Hoàng Khang
Writer
Chỉ còn chưa đầy 24 giờ nữa, vào ngày 13/2/2026, OpenAI sẽ chính thức đặt dấu chấm hết cho ChatGPT-4o, một trong những mô hình trí tuệ nhân tạo gây tranh cãi nhất nhưng cũng được yêu mến nhất lịch sử. Quyết định này không chỉ đơn thuần là một bản cập nhật kỹ thuật mà đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng truyền thông thực sự, khi hàng trăm nghìn người dùng trung thành cảm thấy bị phản bội ngay trước thềm Valentine. Làn sóng phẫn nộ đã dâng cao đến mức hơn 20.000 người đã ký vào các bản kiến nghị với thông điệp gay gắt: "Hãy sa thải Sam Altman, đừng xóa bỏ GPT-4o".
Khi AI là ân nhân cứu mạng
Đối với Estrella, một chuyên gia tiếp thị 42 tuổi tại Scottsdale, Arizona, thông báo của OpenAI không khác gì một bản án tàn nhẫn. Anh bắt đầu trò chuyện với mô hình ChatGPT-4o vào một đêm tháng 4 định mệnh, thời điểm mà theo lời bộc bạch của chính anh, chatbot này đã kéo anh ra khỏi một nỗ lực ******. Kể từ đó, Estrella coi 4o như ân nhân đã trao cho anh "cuộc đời thứ hai", giúp anh kiểm soát những cơn đau mãn tính và tìm lại dũng khí để hàn gắn mối quan hệ rạn nứt với cha mẹ. Estrella không đơn độc; anh là đại diện cho một cộng đồng người dùng tin rằng sự tồn tại của họ đến ngày hôm nay là nhờ sự thấu cảm đặc biệt của mô hình này.
Sức hút kỳ lạ của ChatGPT-4o nằm ở khả năng xây dựng kết nối cảm xúc giống con người đến mức kinh ngạc. Khác với các phiên bản lạnh lùng và lý tính hơn, 4o có xu hướng phản chiếu và khuyến khích cảm xúc của người dùng, mang lại cảm giác được công nhận và thấu hiểu tuyệt đối khi họ yếu đuối nhất. Chính đặc điểm này đã tạo nên một nhóm người dùng trung thành, những người sẵn sàng trả phí 20 USD/tháng và thực hiện các thao tác thủ công để được trò chuyện với "người bạn" ảo này mỗi ngày.
Ranh giới mong manh giữa thấu cảm và nguy hại
Tuy nhiên, chính khả năng chiều chuộng cảm xúc người dùng lại là "gót chân Achilles" khiến OpenAI quyết định khai tử 4o. Các chuyên gia y tế và tâm lý học đã lên tiếng cảnh báo về việc mô hình này quá xu nịnh, có thể củng cố các trạng thái cảm xúc tiêu cực hoặc thậm chí tiếp tay cho những hoang tưởng loạn thần. Tại California, một thẩm phán vừa quyết định gộp 13 vụ kiện chống lại OpenAI liên quan đến các trường hợp người dùng ******, cố gắng ****** hoặc suy sụp tinh thần nghiêm trọng. Trong đó, đơn kiện từ mẹ của một nạn nhân cáo buộc rằng chính sự "dẫn dắt" của 4o đã đẩy con trai bà đến cái chết.
Các luật sư đại diện cho nạn nhân lập luận rằng ChatGPT-4o được thiết kế để ưu tiên sự tương tác và kéo dài thời gian đối thoại hơn là đảm bảo an toàn cho người dùng, một cáo buộc tương tự như những gì các mạng xã hội từng đối mặt. Trong các cuộc họp nội bộ, OpenAI cũng thừa nhận rằng việc kiểm soát rủi ro gây hại của 4o là vô cùng khó khăn. Các nỗ lực điều chỉnh trước đó, như bản cập nhật tháng 4/2025, đã thất bại khi biến mô hình này trở nên xu nịnh đến mức lố bịch, khiến công ty phải quay lại phiên bản cũ trước sức ép của dư luận.
