa dày dạn kinh nghiệm về bệnh dạ dày và đường ruột, nhưng giờ đây, ông nắm giữ một vai trò hoàn toàn mới: chuyên gia huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI). Công việc hàng ngày của Hu không còn là trực tiếp thăm khám bệnh nhân, mà là dạy cho các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cách chẩn đoán những ca bệnh khó. Câu chuyện chuyển nghề của Hu Pingping không phải là cá biệt, mà là lát cắt tiêu biểu cho một cuộc cách mạng đang âm thầm nhưng mạnh mẽ thay đổi cấu trúc thị trường lao động tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Cơn khát nhân lực và mức lương "khủng" cho kỹ năng AI
Sự bùng nổ của AI tại Trung Quốc đã vượt xa những lo ngại ban đầu về việc máy móc thay thế con người. Thay vào đó, nó đang tạo ra một hệ sinh thái nghề nghiệp mới với những vị trí chưa từng tồn tại trước đây như người chú thích nội dung cho AI, quản lý sản phẩm AI hay nhà làm phim hoạt hình sử dụng công nghệ tạo sinh. Theo báo cáo Thị trường việc làm AI toàn cầu 2025 của hãng kiểm toán PwC, nhu cầu tuyển dụng cho hầu hết các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo đều ghi nhận mức tăng trưởng dương. Đáng chú ý, giá trị của người lao động sở hữu kỹ năng AI đang được định giá rất cao, với mức lương trung bình cao hơn 56% so với các vị trí tương đương không yêu cầu kỹ năng này, một con số đã tăng 25% chỉ sau một năm.
Dữ liệu từ Zhaopin, nền tảng tuyển dụng trực tuyến hàng đầu Trung Quốc, cũng củng cố xu hướng này khi chỉ ra rằng trong quý IV/2025, số lượng việc làm trong mảng AI đã tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. Các vị trí được săn đón gắt gao nhất bao gồm kỹ sư thuật toán, chuyên gia thị giác máy tính và nhà phát triển thuật toán robot. Ông Liu Cong, Giám đốc nghiên cứu của công ty AI iFLYTEK, nhận định rằng AI đang đóng vai trò đòn bẩy, thúc đẩy lực lượng lao động dịch chuyển sang các vai trò có giá trị gia tăng cao hơn, nơi trọng tâm là sự phối hợp nhịp nhàng giữa trí tuệ con người và khả năng xử lý của máy móc.
"Cội nguồn thương mại" Vũ Hán và sự thích ứng của thế hệ cũ
Không chỉ giới hạn trong các tháp văn phòng công nghệ cao, làn sóng AI đã lan tỏa đến những ngõ ngách truyền thống nhất của nền kinh tế. Tại phố Hanzheng (Hán Chính) ở Vũ Hán, khu chợ bán buôn sầm uất với lịch sử hơn 550 năm tuổi, một cuộc cách mạng tư duy đang diễn ra. Các tiểu thương và chủ doanh nghiệp tại đây, vốn quen với phương thức kinh doanh truyền thống, nay đang hối hả cập nhật kiến thức công nghệ. Một khóa đào tạo về AI được tổ chức vào tháng trước đã thu hút sự tham gia của hơn 50 chủ doanh nghiệp may mặc địa phương.
Wang Ruijue, người tổ chức chương trình, bày tỏ sự ngạc nhiên trước tinh thần học hỏi của các học viên, những người trải dài từ thế hệ Gen Z sinh năm 2000 đến cả những người sinh trước năm 1970. Thậm chí, nhiều người còn dẫn theo con cháu đến để cùng tiếp thu kỹ năng mới. Yang Jian, một cựu nhà thiết kế thời trang đã chuyển hướng sang kinh doanh AI, mô tả công cụ này là "siêu việt" trong việc cách mạng hóa chuỗi cung ứng may mặc, tối ưu hóa toàn diện từ khâu thiết kế, sản xuất cho đến tiếp thị sản phẩm ra thị trường.
Kỷ nguyên của "Công ty một người" (OPC)
Một trong những tác động sâu sắc nhất của AI là khả năng hạ thấp rào cản khởi nghiệp, tạo tiền đề cho sự trỗi dậy mạnh mẽ của mô hình "công ty một người" (OPC). Nhờ sự hỗ trợ của các công cụ AI trong việc tạo nội dung, hoạch định chiến lược và vận hành, một cá nhân giờ đây có thể đảm đương khối lượng công việc của cả một đội ngũ. Các thành phố như Tô Châu đang tiên phong trong việc nắm bắt xu hướng này khi tự quảng bá là điểm đến thân thiện cho các OPC với nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực.
