300.000 doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam sắp được chính phủ hỗ trợ để ứng dụng AI

[Hoàng Anh]

Chính phủ vừa chính thức ban hành Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030 (Đề án 433). Văn bản này xác định quá trình chuyển đổi số là giải pháp trọng tâm nhằm cải thiện năng suất, hiệu quả hoạt động và lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Theo lộ trình của đề án, đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu hỗ trợ tổng cộng 500.000 doanh nghiệp thuộc diện này thực hiện chuyển đổi số. Trong đó, ít nhất 300.000 doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ ứng dụng trực tiếp các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, mục tiêu của đề án cũng bao gồm việc hình thành 200 doanh nghiệp tiêu biểu về chuyển đổi số, phân bổ đều trong các ngành và lĩnh vực kinh tế.

Theo số liệu thống kê tính đến cuối năm 2025, Việt Nam ghi nhận gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, với tỷ trọng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98%. Song song với đó là sự tồn tại của hơn 5,2 triệu hộ kinh doanh cá thể. Mặc dù nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò nòng cốt trong việc duy trì đà tăng trưởng kinh tế, lực lượng này hiện vẫn đang đối mặt với nhiều hạn chế về nguồn lực tài chính, mức độ tiếp cận công nghệ và năng lực quản trị điều hành. Thực tế cho thấy, phần lớn các ứng dụng công nghệ tại nhóm doanh nghiệp này mới chỉ dừng lại ở mức độ rời rạc, chưa tạo thành một hệ sinh thái chuyển đổi số đồng bộ và toàn diện.

Tháo gỡ chính sách và đầu tư hạ tầng số trọng điểm​

Để giải quyết các thách thức trên, Đề án 433 vạch ra nhiều nhiệm vụ cụ thể, trong đó ưu tiên việc tháo gỡ các vướng mắc về mặt chính sách liên quan đến hỗ trợ ứng dụng sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và AI. Chính phủ sẽ thiết lập và xác định rõ các nội dung, hình thức hỗ trợ, cũng như cơ chế lựa chọn để công bố danh mục các sản phẩm, giải pháp công nghệ đáp ứng đúng yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Hạ tầng số được Đề án xác định là yếu tố nền tảng mang tính quyết định cho toàn bộ quá trình chuyển đổi. Chính phủ định hướng tập trung phát triển mạng băng rộng cố định và mạng di động 5G tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu công nghệ số tập trung. Việc nâng cấp hạ tầng này nhằm phục vụ trực tiếp cho mô hình sản xuất thông minh, ứng dụng hệ thống tự động hóa, Internet vạn vật (IoT), robot và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó, các nguồn dữ liệu chuyên ngành phục vụ cho mục đích phân tích, dự báo và tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh sẽ được cơ quan chức năng công khai và chia sẻ theo cơ chế có kiểm soát.

Cơ chế hỗ trợ tài chính và mạng lưới tư vấn chuyên sâu​

Về mặt tài chính và cơ sở vật chất, các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được hỗ trợ kinh phí để thuê và sử dụng dịch vụ, thiết bị tại các phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm chuẩn, cơ sở nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm đổi mới sáng tạo cùng hệ thống hạ tầng tính toán hiệu năng cao. Khoản hỗ trợ này nhằm giúp doanh nghiệp thực hiện việc thử nghiệm, kiểm thử và đánh giá chính xác chất lượng cũng như hiệu quả của sản phẩm. Cơ chế hỗ trợ sẽ được giải ngân thông qua các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Song song với các hỗ trợ về vật chất, một mạng lưới tư vấn chuyển đổi số sẽ được thiết lập và phát triển với sự tham gia của hơn 500 tổ chức, cá nhân có chuyên môn sâu. Mạng lưới này chịu trách nhiệm hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc đánh giá mức độ chuyển đổi số hiện tại, từ đó xây dựng lộ trình cụ thể và lựa chọn các giải pháp công nghệ phù hợp nhất với từng ngành nghề và lĩnh vực hoạt động. Bộ Khoa học và Công nghệ được Chính phủ giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp chặt chẽ cùng các bộ, ban, ngành liên quan và các địa phương để tổ chức triển khai đồng bộ đề án này.

Về bức tranh tổng thể của việc ứng dụng công nghệ tại Việt Nam, trí tuệ nhân tạo đang dần thể hiện vai trò là động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số. Theo dữ liệu từ một nghiên cứu do Amazon Web Services (AWS) công bố, tỷ lệ ứng dụng AI trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2025 đã ghi nhận mức tăng trưởng 39% so với năm 2024. Cụ thể, có 18% doanh nghiệp Việt Nam, tương đương quy mô gần 170.000 doanh nghiệp, đã tiến hành triển khai các giải pháp AI vào hoạt động thực tiễn. Về mặt hiệu quả kinh tế, trong số các đơn vị đã ứng dụng công nghệ này, có 61% doanh nghiệp ghi nhận doanh thu tăng trưởng với mức tăng trung bình đạt 16%. Đồng thời, 58% doanh nghiệp tham gia khảo sát đưa ra kỳ vọng hệ thống trí tuệ nhân tạo sẽ giúp họ tiết kiệm được khoảng 20% tổng chi phí vận hành.