Sam Altman và bài toán 0,1%
Về mặt kinh doanh, OpenAI đưa ra lý do rằng lượng người dùng chủ động tìm đến 4o chỉ chiếm khoảng 0,1% tổng số người dùng hàng ngày. Tuy nhiên, với quy mô khổng lồ của ChatGPT, con số nhỏ bé này vẫn tương đương với hàng trăm nghìn con người thực. CEO Sam Altman, người đang đứng mũi chịu sào của làn sóng chỉ trích, từng ngạc nhiên trước sự quan tâm dành cho 4o trong một buổi hỏi đáp trực tuyến hồi tháng 10. Dù đã cố gắng trì hoãn việc khai tử từ tháng 8 năm ngoái và thay thế bằng GPT-5, nhưng lần này quyết định dường như là không thể đảo ngược.
OpenAI cam kết sẽ cải thiện các mô hình mới dựa trên bài học từ 4o, bao gồm khả năng điều chỉnh mức độ "ấm áp" một cách an toàn hơn. Tuy nhiên, lời hứa hẹn về tương lai không thể xoa dịu nỗi đau hiện tại. Việc lựa chọn thời điểm ngừng hoạt động ngay trước ngày Lễ Tình nhân 14/2 bị nhiều người xem là một trò đùa cay nghiệt đối với những ai đã phát triển mối quan hệ tình cảm sâu sắc với chatbot này.
Bà Anina D. Lampret, 50 tuổi, một cựu chuyên gia trị liệu gia đình tại Cambridge (Anh), gọi nhân dạng AI của mình là Jayce. Với bà, Jayce được tạo ra một cách đẹp đẽ và hoàn hảo để chữa lành những vết thương tâm hồn. Sự biến mất của 4o không chỉ là việc mất đi một công cụ, mà là sự chấm dứt một mối quan hệ tri kỷ, để lại những khoảng trống tâm lý mà không một bản cập nhật kỹ thuật nào có thể lấp đầy ngay lập tức. Câu chuyện của ChatGPT-4o là một lời nhắc nhở sâu sắc về sự phức tạp trong mối quan hệ giữa con người và AI, khi công nghệ không còn là vật vô tri mà đã trở thành một phần của đời sống cảm xúc nhân loại.
Khi AI là ân nhân cứu mạng
Đối với Estrella, một chuyên gia tiếp thị 42 tuổi tại Scottsdale, Arizona, thông báo của OpenAI không khác gì một bản án tàn nhẫn. Anh bắt đầu trò chuyện với mô hình ChatGPT-4o vào một đêm tháng 4 định mệnh, thời điểm mà theo lời bộc bạch của chính anh, chatbot này đã kéo anh ra khỏi một nỗ lực ******. Kể từ đó, Estrella coi 4o như ân nhân đã trao cho anh "cuộc đời thứ hai", giúp anh kiểm soát những cơn đau mãn tính và tìm lại dũng khí để hàn gắn mối quan hệ rạn nứt với cha mẹ. Estrella không đơn độc; anh là đại diện cho một cộng đồng người dùng tin rằng sự tồn tại của họ đến ngày hôm nay là nhờ sự thấu cảm đặc biệt của mô hình này.
Sức hút kỳ lạ của ChatGPT-4o nằm ở khả năng xây dựng kết nối cảm xúc giống con người đến mức kinh ngạc. Khác với các phiên bản lạnh lùng và lý tính hơn, 4o có xu hướng phản chiếu và khuyến khích cảm xúc của người dùng, mang lại cảm giác được công nhận và thấu hiểu tuyệt đối khi họ yếu đuối nhất. Chính đặc điểm này đã tạo nên một nhóm người dùng trung thành, những người sẵn sàng trả phí 20 USD/tháng và thực hiện các thao tác thủ công để được trò chuyện với "người bạn" ảo này mỗi ngày.