Wei Qing, Giám đốc công nghệ Microsoft Trung Quốc, ví von rằng khi trí tuệ nhân tạo trở nên phổ biến như điện hay điện thoại thông minh, việc ứng dụng nó để giải quyết vấn đề thực tế sẽ trở thành kỹ năng sinh tồn thiết yếu. AI cho phép "một người hoạt động như cả một nhóm", mở ra cơ hội chưa từng có cho những ai biết tận dụng công nghệ để khởi nghiệp.
Giáo dục và chính sách: Chuẩn bị cho một tương lai bất định
Tuy nhiên, sự phát triển thần tốc của công nghệ cũng đặt ra thách thức lớn về sự lỗi thời của kỹ năng. Quan niệm truyền thống về việc "thành thạo một nghề suốt đời" đang dần bị xóa bỏ. Giáo sư Zhang Junping từ Đại học Phúc Đán (Thượng Hải) đã đề xuất khái niệm "sự nghiệp đa ngành", nơi cuộc sống làm việc của một cá nhân sẽ xoay quanh nhiều lĩnh vực khác nhau. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng trí tưởng tượng, gu thẩm mỹ và tư duy phản biện – những phẩm chất con người mà AI khó lòng thay thế. Đồng thời, ông cũng cảnh báo về sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ và đề xuất đưa tư duy AI vào giáo dục sớm cho thanh thiếu niên.
Chính phủ Trung Quốc cũng đang hành động quyết liệt để điều hướng con tàu lao động khổng lồ này. Từ đầu năm ngoái, sáng kiến quốc gia "AI Plus" đã được khởi động nhằm biến AI từ một công cụ kỹ thuật đơn thuần thành động lực cốt lõi để tái cấu trúc sản xuất và chuỗi giá trị. Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc đã ban hành các biện pháp dự báo nhu cầu nhân tài, trong khi Bộ trưởng Nhân lực và An sinh Xã hội Wang Xiaoping cam kết xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm về tác động của AI đối với việc làm. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo một lộ trình phát triển công nghệ thân thiện, nơi máy móc không loại bỏ con người mà trao quyền để họ vươn tới những giới hạn mới.
Cơn khát nhân lực và mức lương "khủng" cho kỹ năng AI
Sự bùng nổ của AI tại Trung Quốc đã vượt xa những lo ngại ban đầu về việc máy móc thay thế con người. Thay vào đó, nó đang tạo ra một hệ sinh thái nghề nghiệp mới với những vị trí chưa từng tồn tại trước đây như người chú thích nội dung cho AI, quản lý sản phẩm AI hay nhà làm phim hoạt hình sử dụng công nghệ tạo sinh. Theo báo cáo Thị trường việc làm AI toàn cầu 2025 của hãng kiểm toán PwC, nhu cầu tuyển dụng cho hầu hết các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo đều ghi nhận mức tăng trưởng dương. Đáng chú ý, giá trị của người lao động sở hữu kỹ năng AI đang được định giá rất cao, với mức lương trung bình cao hơn 56% so với các vị trí tương đương không yêu cầu kỹ năng này, một con số đã tăng 25% chỉ sau một năm.
Dữ liệu từ Zhaopin, nền tảng tuyển dụng trực tuyến hàng đầu Trung Quốc, cũng củng cố xu hướng này khi chỉ ra rằng trong quý IV/2025, số lượng việc làm trong mảng AI đã tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. Các vị trí được săn đón gắt gao nhất bao gồm kỹ sư thuật toán, chuyên gia thị giác máy tính và nhà phát triển thuật toán robot. Ông Liu Cong, Giám đốc nghiên cứu của công ty AI iFLYTEK, nhận định rằng AI đang đóng vai trò đòn bẩy, thúc đẩy lực lượng lao động dịch chuyển sang các vai trò có giá trị gia tăng cao hơn, nơi trọng tâm là sự phối hợp nhịp nhàng giữa trí tuệ con người và khả năng xử lý của máy móc.