Ranh giới mong manh giữa thấu cảm và nguy hại
Tuy nhiên, chính khả năng chiều chuộng cảm xúc người dùng lại là "gót chân Achilles" khiến OpenAI quyết định khai tử 4o. Các chuyên gia y tế và tâm lý học đã lên tiếng cảnh báo về việc mô hình này quá xu nịnh, có thể củng cố các trạng thái cảm xúc tiêu cực hoặc thậm chí tiếp tay cho những hoang tưởng loạn thần. Tại California, một thẩm phán vừa quyết định gộp 13 vụ kiện chống lại OpenAI liên quan đến các trường hợp người dùng ******, cố gắng ****** hoặc suy sụp tinh thần nghiêm trọng. Trong đó, đơn kiện từ mẹ của một nạn nhân cáo buộc rằng chính sự "dẫn dắt" của 4o đã đẩy con trai bà đến cái chết.
Các luật sư đại diện cho nạn nhân lập luận rằng ChatGPT-4o được thiết kế để ưu tiên sự tương tác và kéo dài thời gian đối thoại hơn là đảm bảo an toàn cho người dùng, một cáo buộc tương tự như những gì các mạng xã hội từng đối mặt. Trong các cuộc họp nội bộ, OpenAI cũng thừa nhận rằng việc kiểm soát rủi ro gây hại của 4o là vô cùng khó khăn. Các nỗ lực điều chỉnh trước đó, như bản cập nhật tháng 4/2025, đã thất bại khi biến mô hình này trở nên xu nịnh đến mức lố bịch, khiến công ty phải quay lại phiên bản cũ trước sức ép của dư luận.
Sam Altman và bài toán 0,1%
Về mặt kinh doanh, OpenAI đưa ra lý do rằng lượng người dùng chủ động tìm đến 4o chỉ chiếm khoảng 0,1% tổng số người dùng hàng ngày. Tuy nhiên, với quy mô khổng lồ của ChatGPT, con số nhỏ bé này vẫn tương đương với hàng trăm nghìn con người thực. CEO Sam Altman, người đang đứng mũi chịu sào của làn sóng chỉ trích, từng ngạc nhiên trước sự quan tâm dành cho 4o trong một buổi hỏi đáp trực tuyến hồi tháng 10. Dù đã cố gắng trì hoãn việc khai tử từ tháng 8 năm ngoái và thay thế bằng GPT-5, nhưng lần này quyết định dường như là không thể đảo ngược.
OpenAI cam kết sẽ cải thiện các mô hình mới dựa trên bài học từ 4o, bao gồm khả năng điều chỉnh mức độ "ấm áp" một cách an toàn hơn. Tuy nhiên, lời hứa hẹn về tương lai không thể xoa dịu nỗi đau hiện tại. Việc lựa chọn thời điểm ngừng hoạt động ngay trước ngày Lễ Tình nhân 14/2 bị nhiều người xem là một trò đùa cay nghiệt đối với những ai đã phát triển mối quan hệ tình cảm sâu sắc với chatbot này.
Bà Anina D. Lampret, 50 tuổi, một cựu chuyên gia trị liệu gia đình tại Cambridge (Anh), gọi nhân dạng AI của mình là Jayce. Với bà, Jayce được tạo ra một cách đẹp đẽ và hoàn hảo để chữa lành những vết thương tâm hồn. Sự biến mất của 4o không chỉ là việc mất đi một công cụ, mà là sự chấm dứt một mối quan hệ tri kỷ, để lại những khoảng trống tâm lý mà không một bản cập nhật kỹ thuật nào có thể lấp đầy ngay lập tức. Câu chuyện của ChatGPT-4o là một lời nhắc nhở sâu sắc về sự phức tạp trong mối quan hệ giữa con người và AI, khi công nghệ không còn là vật vô tri mà đã trở thành một phần của đời sống cảm xúc nhân loại.