"Cội nguồn thương mại" Vũ Hán và sự thích ứng của thế hệ cũ
Không chỉ giới hạn trong các tháp văn phòng công nghệ cao, làn sóng AI đã lan tỏa đến những ngõ ngách truyền thống nhất của nền kinh tế. Tại phố Hanzheng (Hán Chính) ở Vũ Hán, khu chợ bán buôn sầm uất với lịch sử hơn 550 năm tuổi, một cuộc cách mạng tư duy đang diễn ra. Các tiểu thương và chủ doanh nghiệp tại đây, vốn quen với phương thức kinh doanh truyền thống, nay đang hối hả cập nhật kiến thức công nghệ. Một khóa đào tạo về AI được tổ chức vào tháng trước đã thu hút sự tham gia của hơn 50 chủ doanh nghiệp may mặc địa phương.
Wang Ruijue, người tổ chức chương trình, bày tỏ sự ngạc nhiên trước tinh thần học hỏi của các học viên, những người trải dài từ thế hệ Gen Z sinh năm 2000 đến cả những người sinh trước năm 1970. Thậm chí, nhiều người còn dẫn theo con cháu đến để cùng tiếp thu kỹ năng mới. Yang Jian, một cựu nhà thiết kế thời trang đã chuyển hướng sang kinh doanh AI, mô tả công cụ này là "siêu việt" trong việc cách mạng hóa chuỗi cung ứng may mặc, tối ưu hóa toàn diện từ khâu thiết kế, sản xuất cho đến tiếp thị sản phẩm ra thị trường.
Kỷ nguyên của "Công ty một người" (OPC)
Một trong những tác động sâu sắc nhất của AI là khả năng hạ thấp rào cản khởi nghiệp, tạo tiền đề cho sự trỗi dậy mạnh mẽ của mô hình "công ty một người" (OPC). Nhờ sự hỗ trợ của các công cụ AI trong việc tạo nội dung, hoạch định chiến lược và vận hành, một cá nhân giờ đây có thể đảm đương khối lượng công việc của cả một đội ngũ. Các thành phố như Tô Châu đang tiên phong trong việc nắm bắt xu hướng này khi tự quảng bá là điểm đến thân thiện cho các OPC với nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực.
Wei Qing, Giám đốc công nghệ Microsoft Trung Quốc, ví von rằng khi trí tuệ nhân tạo trở nên phổ biến như điện hay điện thoại thông minh, việc ứng dụng nó để giải quyết vấn đề thực tế sẽ trở thành kỹ năng sinh tồn thiết yếu. AI cho phép "một người hoạt động như cả một nhóm", mở ra cơ hội chưa từng có cho những ai biết tận dụng công nghệ để khởi nghiệp.
Giáo dục và chính sách: Chuẩn bị cho một tương lai bất định
Tuy nhiên, sự phát triển thần tốc của công nghệ cũng đặt ra thách thức lớn về sự lỗi thời của kỹ năng. Quan niệm truyền thống về việc "thành thạo một nghề suốt đời" đang dần bị xóa bỏ. Giáo sư Zhang Junping từ Đại học Phúc Đán (Thượng Hải) đã đề xuất khái niệm "sự nghiệp đa ngành", nơi cuộc sống làm việc của một cá nhân sẽ xoay quanh nhiều lĩnh vực khác nhau. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng trí tưởng tượng, gu thẩm mỹ và tư duy phản biện – những phẩm chất con người mà AI khó lòng thay thế. Đồng thời, ông cũng cảnh báo về sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ và đề xuất đưa tư duy AI vào giáo dục sớm cho thanh thiếu niên.
Chính phủ Trung Quốc cũng đang hành động quyết liệt để điều hướng con tàu lao động khổng lồ này. Từ đầu năm ngoái, sáng kiến quốc gia "AI Plus" đã được khởi động nhằm biến AI từ một công cụ kỹ thuật đơn thuần thành động lực cốt lõi để tái cấu trúc sản xuất và chuỗi giá trị. Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc đã ban hành các biện pháp dự báo nhu cầu nhân tài, trong khi Bộ trưởng Nhân lực và An sinh Xã hội Wang Xiaoping cam kết xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm về tác động của AI đối với việc làm. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo một lộ trình phát triển công nghệ thân thiện, nơi máy móc không loại bỏ con người mà trao quyền để họ vươn tới những giới hạn mới.
